Khơi thông nguồn vốn để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số

Chiều 12/3, Báo Lao Động phối hợp với Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tổ chức Hội thảo "Huy động hiệu quả nguồn vốn, phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số".

Sự kiện thu hút sự tham gia của các nhà quản lý, chuyên gia kinh tế, tổ chức tài chính và doanh nghiệp nhằm trao đổi, nhận diện các rào cản trong huy động và phân bổ nguồn vốn, đồng thời đề xuất giải pháp phát triển hệ thống tài chính cân bằng và hiệu quả hơn.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, ông Nguyễn Ngọc Hiển, Tổng Biên tập Báo Lao Động cho biết, kinh tế Việt Nam những năm qua duy trì được đà tăng trưởng tích cực. Giai đoạn 2021–2025, tăng trưởng GDP bình quân ước đạt khoảng 6,3%/năm, thuộc nhóm cao trong khu vực. Đáng chú ý, năm 2025 lần đầu tiên tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam vượt mốc 900 tỷ USD, cho thấy quy mô nền kinh tế tiếp tục được mở rộng và môi trường đầu tư kinh doanh ngày càng cải thiện.

Tuy nhiên, mục tiêu tăng trưởng trong giai đoạn tới đặt ra yêu cầu cao hơn. Theo định hướng phát triển kinh tế – xã hội, Việt Nam đặt mục tiêu đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân trên 10% trong giai đoạn 2026–2030.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển sẽ tăng mạnh, đặc biệt là nguồn vốn trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng, chuyển đổi số, đổi mới công nghệ và các lĩnh vực động lực của nền kinh tế.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi thông tin, năm 2025 nền kinh tế đạt nhiều kết quả tích cực với tăng trưởng GDP 8,02%, lạm phát được kiểm soát ở mức 3,31%. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu vượt 930 tỷ USD; vốn đầu tư công thực hiện đạt khoảng 850,7 nghìn tỷ đồng – mức cao nhất trong 5 năm. Tổng khối lượng huy động vốn trên thị trường đạt hơn 1,15 triệu tỷ đồng, trong đó trái phiếu chiếm trên một triệu tỷ đồng.

Dù vậy, nhu cầu vốn cho giai đoạn phát triển mới vẫn rất lớn, nhất là đối với các dự án hạ tầng chiến lược và các ngành kinh tế động lực.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, quy mô thị trường vốn trong nước hiện còn khiêm tốn; hệ thống nhà đầu tư tổ chức chưa đa dạng; các quỹ đầu tư, quỹ hưu trí phát triển chưa tương xứng với tiềm năng. Khả năng thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài cũng còn nhiều dư địa cải thiện.

Từ góc độ nghiên cứu chính sách, bà Phạm Thị Thanh Tâm – Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính (Bộ Tài chính) cho biết, theo ước tính, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026–2030, tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội cần đạt khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, gấp hơn hai lần giai đoạn 2021–2025.

Điều này đồng nghĩa vốn đầu tư phải tăng bình quân khoảng 16%/năm và tỷ lệ đầu tư/GDP cần nâng từ khoảng 33% lên khoảng 40%.

Ở góc độ tổ chức tín dụng, ông Đoàn Việt Nam, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cho rằng, để duy trì tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số, nhu cầu vốn cho nền kinh tế sẽ rất lớn. Riêng năm 2026, nhu cầu vốn phục vụ tăng trưởng có thể lên tới khoảng 4,9–5 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 33% GDP.

Để đáp ứng nhu cầu này, cần phát triển hệ sinh thái tài chính đa tầng với sự tham gia của nhiều kênh huy động vốn. Trong đó, tín dụng ngân hàng vẫn giữ vai trò quan trọng trong tài trợ cho các dự án đầu tư lớn, đặc biệt là các dự án hạ tầng và công nghiệp.

Bên cạnh đó, thị trường vốn cần được phát triển mạnh mẽ hơn để trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp thông qua phát hành cổ phiếu, trái phiếu và các công cụ tài chính khác.

Ngoài ra, mô hình tài trợ dự án dựa trên dòng tiền của dự án cũng được xem là giải pháp hiệu quả cho các dự án hạ tầng quy mô lớn. Song song với nguồn vốn trong nước, việc thu hút nguồn vốn quốc tế từ các tổ chức tài chính phát triển, quỹ đầu tư hạ tầng và ngân hàng nước ngoài sẽ góp phần bổ sung nguồn lực tài chính dài hạn cho nền kinh tế.

Từ góc độ điều hành vĩ mô, đại diện Ngân hàng Nhà nước cho biết chính sách tiền tệ trong thời gian tới sẽ tiếp tục được điều hành theo hướng chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng.

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, năm 2025 tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt 19,11% – mức cao nhất trong 15 năm, góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế trong khi vẫn kiểm soát được lạm phát. Tuy nhiên, tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam hiện đã vượt 144%, cho thấy nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng.

Các chuyên gia cho rằng trong bối cảnh đó, việc phát triển cân bằng giữa thị trường tiền tệ và thị trường vốn là yêu cầu cấp thiết.

Khi các kênh huy động vốn trung và dài hạn được mở rộng, áp lực lên hệ thống ngân hàng sẽ giảm bớt, đồng thời tạo điều kiện để dòng vốn được phân bổ hiệu quả hơn cho các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các dự án phát triển chiến lược.