Kết nối nội lực doanh nghiệp: Đòn bẩy nâng tầm thương hiệu quốc gia

Giá trị Top 100 giảm, lộ khoảng trống về chất lượng

Theo báo cáo của Brand Finance năm 2025, tổng giá trị Top 100 thương hiệu Việt Nam đạt 38,4 tỷ USD, giảm 14% so với năm trước. Dù vậy, bức tranh không hoàn toàn ảm đạm khi vẫn xuất hiện những điểm sáng đáng chú ý như Viettel tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu, MB có mức tăng trưởng ấn tượng tới 87%, hay Vinpearl được vinh danh là thương hiệu mạnh nhất với chỉ số BSI gần như tuyệt đối.

Những con số này cho thấy nội lực của doanh nghiệp Việt không hề yếu. Vấn đề nằm ở chỗ sự phát triển này chưa đồng đều và thiếu tính lan tỏa.

Chia sẻ tại tọa đàm do Báo Công thương tổ chức ngày 17/4 "Giá trị thương hiệu: Từ nội lực doanh nghiệp đến sức mạnh quốc gia", bà Tạ Hoàng Lan, Phó Trưởng phòng Phát triển năng lực xúc tiến thương mại, Cục XTTM, Bộ Công thương, cho biết: trong giai đoạn 2020–2025, giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam đã đạt gần 520 tỷ USD, xếp thứ 32 trên thế giới, với tốc độ tăng trưởng lên tới 63%.

Theo bà Lan, kết quả này đến từ sự cải thiện môi trường kinh doanh và sự chỉ đạo quyết liệt từ Chính phủ. Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng là một thực tế đáng suy nghĩ: sự phát triển chưa cân bằng giữa các nhóm doanh nghiệp.

"Các doanh nghiệp đạt Thương hiệu quốc gia hiện chiếm khoảng 89% tổng giá trị của Top 100 thương hiệu mạnh nhất Việt Nam. Điều đó cho thấy chúng ta đang tăng về số lượng nhưng chưa mạnh về chất", bà Lan nhận định.

Tọa đàm do Báo Công thương tổ chức ngày 17/4 "Giá trị thương hiệu: Từ nội lực doanh nghiệp đến sức mạnh quốc gia".

Một trong những nguyên nhân cốt lõi là doanh nghiệp Việt vẫn chủ yếu tham gia vào khâu gia công, chưa làm chủ thiết kế và xây dựng thương hiệu riêng. Bên cạnh đó, việc đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, đặc biệt là tiêu chuẩn xanh và phát triển bền vững, vẫn là thách thức lớn.

Không chỉ vậy, nhận thức về bảo hộ sở hữu trí tuệ còn hạn chế, dẫn đến tình trạng mất thương hiệu ngay tại thị trường trong nước.

Từ thực tiễn này, bà Lan cho rằng trong thời gian tới, Việt Nam cần chuyển trọng tâm từ tăng số lượng doanh nghiệp xuất khẩu sang nâng cao chất lượng và giá trị thương hiệu. Doanh nghiệp cần làm chủ công nghệ, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và tự định vị ở phân khúc cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, ông Phan Văn Tâm, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền, cho rằng xây dựng thương hiệu là một hành trình dài hạn, không có chỗ cho tư duy ngắn hạn hay "đi tắt đón đầu".

Theo ông Tâm, Bình Điền đã trải qua hơn 50 năm xây dựng và phát triển thương hiệu. Ngay từ những năm 1990, doanh nghiệp đã định hướng đưa thương hiệu "Đầu Trâu" ra thị trường quốc tế, thay vì chỉ tập trung vào thị trường nội địa.

"Muốn có thương hiệu mạnh thì phải bắt đầu từ nội lực. Nếu không có năng lực thì không thể xây dựng được thương hiệu, dù ở bất kỳ quy mô nào", ông nhấn mạnh.

Trong bối cảnh toàn cầu nhiều biến động, doanh nghiệp không chỉ đối mặt với cạnh tranh mà còn chịu tác động từ các yếu tố địa chính trị, biến đổi khí hậu và biến động chuỗi cung ứng.

Để thích ứng, Bình Điền đã chủ động xây dựng nền tảng nội lực trên nhiều phương diện: tài chính vững, nguồn nhân lực chất lượng, chiến lược dài hạn rõ ràng và ứng dụng công nghệ, trong đó có trí tuệ nhân tạo.

Đặc biệt, doanh nghiệp xác định ba trụ cột trong xây dựng thương hiệu gồm: chất lượng sản phẩm, đổi mới sáng tạo và trách nhiệm với cộng đồng. Để thực hiện được những điều này, doanh nghiệp phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và nỗ lực liên tục.

Không chỉ dừng ở hoạt động sản xuất kinh doanh, Bình Điền còn tham gia điều tiết thị trường, góp phần ổn định giá cả và đảm bảo an ninh lương thực. Theo ông Tâm, đây cũng là một phần trong chiến lược xây dựng thương hiệu gắn với trách nhiệm quốc gia.

Nâng tầm thương hiệu phải bắt đầu từ nội lực

Ở góc độ chuyên gia, ông Lại Tiến Mạnh, chuyên gia thương hiệu (Mibrand Vietnam) cho rằng nội lực của doanh nghiệp cần được hiểu như một hệ thống tổng thể, thay vì những yếu tố rời rạc.

Theo ông, để chuyển hóa nội lực thành giá trị thương hiệu có thể đo lường, doanh nghiệp cần hội tụ nhiều yếu tố. Trước hết là quy mô, điều kiện cần để doanh nghiệp có thể đại diện ở tầm quốc gia. Tiếp theo là tiềm lực thực chất, bao gồm tài chính, nhân sự và năng lực vận hành.

Tuy nhiên, yếu tố mang tính quyết định chính là năng lực thực thi chiến lược. Nếu nguồn lực không được chuyển hóa thành hành động cụ thể, thì sẽ không tạo ra giá trị thực. Ông Mạnh đặc biệt nhấn mạnh vai trò của quản trị thương hiệu, một năng lực mang tính chiến lược nhưng thường bị xem nhẹ. "Thương hiệu không chỉ là truyền thông, mà là quá trình xây dựng và duy trì giá trị một cách nhất quán, dài hạn", ông nói.

Bên cạnh đó, yếu tố con người, đặc biệt là người lãnh đạo, đóng vai trò then chốt. Sự quyết tâm và bản lĩnh của người đứng đầu sẽ quyết định việc doanh nghiệp có theo đuổi chiến lược thương hiệu đến cùng hay không.

Các ý kiến tại tọa đàm, cho rằng thương hiệu là kết quả của quá trình tích lũy nội lực bền bỉ. Không có con đường tắt trong xây dựng thương hiệu. Tuy nhiên, nội lực doanh nghiệp dù quan trọng đến đâu cũng khó phát huy tối đa nếu thiếu một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ.

Từ đó, đặt ra yêu cầu cần xây dựng một chiến lược thương hiệu quốc gia rõ ràng, trong đó doanh nghiệp là trung tâm, Nhà nước đóng vai trò dẫn dắt và các tổ chức trung gian hỗ trợ kết nối. Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam, được triển khai từ năm 2003, chính là nền tảng quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu này.

Trong bối cảnh mới, khi cạnh tranh không chỉ diễn ra giữa doanh nghiệp mà còn giữa các quốc gia, việc nâng tầm thương hiệu Việt Nam không chỉ là nhiệm vụ của riêng doanh nghiệp mà cần sự chung tay của toàn bộ hệ thống. Chỉ khi nội lực được kết nối thành sức mạnh chung, thương hiệu quốc gia mới có thể bứt phá và khẳng định vị thế trên trường quốc tế.