Luật Cấp, Thoát nước: Nền tảng để Đà Nẵng xây dựng đô thị thông minh, thích ứng khí hậu

Ban hành Luật Cấp, Thoát nước là rất cần thiết

Sau nhiều năm vận hành chủ yếu dựa trên hệ thống nghị định, thông tư phân tán, Bộ Xây dựng chính thức khởi động xây dựng Luật Cấp, Thoát nước nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho một lĩnh vực hạ tầng thiết yếu nhưng còn nhiều bất cập. 

Tại TP Đà Nẵng những năm qua có nhiều bất cập trong quản lý thoát nước, xử lý nước thải, xã hội hóa đầu tư, do thiếu hệ thống pháp luật đồng bộ để qua đó cho thấy sự cần thiết ban hành Luật Cấp thoát nước.

ThS Lê Tùng Lâm, Trưởng ban Đô thị HĐND TP Đà Nẵng cho rằng, từ thực tiễn Đà Nẵng có thể thấy việc ban hành Luật Cấp, Thoát nước là rất cần thiết.

Ông Lâm nhận định, Đà Nẵng là đô thị ven biển, tốc độ đô thị hóa nhanh, chịu áp lực mưa cực đoan, nước biển dâng và phát triển các khu đô thị mới. Trong khi đó, hệ thống pháp luật hiện nay vẫn chủ yếu dựa vào nghị định, thông tư và quy định địa phương, chưa tạo thành một khung pháp lý thống nhất cho toàn bộ vòng đời hạ tầng cấp nước, thoát nước và xử lý nước thải.

"Thực tế cho thấy một số bất cập khá rõ là hệ thống thoát nước mưa và nước thải ở nhiều khu vực, nhất là khu trung tâm cũ, vẫn chưa được tách riêng triệt để. Khi mưa lớn, hệ thống dễ quá tải, làm giảm hiệu quả thu gom, xử lý nước thải và phát sinh nguy cơ ô nhiễm môi trường. 

Cùng với đó, giữa quy hoạch đô thị, quy hoạch cao độ nền, thoát nước mặt, xử lý nước thải và phát triển các khu dân cư mới vẫn còn độ vênh nhất định. Dữ liệu hạ tầng thoát nước chưa được chuẩn hóa, số hóa và kết nối đầy đủ, nên công tác dự báo ngập, quản lý tài sản, giám sát chất lượng nước thải còn hạn chế", ông Lâm chia sẻ.

Từ thực tiễn đó, Trưởng ban Đô thị, HĐND TP Đà Nẵng cho rằng Luật Cấp, Thoát nước cần được xây dựng theo hướng coi cấp nước, thoát nước và xử lý nước thải là hạ tầng thiết yếu, có tính an ninh đô thị và an sinh xã hội. 

Luật phải thống nhất quản lý từ quy hoạch, đầu tư, đấu nối, vận hành, bảo trì, giá dịch vụ, bảo vệ môi trường đến quản lý dữ liệu. Đặc biệt, cần quy định rõ trách nhiệm của Nhà nước, chính quyền đô thị, đơn vị vận hành, chủ đầu tư khu đô thị, khu công nghiệp và người sử dụng dịch vụ.

"Luật không chỉ để quản lý đường ống, cống, trạm bơm hay nhà máy xử lý nước thải, mà phải tạo ra một hệ thống quản trị hạ tầng nước hiện đại. Luật cần bắt buộc gắn thoát nước với quy hoạch cao độ nền, không gian nước, hồ điều hòa, hành lang thoát lũ, thích ứng biến đổi khí hậu và chuyển đổi số.

Đồng thời, phải mở đường cho các mô hình PPP, đặt hàng dịch vụ công, tái sử dụng nước sau xử lý, kinh tế tuần hoàn và quản lý thông minh bằng GIS, BIM, IoT, AI. Với Đà Nẵng, đây là cơ sở quan trọng để xây dựng đô thị xanh, thông minh, thích ứng khí hậu và bảo đảm chất lượng sống cho người dân", ông Lâm cho hay.

Nhiều góp ý đến dự thảo Luật Cấp, Thoát nước

Vừa qua, UBND TP Đà Nẵng đã giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan sớm nghiên cứu về việc góp ý đối với hồ sơ chính sách dự án Luật Cấp, Thoát nước.

Công ty Cổ phần Cấp nước Đà Nẵng (Dawaco) là một trong những đơn vị tham gia ý kiến về dự án Luật Cấp, Thoát nước. Theo ông Hồ Minh Nam, Tổng giám đốc Công ty, sau khi nghiên cứu, Dawaco cơ bản thống nhất cao với các quy định tại dự thảo Luật và hồ sơ chính sách có liên quan.

Tuy nhiên, qua thực tiễn quản lý, vận hành hệ thống cấp nước và cung cấp dịch vụ cấp nước trên địa bàn, Dawaco bổ sung một số điểm đối với dự thảo.

Cụ thể, đối với "Báo cáo về rà soát các chủ trương, đường lối của Đảng, văn bản quy phạm pháp luật, điều ước quốc tế có liên quan đến chính sách dự án Luật Cấp, Thoát nước", đơn vị này đề xuất bổ sung "Luật Nhà ở số 27/2023/QH15" trong "Nhóm văn bản liên quan đến quy hoạch, xây dựng và phát triển hạ tầng kỹ thuật".

Ngoài ra, đối với dự thảo Luật Cấp, Thoát nước, tại Mục 2 - Quản lý thoát nước, Dawaco cũng đề xuất sửa lỗi biên soạn "Quản lý vận hành và khai thác công trình cấp nước phải tuân thủ quy trình vận hành..." thành "Quản lý vận hành và khai thác công trình thoát nước phải tuân thủ quy trình vận hành...".

Tại khoản 1 Điều 39 (quyền của đơn vị cấp nước), doanh nghiệp này đề xuất bổ sung "được quyền đề nghị cơ quan Nhà nước có thẩm quyền chia sẻ cơ sở dữ liệu của các lĩnh vực liên quan nhằm phục vụ công tác phát triển cấp nước, bảo trì, cải tạo, nâng cấp, bố trí hạ tầng cấp nước đồng bộ với các công trình khác, bảo đảm an toàn, hiệu quả, tiết kiệm".

Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Đà Nẵng cho biết, cơ bản thống nhất nội dung dự thảo. Tuy nhiên, tại khoản 5 Điều 4 Dự thảo, nội dung này chưa phù hợp với thực tiễn cấp nước nông thôn, vì ở khu vực miền núi, đa số người dân sống phân tán, việc hỗ trợ cấp nước quy mô hộ gia đình hoặc công trình cấp nước nhỏ lẻ khá phù hợp với điều kiện kinh tế và địa hình của địa phương. Nếu Luật quy định "hạn chế" sẽ gây khó khăn khi bố trí vốn.

Do đó, Sở đề nghị xem xét điều chỉnh, bổ sung: Khuyến khích đầu tư phát triển các công trình cấp nước có nhà máy nước công suất lớn, phạm vi cấp nước rộng kết nối cấp nước từ khu vực đô thị, khu công nghiệp cho khu vực nông thôn; đối với vùng miền núi, hải đảo, vùng dân cư phân tán, vùng đặc biệt khó khăn ưu tiên đầu tư hệ thống cấp nước tập trung quy mô nhỏ hoặc cấp nước hộ gia đình phù hợp với điều kiện thực tế.

Tại Điều 6 Dự thảo quy định khá đầy đủ về nguồn nước, tuy nhiên chưa quy định về: Hành lang bảo vệ nguồn nước cấp nước; phối hợp giữa đơn vị cấp nước và đơn vị quản lý hồ thủy lợi; cơ chế chia sẻ dữ liệu chất lượng nước nên đề nghị bổ sung những nội dung trên.

Ngoài ra, Sở NN&MT cũng đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật theo các định hướng gồm: Phân định rõ cơ chế quản lý cấp nước đô thị và cấp nước nông thôn; quy định cụ thể trách nhiệm của Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND cấp tỉnh trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp...

Sở cũng kiến nghị bổ sung một chương riêng về cấp nước nông thôn, việc dành một chương riêng sẽ giúp chính sách đối với khu vực nông thôn được thể hiện đầy đủ, thay vì chỉ lồng ghép trong các quy định chung. Nội dung bao gồm: Chính sách đầu tư; quản lý công trình sau đầu tư; lựa chọn đơn vị quản lý vận hành; hỗ trợ giá nước...