Hà Tĩnh: Thúc đẩy hạ tầng, tạo động lực phát triển kinh tế cửa khẩu Cầu Treo

Hiện trạng giao thương và kết quả hợp tác chiến lược

Tuyến quốc lộ 8A qua Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo từ lâu đã giữ vai trò là huyết mạch giao thương trọng yếu, kết nối hành lang kinh tế giữa Hà Tĩnh (Việt Nam) với các tỉnh khu vực Trung Lào như: Bolikhămxay, Khăm Muộn và tiếp giáp Đông Bắc Thái Lan.

Theo báo cáo kinh tế - xã hội tỉnh Hà Tĩnh, năm 2025 hoạt động xuất nhập khẩu qua cửa khẩu ghi nhận những bước tăng trưởng ổn định với tổng kim ngạch đạt gần 497,4 triệu USD; lượng tờ khai hải quan xử lý hằng năm vượt mức 13.300 bộ. 

Các mặt hàng xuất khẩu, quá cảnh chủ lực gồm thép, vật tư, máy móc thiết bị và hàng tiêu dùng; trong khi chiều nhập khẩu chủ yếu là nông sản, quặng sắt, tinh bột sắn và gỗ. Lưu lượng phương tiện vận tải xuất nhập cảnh duy trì mật độ cao, khẳng định vai trò trung chuyển hàng hóa chiến lược của khu vực.

Lưu lượng phương tiện vận tải xuất nhập cảnh duy trì mức cao. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực gồm thép, máy móc, vật tư; nhập khẩu chủ yếu là quặng sắt, nông sản và gỗ từ Lào, Thái Lan.

Song song với đó, Hà Tĩnh cũng đang định hướng mở rộng không gian biên mậu trong tương lai, tiêu biểu là kế hoạch triển khai cặp cửa khẩu phụ Động Trìm - Maca sau năm 2030 khi các điều kiện hạ tầng liên vùng chín muồi.

Trao đổi về công tác vận hành và thông quan, Phó Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Hà Tĩnh Trần Đình Nghị cho biết: “Các đơn vị tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, đồng thời bám sát tình hình hoạt động của doanh nghiệp để có phương án hỗ trợ kịp thời. Hiện nay, Ban Quản lý khu kinh tế đang tích cực cụ thể hóa 9 phân khu chức năng lõi theo quy hoạch mới, làm cơ sở minh bạch để kêu gọi các tập đoàn lớn phát triển hệ thống kho bãi logistics quy mô”.

Tuy nhiên, theo báo cáo của Ban quản lý Khu kinh tế tỉnh, mặc dù sở hữu vị trí chiến lược, Khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo và hành lang giao thương biên giới vẫn đang đối mặt với nhiều bài toán cấp bách.

Tuyến quốc lộ 8A đoạn qua đèo dốc biên giới có địa hình phức tạp, tiềm ẩn rủi ro sạt lở vào mùa mưa bão, dễ gây gián đoạn chuỗi cung ứng logistics liên vận.

Tỷ lệ lấp đầy các phân khu chức năng tại Khu kinh tế Cầu Treo vẫn còn khiêm tốn (dưới 10%). Phần lớn các dự án đầu tư có quy mô nhỏ, thiếu vắng các tập đoàn đa quốc gia hay nhà đầu tư chiến lược đủ tiềm lực dẫn dắt.

Bên cạnh đó, sự thiếu đồng bộ trong các quy hoạch giai đoạn trước cùng các cơ chế ưu đãi đặc thù chưa đủ mạnh đã làm giảm sức hút dòng vốn FDI và các doanh nghiệp logistics quy mô lớn.

Giải pháp trọng tâm thu hút nhà đầu tư chiến lược 

Để khắc phục triệt để các hạn chế trên, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo đến năm 2045 (Quyết định số 439/QĐ-TTg). 

Theo đó, khu kinh tế có tổng diện tích tự nhiên 56.685ha, trong đó tập trung phát triển 9 phân khu lõi với quy mô 23.411ha, định hướng trở thành khu kinh tế đa ngành, đô thị biên giới thông minh và trung tâm logistics hiện đại.

Để đánh thức tiềm năng của 9 phân khu lõi trong giai đoạn tới, Hà Tĩnh đang tập trung triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp.

Hoàn thiện rà soát chi tiết ranh giới các phân khu (khu đô thị cửa ngõ, trung tâm logistics, cụm công nghiệp, du lịch sinh thái) làm cơ sở pháp lý minh bạch cho doanh nghiệp tiếp cận.

Kiến nghị các cơ chế tài chính, đất đai và thủ tục hải quan thông thoáng, vượt trội để kích thích các nhà đầu tư hạ tầng kho bãi thông minh và trung tâm trung chuyển hàng hóa quy mô lớn.

Đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số. Áp dụng tối đa mô hình một cửa liên thông hiện đại, giảm thiểu tối đa thời gian thông quan và chi phí logistics cho doanh nghiệp.

Gắn kết chặt chẽ hoạt động kinh tế cửa khẩu với hệ thống cảng nước sâu Vũng Áng, tạo ra chuỗi cung ứng khép kín kết nối Việt Nam - Lào - Đông Bắc Thái Lan.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Nguyễn Thị Nguyệt mong muốn tiếp tục nhận được sự phối hợp, hỗ trợ của nước bạn Lào trong việc kết nối các chương trình xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch. 

Đồng thời nhấn mạnh vai trò cầu nối ngoại giao kinh tế giữa Hà Tĩnh với các tỉnh khu vực Trung Lào (như Bolikhămxay, Khăm Muộn). 

Hà Tĩnh tiếp tục duy trì hiệu quả các cơ chế hợp tác định kỳ, ký kết biên bản ghi nhớ thúc đẩy thương mại biên mậu, đồng thời phối hợp thành lập Tổ công tác liên ngành nhằm tháo gỡ nhanh chóng các rào cản hành chính giữa cặp cửa khẩu quốc tế Cầu Treo - Nậm Phao.