Hà Tĩnh: Thiết chế văn hóa - hạ tầng mềm cho phát triển bền vững

Khi văn hóa là “gốc” của hạ tầng mềm

Hà Tĩnh xác định thiết chế văn hóa (nhà văn hóa, trung tâm cộng đồng) chính là cốt lõi của “hạ tầng mềm”. Một xã nông thôn mới có đường bê tông rộng nhưng thiếu không gian sinh hoạt tinh thần thì đó là một cấu trúc thiếu chiều sâu. Hà Tĩnh đã lội ngược dòng định kiến đó.

Đại diện lãnh đạo ⁠Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Tĩnh khẳng định: “Chúng tôi không xây dựng các công trình để trưng bày. Việc quyết liệt huy động nguồn lực và đưa vào vận hành hiệu quả từ nhà văn hóa cộng đồng là bước đi chiến lược nhằm đồng bộ hóa hạ tầng xã hội. Đây chính là điểm tựa để giữ chân giá trị truyền thống và nâng cao chỉ số hạnh phúc của người dân”.

Theo thống kê, số lượng hoạt động văn hóa tại cơ sở tăng đột biến 200%, tạo nên một diện mạo hoàn toàn khác biệt tại các xã đạt chuẩn NTM nâng cao và kiểu mẫu. 

Điển hình như Xã Mai Phụ, sau khi hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa, tiêu biểu như nhà văn hóa thôn Quang Phú, xã đã huy động được 100% người dân tham gia vào các phong trào tự quản và câu lạc bộ dân vũ, giữ vững tiêu chí văn hóa NTM kiểu mẫu.

Tại xã Cẩm Trung, mặc dù ngân sách hỗ trợ ban đầu eo hẹp, nhưng địa phương đã kích hoạt nội lực mạnh mẽ, huy động hàng nghìn ngày công và hàng tỷ đồng hiến đất, đóng góp từ nhân dân để mở rộng khuôn viên sinh hoạt nhà văn hóa lên trên 2.500m² mỗi nhà.

Thiết chế văn hóa đóng vai trò cốt lõi

Sự gắn kết cộng đồng và bảo tồn văn hóa không còn là khẩu hiệu suông. Anh Nguyễn Văn Hạnh, cán bộ văn hóa cơ sở tại xã Thạch Hà, bộc bạch: “Trước đây, vận động bà con đi sinh hoạt rất khó vì không gian chật hẹp, dột nát. Giờ đây, nhà văn hóa khang trang, có đủ trang thiết bị âm thanh, sân bãi thể thao, các hoạt động văn nghệ phát triển tự nhiên, giữ được cái gốc văn hóa xứ Nghệ”. 

Phát huy mạnh mẽ lợi thế đất học và cái nôi văn hóa vùng di sản, các xã Cổ Đạm, Tiên Điền, Nghi Xuân… các “Ngôi nhà trí tuệ” tại đây chú trọng chiều sâu vào văn hóa đọc, tổ chức các không gian trưng bày nông cụ truyền thống và gìn giữ trò chơi dân gian cho trẻ em

Dưới góc nhìn của người thụ hưởng, bà Nguyễn Thị Liên (62 tuổi, người dân sinh sống tại xã Cổ Đạm) chia sẻ đầy tự hào: “Nhà văn hóa mới bây giờ là ‘ngôi nhà chung’ đúng nghĩa. 

Ngày thường thì tụi trẻ đá bóng, các bà tập dân vũ, ngày bão lũ thì đây là nơi tránh trú an toàn, kiên cố. Đời sống tinh thần đi lên, tình làng nghĩa xóm thắt chặt, chúng tôi mới thấy giá trị thực sự của nông thôn mới”.

Chia sẻ với phóng viên, bà Nguyễn Thị Nguyệt, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh cho biết: “Thước đo thực chất trong kiến trúc xây dựng nông thôn mới, thiết chế văn hóa đóng vai trò cân bằng giữa phát triển kinh tế và gìn giữ bản sắc. 

Các công trình này không chỉ làm nhiệm vụ hội họp mà đã nâng cấp thành các trung tâm học tập cộng đồng, không gian kết nối đa thế hệ, thu hẹp khoảng cách hưởng thụ văn hóa giữa thành thị và nông thôn. 

Hà Tĩnh chứng minh rằng, khi người dân tự nguyện hiến đất, góp công để xây dựng không gian chung, đó là lúc nội lực lòng dân được khơi dậy mạnh mẽ nhất.

Đầu tư cho thiết chế văn hóa tại Hà Tĩnh không đơn thuần là câu chuyện tiêu vốn ngân sách hay xã hội hóa, mà là tư duy kiến tạo tương lai. 

“Hạ tầng mềm” này đã và đang cải thiện trực tiếp chất lượng sống mỗi ngày của người dân, trở thành bệ phóng vững chắc để các vùng quê miền Trung phát triển bền vững và nhân văn”.