Lãi suất trái phiếu tăng cao, nhà đầu tư cân nhắc thế nào?

Lãi suất trái phiếu doanh nghiệp 13,5%

Công ty CP Tandoland vừa hoàn tất phát hành lô trái phiếu TDRL12603 trị giá 258 tỷ đồng, kỳ hạn 5 năm. Theo thông tin công bố trên HNX, lãi suất áp dụng trong hai kỳ tính lãi đầu tiên là 13%/năm. Các kỳ tiếp theo được xác định theo lãi suất tham chiếu cộng biên độ 5,1%/năm. Trước đó, Tandoland cũng phát hành hai lô trái phiếu TDR12601 và TDR12602 với tổng giá trị 645 tỷ đồng. Lãi suất áp dụng trong hai kỳ tính lãi đầu tiên của hai lô này là 12%/năm.

Công ty Cổ phần Tập đoàn Khải Hoàn Land cũng phát hành lô trái phiếu KHG12601 trị giá 190 tỷ đồng, kỳ hạn 5 năm. Lãi suất áp dụng cho hai kỳ tính lãi đầu tiên là 13,5%/năm; các kỳ tiếp theo được xác định bằng lãi suất tham chiếu cộng biên độ 4,5%/năm.

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý I/2026 của Khải Hoàn Land, vốn huy động được sử dụng để thực hiện các chương trình, dự án đầu tư của công ty và trái phiếu có bảo lãnh thanh toán của tổ chức tín dụng.

Các mức lãi suất này xuất hiện trong bối cảnh thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang có chuyển động mới. Theo VIS Rating, lãi suất coupon bình quân của trái phiếu bất động sản phát hành mới trong tháng 8/2026 ở mức 12,2%/năm, cao hơn mức 8,7%/năm của nhóm ngân hàng. 

Quý II/2026, giá trị phát hành trái phiếu bất động sản tăng 123% so với cùng kỳ năm trước, chiếm 38% toàn thị trường. Lãi suất coupon bình quân của nhóm này ở mức 11,5%/năm, tăng 0,8 điểm phần trăm so với cùng kỳ.

Bên cạnh lượng trái phiếu phát hành mới, VIS Rating cũng cho biết có khoảng 123.000 tỷ đồng trái phiếu bất động sản nhà ở sẽ đáo hạn trong 12 tháng tới, trong đó 46% liên quan các tổ chức từng chậm thanh toán hoặc gia hạn.

An toàn đến từ sức khỏe doanh nghiệp

Trước những diễn biến của thị trường trái phiếu, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, cho rằng đây là tín hiệu tích cực, cho thấy kênh trái phiếu đang khôi phục vai trò cung ứng vốn trung và dài hạn, qua đó giảm sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. 

Song, ông Huy cũng cho rằng hoạt động phát hành vẫn tập trung vào một số chủ đầu tư lớn, nên sự phục hồi mới mang tính chọn lọc, chưa lan tỏa.

Cũng theo ông Huy, lãi suất trái phiếu bình quân 11,5%/năm có thể xem là khá hợp lý nếu đặt trong tương quan với kỳ hạn, rủi ro và đặc điểm dự án. Nhưng điều quan trọng không chỉ là con số 11,5% mà còn là uy tín, năng lực tạo dòng tiền và khả năng thực hiện nghĩa vụ của doanh nghiệp. 

Sự phục hồi thực chất phải thể hiện ở số tổ chức phát hành có chất lượng tăng, cơ sở nhà đầu tư mở rộng, kỳ hạn phù hợp với chu kỳ dự án, dòng tiền kinh doanh cải thiện, tình trạng chậm trả giảm và thanh khoản thứ cấp tốt hơn.

Hoạt động này tích cực khi cơ cấu nợ an toàn hơn và nguồn trả nợ cuối cùng đến từ bán hàng, cho thuê, vận hành hoặc chuyển nhượng dự án. Vốn mới cũng tạo giá trị nếu được sử dụng để hoàn thiện pháp lý, đẩy nhanh dự án có nhu cầu thực hoặc phát triển dự án mới tạo doanh thu và dòng tiền tốt.

Ngược lại, rủi ro thanh toán có thể xảy ra khi doanh nghiệp liên tục vay mới trả cũ với lãi suất tăng, dự án chậm pháp lý, dòng tiền âm kéo dài, tài sản bảo đảm suy giảm hoặc được sử dụng cho nhiều nghĩa vụ. 

"Để đảm bảo đầu tư an toàn, nhà đầu tư cần kiểm tra tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu, khả năng trả lãi, lượng tiền mặt so với nợ đáo hạn trong 12 tháng, lịch sử thanh toán và tình hình của cả hệ sinh thái doanh nghiệp, theo dõi pháp lý và tiến độ thi công... của doanh nghiệp.

Ngược lại, doanh nghiệp minh bạch mục đích sử dụng vốn và dòng tiền sau phát hành, chủ động công bố kịp thời tiến độ dự án, tình hình sử dụng vốn, nguồn trả nợ và các thay đổi có thể ảnh hưởng đến trái chủ. Doanh nghiệp đối thoại thường xuyên với nhà đầu tư, vừa củng cố niềm tin, vừa giúp xử lý sớm khó khăn...", ông Huy khuyến cáo.

Để thị trường phát triển bền vững

Cùng quan điểm, Tiến sĩ Châu Đình Linh, giảng viên ngành Tài chính - Ngân hàng, Đại học Ngân hàng TP.HCM nhìn nhận, quy mô phát hành trái phiếu tăng trở lại là tín hiệu tích cực, cho thấy thị trường đang phục hồi sau giai đoạn thu hẹp mạnh trong các năm 2023 và 2024, khi xảy ra một loạt sai phạm của doanh nghiệp phát hành trái phiếu.

Song, ông Linh cũng cho rằng sự phục hồi này vẫn có những vấn đề đáng lưu ý. Trước hết, hoạt động phát hành đang tập trung chủ yếu vào hai nhóm là bất động sản và ngân hàng. 

Trong khi đó, doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh khác vẫn cần vốn để mở rộng nhà máy, đầu tư máy móc, thiết bị và thực hiện các dự án dài hạn nhưng chưa tiếp cận mạnh kênh trái phiếu. 

Trái phiếu phục hồi nhưng có sự thiên lệch, phục hồi theo số lượng, còn theo chất và sự đa dạng chủ thể thì chưa phản ánh tích cực.

Cũng theo ông Linh, lãi suất trái phiếu cao đẩy áp lực lên doanh nghiệp với chi phí cao. Chẳng hạn, với một lô trái phiếu 1.000 tỷ đồng kỳ hạn 5 năm, nếu vay lãi suất bình thường 8%/năm, mỗi năm doanh nghiệp chỉ phải trả 80 tỷ đồng tiền lãi. Nhưng khi lãi suất bị đẩy lên 13%/năm, tiền lãi phải trả mỗi năm vọt lên 130 tỷ đồng, tức doanh nghiệp mất thêm 50 tỷ đồng/năm (tổng cộng mất thêm 250 tỷ đồng sau 5 năm). 

Khoản chi phí phát sinh khổng lồ này sẽ tạo ra gánh nặng cho doanh nghiệp. Việc chấp nhận vay lãi cao để trả nợ cũ hay trang trải trước mắt không khác nào gạt rủi ro sang tương lai. 

Do đó, để thị trường trái phiếu phát triển bền vững, TS Châu Đình Linh cho rằng cần khuyến khích sự phục hồi của thị trường nhưng phải đi cùng kiểm soát rủi ro. Cơ quan quản lý cần xây dựng các kịch bản kiểm tra sức chịu đựng (stress test), trong đó xác định cách ứng xử chính sách đối với kịch bản cơ sở cũng như khi thị trường suy giảm.

Cùng với đó, cần bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư, chuẩn hóa theo quy định mới, tăng cảnh báo và thúc đẩy xếp hạng tín nhiệm trái phiếu để nhà đầu tư có thêm cơ sở tự đánh giá rủi ro.

"Đồng thời, đa dạng hóa chủ thể phát hành, tạo điều kiện để doanh nghiệp xây lắp, hạ tầng, tăng trưởng xanh và các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh khác tiếp cận kênh trái phiếu. Doanh nghiệp cần cân đối giữa vốn cổ phần, trái phiếu và nợ ngắn hạn ngân hàng để hình thành cấu trúc tài chính phù hợp", ông Linh nói.