Khan hiếm vật liệu đầu vào, nhiều dự án đầu tư công ở Quảng Ngãi gặp khó

Khan hiếm nguồn đất, đá dăm, nhiều dự án gặp khó

Chiều 28/7, tại Hội nghị giao ban công tác báo chí quý II do Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Quảng Ngãi tổ chức, Phó giám đốc Sở Xây dựng Quảng Ngãi - Phạm Việt Hà cho hay, thời gian qua, tỉnh đã đẩy mạnh việc cấp phép, gia hạn thời gian khai thác các mỏ vật liệu, tăng cường công tác bồi thường, GPMB. 

Đây là các giải pháp nhằm đảm bảo tiến độ các công trình, dự án hạ tầng trọng điểm được triển khai có hiệu quả, trong đó trọng tâm là giải quyết bài toán về mặt bằng và nguồn vật liệu.

Thống kê đến nay, toàn tỉnh hiện có 105 mỏ khoáng sản các loại đang được cấp phép khai thác, tổng công suất khoảng 16 triệu m³/năm.

Song nhiều dự án đầu tư công và ngoài ngân sách đang gặp khó trong tiếp cận nguồn vật liệu ảnh hưởng đến tiến độ thi công.

Đơn cử, tại dự án đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi, dù địa phương đã đưa vào quy hoạch, cấp phép khai thác cho nhiều mỏ đất và cát để phục vụ thi công dự án. 

Nhưng đến nay nguồn đất của các mỏ như Tân Xuân, Núi Lệ Thuỷ, Diên Lộc... đã được khai thác gần tiệm cận với công suất khai thác được cấp phép của năm. Trong khi nhu cầu san lấp mặt bằng trong cao điểm thi công rất lớn khiến việc tiếp cận nguồn vật liệu của nhà thầu gặp khó.

Anh T.N.T, một nhà thầu cho biết, nhu cầu thực tế của đơn vị mỗi ngày cần san lấp khoảng 3.500m3, nhưng hiện tại nguồn cung tiếp cận được chỉ khoảng 2.500-3.000m3/ngày. Nguồn cung khan không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ thi công dự án mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến "túi tiền" của nhà thầu.

"Máy móc nằm ở công trường nhưng việc làm thì "túc tắc", nhân công cũng "thong thả" nhưng lương thì phải trả đủ, tiền thuê thiết bị không thiếu đồng nào. Chỉ mong tỉnh sớm có cơ chế tháo gỡ bổ sung nguồn đất để các nhà thầu dễ dàng tiếp cận hơn, qua đó tăng tốc thi công", anh T kiến nghị.

Tại dự án nâng cấp, mở rộng Nhà máy lọc dầu Dung Quất, tổng nhu cầu đất đắp khoảng 2,8 triệu m3. Đến nay, công tác san lấp đạt khoảng trên dưới 1,5 triệu m3. Song, hiện các mỏ phục vụ dự án đang dần cạn trữ lượng. 

Tương tự, với trên dưới 10 mỏ đá được cấp phép khai thác ở khu vực phía Đông tỉnh, nhưng các mỏ này cũng đang trong tình trạng khai thác gần đạt ngưỡng tối đa công suất năm. Thêm nữa, ngoài thị trường trong tỉnh thì nhu cầu tiêu thụ đá, nhất là đá dăm của các nhà thầu tại TP Đà Nẵng là rất lớn dẫn đến việc cạnh tranh nguồn cung tăng cao.

Ghi nhận tại mỏ đá Hòn Gai (xã Nghĩa Giang) cho thấy mỗi ngày có hàng trăm lượt phương tiện di chuyển từ tỉnh lộ 623B vào mỏ, song phần lớn phải chờ vì nguồn đá xay quá ít dù hệ thống máy móc của chủ mỏ hoạt động hết công suất.

Ngoài dự án đầu tư công thì nhiều dự án vốn đầu tư ngoài ngân sách cũng đang cùng cảnh ngộ. Tại dự án Khu đô thị sinh thái Coastal Quảng Ngãi (xã Tư Nghĩa) nhu cầu đất san lấp lên đến hàng triệu m3, nhưng hiện nguồn cung cho dự án này cũng tương tự các dự án đầu tư công.

Theo ông Phạm Việt Hà, theo quy hoạch toàn tỉnh có 730 khu vực mỏ vật liệu xây dựng, gồm 176 mỏ đá, 227 mỏ cát và 327 mỏ đất san lấp, với tổng trữ lượng khoảng 700 triệu m³. Hiện mỗi năm các mỏ cung cấp ra thị trường khoảng 16 triệu m3 các loại. 

Nguyên nhân thiếu vật liệu thời gian qua chủ yếu do nhiều dự án triển khai cùng thời điểm khiến nhu cầu tăng đột biến. Trong khi đó, công tác dự báo ở một số chủ đầu tư chưa sát thực tế. Quá trình đấu giá, cấp phép khai thác còn kéo dài. 

Nhiều doanh nghiệp sau khi trúng đấu giá chậm hoàn thiện thủ tục hoặc năng lực khai thác còn hạn chế. Việc điều phối nguồn cung giữa các địa phương và chủ đầu tư cũng có thời điểm chưa kịp thời.

Giá dự toán chênh lệch nhiều so với giá thực tế

Ngoài nguồn cung vật liệu đầu vào khan hiếm thì chậm trễ trong công tác bồi thường, GPMB và đặc biệt là đơn giá dự toán vật liệu quá chênh lệch so với giá bán thực tế trên thị trường cũng khiến các dự án đầu tư công gặp khó.

Đơn cử tại dự án xây dựng các khu tái định cư phục vụ công tác bồi thường, GPMB dự án đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi. Theo thiết kế được phê duyệt, giá dự toán đất đắp K85 (đất chặt) từ mỏ đến công trường nơi gần nhất là 63.000 nghìn đồng/1m3 bao gồm các loại chi phí khác.

Thực tế, các nhà thầu cho biết, ngoài giá đất tại mỏ trên dưới 50.000 đồng/m3, cộng cước vận chuyển từ 4.000-4.200 đồng/m3/km cùng các loại chi phí liên quan khác, tổng giá trị 1m3 đất đến công trường đội lên khoảng 72.000-75.000 đồng/m3, thậm chí cao hơn nhiều nếu đắp đất K95, K98. Từ đó làm gia tăng kinh phí so với giá dự toán.

Phó giám đốc Sở Xây dựng Quảng Ngãi - Phạm Việt Hà cho biết, các dự án đầu tư phát triển HTGT trên địa bàn tỉnh chậm tiến độ phần nhiều liên quan công tác bồi thường, GPMB và nguồn cung vật liệu xây dựng. Sở cũng đã có nhiều giải trình và kiến nghị đến cấp thẩm quyền để tập trung giải quyết. 

Ông Hà thừa nhận các mỏ vật liệu như đất, đá, cát đang rất khan hiếm vì nhiều lý do. Đơn cử như khu vực phía Tây tỉnh, trước đây khi thiết kế và phê duyệt chủ trương đầu tư một số dự án có đưa một số mỏ, trong đó có mỏ đá vào phục vụ dự án, nhưng nay đã đóng cửa mỏ và chưa cấp lại hoặc gia hạn thời gian khai thác. 

Đối với đơn giá dự toán đầu vào sau thiết kế, thẩm định về nguồn vật liệu, thông thường một dự án được triển khai từ thiết kế đến thi công trên thực địa mất nhiều năm. 

Từ đó, có một số dự án trước đây xây dựng dự giá toán vật liệu đầu vào không còn phù hợp với giá thực tế hiện nay. Việc này ít nhiều làm ảnh hưởng đến công tác thi công của các nhà thầu.

Cũng theo ông Hà, trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư một dự án, các cơ quan chuyên ngành có yêu cầu chủ đầu tư cần có dự lường cụ thể trượt giá để đưa vào dự toán. Đồng thời, các nhà thầu khi tham gia dự án phải có số liệu trượt giá để đưa vào giá đấu thầu. 

Song, các chủ đầu tư, nhà thầu chưa có dự báo chính xác về nhu cầu, thị trường một cách chính xác dẫn đến khi thi công có sự chênh lệch về giá. Ngoài ra, giá nhiên liệu tăng cao cũng là lý do cấu thành khiến giá vật liệu đầu vào tăng.

"Tới đây sở sẽ rà soát lại tổng thể các dự án, từng vướng mắc cụ thể và tham mưu UBND tỉnh có chỉ đạo để đảm bảo nguồn cung cho các công trình dự án trong và ngoài ngân sách", ông Hà cho hay.