Lào Cai: Chắt chiu từng giọt nước, tăng tốc xây trường nơi biên giới

Thiếu nước, thiếu cả nhân công 

10h sáng 18/5, dưới cái nắng gần 37 độ C của vùng biên giới xã Pha Long, theo ghi nhận PV Báo Xây dựng, thứ tưởng như hiển nhiên lại trở thành "vật liệu" quý giá không kém xi măng, cát đá lại chính là nước. 

Theo đó, ở công trường Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Pha Long, từng giọt nước đang được chắt chiu để dựng nên những dãy nhà, gieo hy vọng cho tương lai con chữ nơi vùng cao.

Dự án Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Tiểu học và THCS Pha Long có tổng mức đầu tư khoảng 220 tỷ đồng, xây dựng trên diện tích gần 5ha, gồm nhiều khối nhà học, nội trú, hiệu bộ và hạ tầng đồng bộ. 

Theo kế hoạch, công trình sẽ hoàn thành vào cuối tháng 8/2026, phục vụ khoảng 980 học sinh vùng cao, phấn đấu 30/5 sẽ xây xong phần thô các tòa nhà.

Có mặt tại công trường, chúng tôi bắt gặp hình ảnh anh Vàng Chí Sèng, xã Pha Long công nhân người địa phương đang cẩn thận dùng vòi tưới từng chút nước lên móng công trình. Dòng nước chảy yếu ớt, ngắt quãng, nhưng dưới bàn tay người thợ, từng viên gạch vẫn được đặt lên đều đặn. 

"Ở đây thiếu nước lắm, phải tiết kiệm từng tí một. Không có nước thì không làm được", anh Vàng Chí Sèng nói ngắn gọn rồi lại cúi xuống công việc.

Câu chuyện "khát nước" không chỉ là cảm nhận, mà là thực tế bao trùm toàn bộ công trường. Ông Phạm Minh Tuấn, cán bộ Ban Quản lý Đầu tư xây dựng tỉnh Lào Cai cho biết, để duy trì thi công, nhà thầu phải tổ chức vận chuyển nước từ dưới suối lên, hoặc bơm nhờ nhà dân. Mỗi ngày, hàng chục bồn nước được huy động, vừa phục vụ sinh hoạt cho công nhân, vừa "cứu" tiến độ thi công.

"Hiện công trường có hai nguồn nước chính: nước chở từ nơi khác lên và nước tận dụng tại chỗ. Nhưng vẫn rất khó khăn, đặc biệt trong mùa khô", ông Tuấn nói. 

Theo ông Tuấn, trong thời gian tới, dự án sẽ hoàn thiện hạng mục cấp nước riêng để vừa phục vụ thi công, vừa đảm bảo sinh hoạt lâu dài cho học sinh và giáo viên khi trường đi vào hoạt động.

Không chỉ thiếu nước, bài toán nhân lực và tiến độ cũng đang đặt ra áp lực lớn. Trên công trường hiện có hơn 200 công nhân làm việc, nhưng để đáp ứng tiến độ hoàn thiện, con số này dự kiến sẽ tăng lên 300 - 400 người trong thời gian tới. 

"Phải tăng tốc, nhất là khi bước vào giai đoạn hoàn thiện, nếu không sẽ rất khó kịp kế hoạch", đại diện Ban Quản lý cho biết.

Ở góc độ thi công, kỹ sư Vương Toàn, Phó chỉ huy trưởng công trường lo lắng, khó khăn lớn nhất hiện nay là nguồn nước và lao động.

"Chúng tôi phải triển khai đồng thời nhiều phương án: chở nước bằng xe bồn, bơm nước từ khu dân cư cách công trường cả cây số, kéo đường ống tạm dài hơn 2km. Có những ngày, chỉ riêng việc đảm bảo nước đã là một 'cuộc chiến'", anh Toàn chia sẻ.

Không chỉ vậy, lực lượng lao động địa phương thiếu ổn định, phần lớn làm theo thời vụ, khiến chất lượng và tiến độ thi công bị ảnh hưởng. Để khắc phục, nhà thầu buộc phải huy động thêm nhân công có tay nghề từ các tỉnh khác, tăng cường cán bộ kỹ thuật giám sát chặt chẽ từng hạng mục.

Dù còn nhiều trở ngại, nhưng công trình vẫn đang từng ngày "lớn lên" giữa núi đá và nắng gió. Theo ghi nhận, san nền đã đạt 97% khối lượng; nhiều hạng mục như nhà lớp học tiểu học, nhà văn hóa, khu nội trú… đang dần hình thành. Tuy nhiên, tổng thể tiến độ mới đạt khoảng 31% giá trị hợp đồng, một số hạng mục vẫn chậm so với kế hoạch.

Ông Nguyễn Đức Luân, Phó chủ tịch UBND xã Pha Long cho biết, ngoài việc phối hợp giám sát chất lượng, địa phương còn vận động người dân chia sẻ nguồn nước cho công trường. "Trong điều kiện khó khăn chung, bà con cũng rất đồng thuận, hỗ trợ tối đa để công trình sớm hoàn thành", ông nói.

Về lâu dài, xã đã tính đến nhiều phương án cấp nước bền vững cho nhà trường, từ khai thác nguồn nước hiện có, dẫn nước từ thôn khác, đến tận dụng nước mưa. Tất cả đều hướng tới mục tiêu: khi công trình hoàn thành, học sinh không chỉ có lớp học kiên cố, mà còn có điều kiện sinh hoạt đảm bảo, ông Luân nói.

Vượt nắng nóng, bù tiến độ

Tiếp tục hành trình PV vượt quãng đường gần 20km dọc theo tuyến quốc lộ 4D từ xã Pha Long về trung tâm xã Mường Khương. 13h30, nắng đổ lửa, nhiệt độ ngoài trời xấp xỉ 37 độ C, nhưng phía sau cổng công trường Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Tiểu học và THCS Mường Khương, không khí thi công sôi động.

Giữa cái nắng rát mặt, anh Nguyễn Đình Chuyển, quê Hà Nội, vừa lau vội giọt mồ hôi vừa tiếp tục công việc. Lên công trường đã hơn hai tháng chưa về nhà, anh cùng anh em công nhân "bám công trình" theo tiến độ gấp rút. 

"Trên này mưa nhiều, lại phải chạy đua tiến độ nên anh em phải tăng ca, làm cả ngày lẫn đêm. Vất vả nhất là lúc thời tiết thay đổi thất thường, đang nắng lại mưa, nhưng đã vào việc thì phải cố", anh Chuyển chia sẻ.

Không chỉ áp lực thời tiết, điều kiện thi công vùng cao cũng đặt ra nhiều thách thức. Dù vậy, theo anh Chuyển, so với cái oi bức ở đồng bằng, cái nắng miền núi vẫn "dễ thở" hơn phần nào, giúp anh em có thêm động lực bám trụ công trường.

Đại diện đơn vị thi công, kỹ sư Nguyễn Đức Toản cho biết, để đảm bảo tiến độ, nhà thầu đã huy động tối đa nhân lực, tổ chức thi công liên tục, kể cả ngày lễ, ngày nghỉ. 

"Chúng tôi phối hợp chặt chẽ với chủ đầu tư và đơn vị tư vấn giám sát, triển khai thi công 3 ca, 4 kíp, không gián đoạn. Mục tiêu là vừa đảm bảo tiến độ, vừa giữ vững chất lượng theo đúng thiết kế", anh Toản nói.

Đến nay, nhiều hạng mục của công trình đã đạt và vượt tiến độ đề ra. Công tác san nền đạt khoảng 80% khối lượng. Các khối nhà hiệu bộ, tiểu học và phòng học bộ môn đã hoàn thành đổ bê tông sàn mái, đang hoàn thiện xây trát, điện nước, đạt khoảng 55%. 

Khối THCS đã hoàn thành bê tông cột tầng 3, đang thi công sàn mái, đạt 50%. Khối nội trú đạt 48%, nhà đa năng đạt 55%, nhà ăn đạt 47%.

Các hạng mục phụ trợ như bể phòng cháy chữa cháy, hệ thống thoát nước, hàng rào… cũng đang được triển khai đồng bộ. Những hạng mục kỹ thuật như điện nhẹ, chống mối, phòng cháy chữa cháy được thi công song song, đảm bảo tiến độ tổng thể.

Trong quá trình thi công, bài toán thiếu nước từng là trở ngại không nhỏ. Tuy nhiên, nhà thầu đã chủ động sử dụng hệ thống bơm, bể chứa để đảm bảo nguồn nước phục vụ thi công liên tục.

Còn hai dự án Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS A Mú Sung và Y Tý đang được triển khai đồng loạt, song tiến độ có sự khác biệt rõ nét.

Tại A Mú Sung, các hạng mục chính đều đạt tiến độ khá tốt. Khối nhà hiệu bộ đã hoàn thành kết cấu đến tầng 3, các khối lớp học tiểu học, THCS và nhà bộ môn đã đổ xong bê tông toàn bộ 4 tầng, chuyển sang giai đoạn xây, trát và hoàn thiện hệ thống điện nước. 

Ký túc xá, nhà công vụ giáo viên và các hạng mục phụ trợ cũng đang được triển khai đồng bộ. Tổng khối lượng thi công đạt khoảng 55%, cơ bản đáp ứng tiến độ hợp đồng. Công tác giải phóng mặt bằng đã hoàn tất 100%.

Trong khi đó, tại Y Tý, tiến độ thi công còn chậm, tổng khối lượng mới đạt khoảng 30%. Một số hạng mục như nhà lớp học tiểu học, khu ký túc xá vẫn ở giai đoạn móng hoặc thi công tầng thấp. 

Nguyên nhân chủ yếu do khó khăn trong huy động nhân công và chi phí vận chuyển vật liệu tăng cao. Nhà thầu đang lên kế hoạch tăng cường nhân lực, tổ chức thi công ngày đêm để bù tiến độ. Công tác giải phóng mặt bằng cơ bản hoàn thành, dự kiến sớm bàn giao toàn bộ trong tháng 5/2026.