Ngày 21/3, Hội Khoa học Kỹ thuật xây dựng TP.HCM tổ chức tọa đàm "Kinh nghiệm đấu thầu các dự án nhà nước và tư nhân". Tại đây, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp muốn tăng cơ hội trúng thầu cần nắm vững pháp luật, nâng cao năng lực, đồng thời chuẩn hóa quy trình, cải thiện hồ sơ và chủ động tiếp cận thông tin thị trường.
Các diễn giả trao đổi về kết nối giao thương đấu thầu các dự án xây dựng do Hội Khoa học Kỹ thuật xây dựng TP.HCM tổ chức ngày 21/3.
Hoàn thiện khung pháp lý, nền tảng minh bạch cho đấu thầu vốn công
Chia sẻ tại tọa đàm, ông Nguyễn Minh Quốc, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Bến Cát (TP.HCM) cho biết, những năm gần đây, hệ thống pháp luật về đấu thầu đã có nhiều bước hoàn thiện theo hướng đồng bộ, minh bạch và tiệm cận thông lệ quốc tế.
Nền tảng quan trọng là Luật Đấu thầu 2023, cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung giai đoạn 2024–2025, tạo hành lang pháp lý thống nhất cho hoạt động lựa chọn nhà thầu. Đáng chú ý, các quy định về đấu thầu ngày càng được liên thông với pháp luật về đầu tư công, tài chính, ngân sách, đối tác công tư (PPP) và quản lý tài sản công.
Theo ông Quốc, xu hướng này giúp hạn chế xung đột pháp lý, đồng thời nâng cao tính khả thi trong tổ chức thực hiện dự án. Cùng với đó, việc ban hành các nghị định, thông tư hướng dẫn đã góp phần chuẩn hóa quy trình, biểu mẫu hồ sơ và tăng cường tính minh bạch trong đấu thầu.
Một điểm nổi bật là việc đẩy mạnh đấu thầu qua mạng trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Đây không chỉ là công cụ kỹ thuật mà còn là giải pháp quan trọng nhằm giảm thiểu can thiệp chủ quan, tiết kiệm chi phí, rút ngắn thời gian và nâng cao tính cạnh tranh.
"Có thể nói, khung pháp lý hiện nay đã tạo nền tảng khá đầy đủ để hoạt động đấu thầu vốn nhà nước diễn ra công khai, minh bạch và hiệu quả hơn", ông Quốc nhận định.
Từ thực tiễn triển khai, ông Quốc cho biết quy trình lựa chọn nhà thầu hiện nay có thể khái quát qua 4 giai đoạn chính, trong đó mỗi khâu đều có ý nghĩa quyết định đến chất lượng và hiệu quả của dự án.
Trước hết là giai đoạn chuẩn bị dự án, bao gồm lập chủ trương đầu tư, khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi và thẩm định phê duyệt. Đây được xem là giai đoạn khởi đầu quan trọng, bởi nếu xác định rõ phạm vi, quy mô và tổng mức đầu tư ngay từ đầu sẽ hạn chế đáng kể việc điều chỉnh trong quá trình triển khai.
Hiểu rõ quy định pháp luật và nâng cao năng lực thực chất là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp gia tăng khả năng cạnh tranh trong đấu thầu.
Tiếp theo là phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, bước chốt về mặt kế hoạch trước khi đưa gói thầu ra thị trường. Điểm mới là quy trình này đã được rút gọn, không còn yêu cầu thẩm định như trước, giúp tiết kiệm thời gian, có thể hoàn thành trong vòng 5 – 7 ngày nếu hồ sơ đầy đủ.
Giai đoạn quan trọng nhất là tổ chức lựa chọn nhà thầu, bao gồm lập hồ sơ mời thầu, đăng tải thông tin, mở thầu và đánh giá hồ sơ dự thầu. Toàn bộ quy trình được thực hiện chủ yếu trên nền tảng điện tử, đảm bảo công khai và minh bạch.
Theo ông Quốc, hồ sơ mời thầu cần được xây dựng rõ ràng, tránh các tiêu chí mang tính định hướng, đồng thời việc đánh giá phải tuân thủ các tiêu chí đã công bố nhằm hạn chế khiếu kiện.
Cuối cùng là thương thảo và hoàn thiện hợp đồng, nhằm đảm bảo tính ràng buộc pháp lý và kiểm soát rủi ro trong quá trình thực hiện dự án.
Ông Quốc chia sẻ kinh nghiệm để tham gia hiệu quả các gói thầu vốn nhà nước, nhà thầu cần đặc biệt lưu ý đến các tiêu chí về năng lực và kinh nghiệm. Thông thường, hồ sơ mời thầu yêu cầu doanh nghiệp chứng minh năng lực trong khoảng 3 - 5 năm gần nhất, trong đó doanh thu từ hoạt động xây dựng là yếu tố quan trọng.
Đối với hợp đồng tương tự, quy mô thường được yêu cầu đạt từ 50% đến 70% giá trị gói thầu. "Ví dụ, gói thầu 100 tỷ đồng thì nhà thầu cần có công trình tương tự khoảng 70 tỷ đồng", ông Quốc dẫn chứng.
Bên cạnh đó, yêu cầu về cấp công trình, tính hợp lệ của hồ sơ pháp lý, bảo lãnh dự thầu hay thời hạn hiệu lực hồ sơ đều là những yếu tố mang tính "loại trực tiếp" nếu không đáp ứng.
"Muốn trúng thầu, trước hết hồ sơ phải hợp lệ về pháp lý, sau đó mới xét đến kỹ thuật và giá. Nhiều nhà thầu bị loại chỉ vì những sai sót rất nhỏ nhưng mang tính nguyên tắc", ông Quốc lưu ý.
Đấu thầu tư nhân linh hoạt nhưng đặt nặng kiểm soát chất lượng
Ở góc độ khu vực tư nhân, ông Nguyễn Văn Thịnh, Giám đốc Khối đấu thầu Tập đoàn Bcons cho biết, các doanh nghiệp thường áp dụng linh hoạt nhiều hình thức lựa chọn nhà thầu, tùy theo quy mô và tính chất dự án.
Cụ thể, đấu thầu rộng rãi giúp tăng tính cạnh tranh, tạo điều kiện tiếp cận nhiều nhà thầu và tối ưu chi phí. Tuy nhiên, hình thức này cũng tiềm ẩn rủi ro khi một số nhà thầu chào giá thấp để trúng thầu nhưng năng lực thực tế không đáp ứng, dẫn đến phát sinh trong quá trình thi công.
Trong khi đó, đấu thầu hạn chế chỉ mời 3 - 5 nhà thầu có năng lực đã được kiểm chứng, giúp kiểm soát chất lượng tốt hơn và rút ngắn thời gian lựa chọn, nhưng có thể làm giảm tính cạnh tranh về giá.
Diễn giả trình bày về hình thức đấu thầu nguồn vốn tư nhân.
Đối với các gói thầu quy mô nhỏ và cần triển khai nhanh, doanh nghiệp thường áp dụng chào thầu cạnh tranh, hoặc trong trường hợp đặc thù có thể sử dụng chỉ định thầu với các đối tác chiến lược.
Theo ông Thịnh, một điểm khác biệt quan trọng trong đấu thầu tư nhân là doanh nghiệp không chỉ đánh giá hồ sơ trên giấy mà còn kiểm chứng thực tế năng lực nhà thầu.
"Chúng tôi tổ chức khảo sát trực tiếp tại nhà máy, công trình mà nhà thầu đang thực hiện, đặc biệt với các hạng mục đặc thù như nhôm kính, cửa chống cháy… để đảm bảo năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm", ông Thịnh cho biết.
Ngoài ra, mỗi dự án thường được chia thành nhiều gói thầu khác nhau để tối ưu quản lý và lựa chọn nhà thầu phù hợp cho từng hạng mục.
Từ cả hai góc độ công và tư, các chuyên gia đều thống nhất rằng, trong bối cảnh khung pháp lý ngày càng hoàn thiện và cạnh tranh ngày càng cao, doanh nghiệp không thể tham gia đấu thầu theo cách "thử vận may" mà cần có chiến lược bài bản.
Trước hết là nắm vững quy định pháp luật, hiểu rõ quy trình và yêu cầu của từng loại hình đấu thầu. Tiếp đó là đầu tư nâng cao năng lực thực chất, từ tài chính, kinh nghiệm đến hệ thống quản trị.
"Đấu thầu ngày nay không chỉ là cạnh tranh về giá, mà là cạnh tranh tổng thể về năng lực, uy tín và khả năng đáp ứng yêu cầu dự án", ông Quốc nhấn mạnh.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và minh bạch hóa ngày càng mạnh mẽ, hoạt động đấu thầu, cả trong khu vực công và tư đang dần bước sang giai đoạn chuyên nghiệp hơn, đòi hỏi các doanh nghiệp phải thay đổi tư duy, nâng cao năng lực để thích ứng và phát triển bền vững.
Bình luận bài viết (0)
Gửi bình luận