Hải Phòng: Khai mạc lễ hội Từ Lương Xâm 2026, kỷ niệm 1088 năm chiến thắng Bạch Đằng

Lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm năm 2026 được tổ chức trong 4 ngày, từ 2 đến 5/3 (tức 14 đến 17 tháng Giêng năm Bính Ngọ).

Chương trình lễ hội được xây dựng kết hợp hài hòa giữa phần lễ trang nghiêm và phần hội sôi nổi. Phần lễ được tổ chức theo đúng nghi thức cổ truyền với các nghi lễ: Cáo yết, thỉnh nghinh, khai quang, mộc dục, tế hàng tổng, rước truyền thống, dâng hương và lễ tạ.

Điểm nhấn là lễ rước ngày 15 tháng Giêng với sự tham gia của các đoàn rước, lân - rồng, nghi trượng và đông đảo nhân dân địa phương, tạo nên không gian nghi lễ trang nghiêm, hoành tráng.

Phần hội tái hiện nhiều nét văn hóa dân gian đặc sắc. Ban tổ chức mở rộng các hoạt động theo hướng tăng cường trải nghiệm cộng đồng với các hoạt động biểu diễn sân khấu truyền thống, viết thư pháp, thi đấu cờ tướng, kéo co... Công tác tổ chức được triển khai đồng bộ, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm và phòng cháy, chữa cháy.

Tọa lạc tại phường Đông Hải, Từ Lương Xâm là cụm di tích lịch sử - văn hóa gắn với sự nghiệp của Đức Vương Ngô Quyền và chiến thắng Bạch Đằng năm 938. Di tích đã được xếp hạng di tích quốc gia từ năm 1986, được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt năm 2025. Lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Theo sử liệu, Ngô Quyền lên ngôi đã kết thúc thời kỳ Bắc thuộc kéo dài hơn 1.000 năm, là người có công tái tạo, đã khai sinh ra thời đại tự chủ của dân tộc Việt. Ngô Quyền tại ngôi cai trị đất nước được 6 năm (từ năm 939 đến năm 944), hưởng thọ 47 tuổi. Với công đức của Ngô Quyền, nhiều triều đại đã ban sắc phong suy tôn ông là “Thượng đẳng tối linh Đại Vương”, là “Ngô Vương Thiên Tử”, là “vị tổ trung hưng của dân tộc”.

Để tưởng nhớ và tỏ lòng biết ơn, tôn kính tới Đức Vương Ngô Quyền, nhân dân, nhất là nhân dân quanh vùng cửa sông Bạch Đằng đã lập nhiều đền thờ để thờ ông, trong đó Từ Lương Xâm được suy tôn là Từ Cả - là một trong “tứ linh từ” linh thiêng của huyện cổ An Dương xưa. Từ được xây dựng trên khu đất vốn là nơi Ngô Quyền cùng các tướng lĩnh đắp thành vành kiệu và đóng đại bản doanh tiền phương để đánh giặc Nam Hán.

Tương truyền, Từ Lương Xâm xưa kia là một khu đất rộng, cao ráo, gần cửa biển Bạch Đằng. Để chuẩn bị cho trận Bạch Đằng năm 938, sau khi khảo sát, Đức Vương Ngô Quyền đã chọn đây làm nơi chứa lương thảo, nơi đóng đại bản doanh để quan sát và chỉ huy trận Bạch Đằng lịch sử.

Theo sử sách, Từ Lương Xâm được xây dựng nguy nga từ thời Hậu Lê và trùng tu lại vào thời Nguyễn. Tượng đài Đức Vương Ngô Quyền trong khu di tích được dựng vào năm 2010, tổng chiều cao tượng và bệ là 11,37m, hướng nhìn về phía Đông, phía cửa sông Bạch Đằng - nơi diễn ra trận Bạch Đằng lịch sử năm 938.

Hiện nay, Từ Lương Xâm là nơi lưu giữ các hiện vật xuyên suốt thời kỳ dài hào hùng dựng nước và giữ nước của dân tộc bao gồm: 125 hiện vật, cổ vật và 25 bản sắc phong có niên hiệu từ năm 1522 đến 1924. Đặc biệt, di tích này còn lưu giữ 3 chiếc cọc được cho là chứng tích của trận chiến Bạch Đằng năm 938.

Với những giá trị hiện hữu, năm 1986, Từ Lương Xâm được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa quốc gia. Đến tháng 1/2025, Cụm di tích Từ Lương Xâm được xếp hạng là Di tích quốc gia đặc biệt.

Theo thông lệ hàng năm, Lễ hội Từ Lương Xâm được tổ chức từ khoảng 16 đến 18 tháng Giêng. Năm 2022, Lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Với bề dày lịch sử và hệ thống nghi lễ đặc sắc, Lễ hội Từ Lương Xâm năm 2026 không chỉ là sự kiện tín ngưỡng quan trọng của địa phương mà còn góp phần quảng bá giá trị di sản, tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân và du khách về thân thế, sự nghiệp và tri ân công lao to lớn của người anh hùng dân tộc Ngô Quyền về chiến thắng Bạch Đằng lịch sử và di tích Từ Lương Xâm.

Lễ hội cũng góp phần khơi dậy niềm tự hào dân tộc, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, tình yêu quê hương đất nước, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá để du khách trong và ngoài thành phố được biết về giá trị lịch sử, văn hóa của Cụm di tích Từ Lương Xâm.