Khắc phục chồng chéo trong quản lý an toàn thực phẩm

Giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm

Ngày 1/10, tại cuộc họp báo cung cấp thông tin về xây dựng, ban hành các chính sách y tế tiêu biểu quý 4/2026, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà thông tin về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) sắp được Bộ Y tế chủ trì trình Quốc hội.

Một trong những nội dung quan trọng của dự thảo là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Không phải mọi sản phẩm đều phải đăng ký bản công bố trước khi lưu thông. Chỉ một số nhóm thực phẩm có nguy cơ cao mới phải thực hiện thủ tục này, như thực phẩm có khuyến cáo sức khỏe, hoặc sản phẩm dành cho trẻ dưới 36 tháng tuổi, người cao tuổi, phụ nữ có thai và người bệnh. Với phần lớn sản phẩm còn lại, doanh nghiệp công bố tiêu chuẩn và được lưu thông, còn cơ quan quản lý tập trung hậu kiểm dựa trên mức độ nguy cơ.

Chia sẻ thêm về dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), bà Đinh Thị Thủy, Phó cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế cũng cho hay, công tác giám sát trên thị trường sẽ được tăng cường thông qua lấy mẫu, thanh tra, kiểm tra. Dự thảo cũng quy định riêng một điều về hậu kiểm. Đây là lần đầu tiên trong văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước có một điều quy định riêng về hậu kiểm, qua đó thể hiện rõ hơn cơ chế quản lý an toàn thực phẩm theo hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Bên cạnh đó, dự thảo quy định riêng về tần suất kiểm tra. Đối với thực phẩm thông thường, cơ sở chỉ được kiểm tra một lần trong năm. Tuy nhiên, đối với thực phẩm có nguy cơ cao hoặc cơ sở có lịch sử không bảo đảm an toàn thực phẩm, tần suất kiểm tra sẽ được tăng lên. Với thực phẩm nguy cơ cao, truy xuất nguồn gốc sẽ là yêu cầu bắt buộc. Cùng với đó là xây dựng hệ thống dữ liệu ATTP quốc gia liên thông, phục vụ quản lý và kiểm tra trên thị trường.

Phân rõ trách nhiệm quản lý

Trao đổi về dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế cho hay, vấn đề nhiều người quan tâm là luật sửa đổi có khắc phục tình trạng quản lý phân tán, tình trạng "một mâm cơm, ba bộ quản lý" hay không.

Theo bà Thủy, đây là vấn đề được Bộ Chính trị, Đảng và Nhà nước quan tâm. Bộ Chính trị đã có kết luận liên quan đến Đề án quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất quản lý từ Trung ương đến địa phương.

Theo dự thảo, Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, theo đó Bộ Y tế chịu trách nhiệm chính trong quản lý Nhà nước về an toàn thực phẩm trên phạm vi cả nước. 

Đồng thời, quy định trách nhiệm các bộ ngành, Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý đối với sản xuất ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi; Bộ Công thương chịu trách nhiệm liên quan gian lận thương mại và chất lượng trong phạm vi quản lý; Bộ Công an thực hiện nhiệm vụ trong quá trình đấu tranh phòng ngừa, chống tội phạm, gian lận.

Ở địa phương, trách nhiệm quản lý được tổ chức theo hệ thống cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương. Dự thảo đồng thời đề xuất phân cấp tối đa cho UBND các cấp, nhằm gắn trách nhiệm quản lý với địa bàn.

Cùng với việc đổi mới phương thức quản lý, dự thảo cũng bổ sung các biện pháp xử lý như thu hồi giấy đăng ký, gỡ hồ sơ công bố và thu hồi sản phẩm không bảo đảm an toàn...