Hoàn thiện thể chế, tạo dư địa phát triển cho đô thị có tiềm năng

Sáng 17/8, tiếp tục đợt 2 của phiên họp thứ 5, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự thảo Luật Phát triển đô thị.

Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, về quyết định tổng số lượng biên chế tại Điều 6, dự thảo Luật bổ sung cụm từ "bảo đảm yêu cầu khối lượng công việc thực tế" nhằm bảo đảm chặt chẽ hơn về tiêu chí, điều kiện để Hội đồng nhân dân Thành phố quyết định tổng số lượng biên chế.

Đối với xã hội hóa hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính tại Điều 9, dự thảo Luật bổ sung nguyên tắc "bảo đảm quyền lựa chọn của cá nhân, tổ chức trong thực hiện thủ tục hành chính".

Đáng chú ý, tại Điều 12 về quản lý đô thị và nhà ở, dự thảo Luật chuyển thẩm quyền quyết định về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư trên địa bàn Thành phố từ UBND Thành phố sang HĐND Thành phố, nhằm bảo đảm thận trọng, chặt chẽ hơn trong việc quyết định các vấn đề liên quan đến quyền tài sản, quyền về chỗ ở của người dân, đồng thời chỉnh lý để bảo đảm khái quát hơn.

Dự thảo Luật cũng không tiếp tục quy định thẩm quyền của Thành phố trong "quyết định việc không thi tuyển phương án kiến trúc đối với các công trình, hạng mục công trình thuộc đối tượng phải thi tuyển kiến trúc theo quy định của Luật Kiến trúc", tương tự đối với nội dung liên quan tại khu kinh tế đặc biệt.

Về phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam tại Điều 23, dự thảo Luật bổ sung điều kiện phải có ý kiến của Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong thực hiện thẩm quyền của Cơ quan điều hành tại Thành phố; đồng thời bổ sung quy định thành viên Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam được cung cấp dịch vụ tài chính, dịch vụ hỗ trợ khác tại Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam theo Giấy phép thành lập và hoạt động cho tổ chức trong nước để giao dịch, thu hút vốn quốc tế và các điều kiện kèm theo.

Từ những nội dung được tiếp thu, chỉnh lý, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản nhất trí với các định hướng lớn và nhiều nội dung tiếp thu, giải trình, chỉnh lý.

Tuy nhiên, trên cơ sở quá trình làm việc với các cơ quan và ý kiến thảo luận của đại biểu Quốc hội, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục nghiên cứu, chỉnh lý 8 nội dung về: Cơ chế Chính phủ ban hành văn bản thí điểm cơ chế, chính sách; giải thích từ ngữ "cấp có thẩm quyền" và thẩm quyền quyết định biên chế; Khu thương mại tự do, Khu logistics tích hợp, khu phi thuế quan; cơ chế, chính sách phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam; phát triển hạ tầng năng lượng và công nghiệp năng lượng; danh mục dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược; quy hoạch; bảo đảm trật tự, an toàn ở khu kinh tế đặc biệt.

Về mở rộng phạm vi điều chỉnh, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị không mở rộng dự thảo Luật đối với Khu thương mại tự do, Khu logistics tích hợp, khu phi thuế quan tại các tỉnh, nhằm bảo đảm nhất quán và logic, bởi các tỉnh khác không thuộc đối tượng điều chỉnh của Luật này.

Theo Thường trực Ủy ban, hiện số lượng các khu loại này mới ở mức hạn chế theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền. Do đó, Chính phủ có thể thực hiện theo cơ chế đã quy định tại Điều 1 dự thảo Luật hoặc điểm c khoản 1 Điều 14 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật khi có chủ trương mới của cấp có thẩm quyền.

Từ yêu cầu bảo đảm tính thống nhất của các cơ chế hiện hành, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý về quá trình mở rộng phạm vi của dự án Luật. Theo Chủ tịch Trần Thanh Mẫn, dự án Luật Phát triển đô thị ban đầu dự kiến áp dụng cho thành phố Hồ Chí Minh, sau đó mới mở rộng phạm vi điều chỉnh với các thành phố khác và bổ sung một số nội dung vào dự thảo Luật.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, trong thời gian ngắn nhưng khối lượng công việc nhiều, do vậy, Quốc hội sẽ nỗ lực cao nhất bảo đảm xem xét, thông qua các nội dung đúng theo chương trình của kỳ họp.

Đối với Trung tâm tài chính quốc tế, Chủ tịch Quốc hội cho ý kiến, Nghị quyết 222/2025/QH15 của Quốc hội về Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam hiện vẫn còn giá trị, đồng thời mở rất rộng, cho phép Chính phủ ban hành những nghị định có quy định khác với luật để thực hiện nghị quyết này.

Do đó, nếu đưa Trung tâm tài chính quốc tế vào dự thảo Luật Phát triển đô thị, cần phân định rõ phạm vi điều chỉnh với Nghị quyết 222/2025/QH15. Theo đó, Nghị quyết điều chỉnh về tổ chức, vận hành và chính sách đặc thù của Trung tâm; Luật Phát triển đô thị điều chỉnh không gian, hạ tầng và các điều kiện phát triển đô thị gắn với Trung tâm.

"Cách thiết kế như thế nào phải giữ ổn định Nghị quyết 222/2025/QH15, không tạo ra hai cơ chế đối với Trung tâm; đồng thời mở thêm không gian phát triển cho đô thị có tiềm năng, không để cơ chế pháp lý làm lỡ cơ hội tạo cực tăng trưởng mới, nhất là trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng hai con số. Điều 23 cần thể hiện rõ nội dung này", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Đối với vấn đề khu đô thị lấn biển, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các cơ quan chức năng xây dựng báo cáo để trình cơ quan có thẩm quyền xin ý kiến.

Liên quan đến cơ chế phát triển Trung tâm tài chính quốc tế, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho rằng, Điều 23 của dự thảo Luật và Nghị quyết 222/2025/QH15 có phạm vi điều chỉnh khác nhau và sẽ bổ sung cho nhau để hỗ trợ sự phát triển của đô thị đặc biệt như thành phố Hồ Chí Minh.

Phó Chủ tịch Quốc hội tán thành với báo cáo của Chính phủ khi xác định về mặt nguyên tắc là một trung tâm và hai địa điểm, đồng thời đòi hỏi thống nhất về khung tổ chức, quản lý, giám sát. Việc đặt Trung tâm tài chính quốc tế ở hai thành phố không có nghĩa có công cụ tài chính khác nhau, mà thực chất nhằm phát huy những thế mạnh và sự khác biệt của thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng.

Đối với khoản 3 Điều 23, theo bản giải trình tiếp thu, điều kiện cấp phép, quản lý rủi ro, giám sát an toàn và các quy tắc của thị trường cốt lõi phải thống nhất trong toàn Trung tâm. Tuy nhiên, khoản 3 Điều 23 vẫn giao cơ quan điều hành tại thành phố Hồ Chí Minh quyền quy định điều kiện và trực tiếp cấp phép.

Do đó, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, cần rà soát, nghiên cứu chỉnh lý khoản 3 Điều 23 theo hướng tiêu chuẩn, điều kiện cấp phép để áp dụng thống nhất cho toàn Trung tâm tài chính quốc tế, không chỉ dành riêng cho Trung tâm đặt tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Kết luận về nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đánh giá cao Chính phủ, cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan chủ trì thẩm tra trong thời gian ngắn đã xây dựng báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật kỹ lưỡng, giải trình chi tiết ý kiến của đại biểu Quốc hội và các cơ quan.

Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu hai cơ quan tiếp tục phối hợp tiếp thu, hoàn chỉnh dự thảo Luật, bảo đảm cách diễn đạt có tính khái quát cao, có thời gian áp dụng lâu dài cho các đối tượng thi hành; không vì thuận lợi cho đối tượng này mà vướng cho đối tượng khác...