Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi): Cân nhắc nâng phạt tiền, thêm biện pháp cưỡng chế

Chiều 23/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi). Tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện, đa số các ý kiến đề nghị cân nhắc kỹ việc nâng mức phạt tiền, mở rộng các biện pháp cưỡng chế.

Cần xem xét các giải pháp căn cơ hơn

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Công an Phạm Thế Tùng cho biết, sau 13 năm thi hành, Luật Xử lý vi phạm hành chính đã bộc lộ những hạn chế, bất cập trước tình hình vi phạm hành chính và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Cùng với chủ trương tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin và chuyển đổi số, việc sửa đổi toàn diện Luật là cần thiết.

Dự thảo Luật gồm 6 phần, 128 điều, quy định về xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp xử lý hành chính. Nội dung sửa đổi tập trung vào thời hiệu, mức phạt, quy trình xử phạt, thi hành quyết định xử phạt, biện pháp cưỡng chế và thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử lý hành chính.

Trình bày báo cáo thẩm tra dự thảo luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, về việc nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính (từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức), Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng, nếu quy định mức phạt tiền quá cao, không phù hợp với khả năng tài chính thực tế của đa số cá nhân và doanh nghiệp sẽ không phát huy được hiệu quả.

Do đó, bên cạnh phương án tăng mức phạt tiền thì cần xem xét các giải pháp căn cơ hơn như áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, áp dụng các hình thức phạt bổ sung (tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động…), đồng thời cần nghiên cứu, tham khảo thêm kinh nghiệm nước ngoài để vừa tăng cường tính răn đe, phòng ngừa, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, hạn chế việc tăng mức phạt tiền quá cao.

Đối với đề xuất không quy định mức phạt tối đa trong từng lĩnh vực tại Luật mà giao Chính phủ quy định, cơ quan thẩm tra đề nghị cân nhắc giữ như Luật hiện hành. Việc quy định mức phạt tối đa trong từng lĩnh vực sẽ tạo "mức trần" cần thiết để Chính phủ quy định khung tiền phạt hoặc mức phạt cụ thể, bảo đảm áp dụng ổn định, thống nhất. Đây cũng là nội dung liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ của công dân, cần được Quốc hội quy định cụ thể.

Về nâng thời hiệu xử phạt từ khung 1-2 năm lên 1-3 năm, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ phân hóa rõ những lĩnh vực được phép kéo dài thời hiệu, bảo đảm nguyên tắc vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn và xử lý nhanh chóng, kịp thời. Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc bổ sung quy định xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử, nhưng đề nghị bảo đảm người vi phạm được biết thông tin về hành vi của mình và thực hiện đầy đủ quyền giải trình, khiếu nại, khởi kiện.

Qua thẩm tra, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy một số biện pháp cưỡng chế mới như ngừng cung cấp điện, nước, Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc chặn truy cập chủ yếu nhằm đình chỉ, chấm dứt hành vi vi phạm, chưa thật sự phù hợp với tính chất cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt. 

Biện pháp tạm dừng đăng kiểm, đăng ký phương tiện hoặc cấp giấy phép điều khiển phương tiện cũng mới tác động đến phương tiện, tài sản, chưa cá thể hóa và xác định đúng người thực hiện hành vi vi phạm. Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý để bảo đảm phù hợp và khả thi.

Cắt điện, nước, Internet phải tránh ảnh hưởng người không vi phạm

Nhận định đây là dự án luật phức tạp, liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền cơ bản của công dân và cần nhiều văn bản quy định chi tiết, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đề nghị Chính phủ chuẩn bị kịp thời các nghị định, bảo đảm văn bản hướng dẫn có hiệu lực đồng thời với Luật, tránh khoảng trống pháp lý khi triển khai.

Đối với đề xuất ngừng cung cấp điện, nước, Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc chặn truy cập, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần có biện pháp đủ mạnh để buộc tổ chức, cá nhân chấp hành quyết định xử phạt. Tuy nhiên, việc áp dụng có thể ảnh hưởng đến người thứ ba không thực hiện hành vi vi phạm, như các thành viên trong gia đình hoặc bên có quan hệ hợp đồng với đơn vị cung cấp dịch vụ.

Do đó, dự thảo cần xác định rõ đây là biện pháp cưỡng chế hay biện pháp bảo đảm thi hành quyết định xử phạt; cơ quan nào có thẩm quyền ra quyết định, trường hợp nào được áp dụng và đơn vị cung cấp dịch vụ thực hiện ra sao.

Đối với việc nâng thời hiệu xử phạt tối đa từ 2 năm lên 3 năm, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đánh giá đề xuất phù hợp với yêu cầu đấu tranh phòng, chống vi phạm pháp luật nhưng cần giải trình thuyết phục hơn.

Các ý kiến cũng đề nghị tiếp tục quy định mức phạt tiền tối đa của từng lĩnh vực ngay trong Luật để bảo đảm công khai, minh bạch và phù hợp với yêu cầu hạn chế quyền công dân phải được quy định bằng luật. Các mức phạt cụ thể đối với từng hành vi có thể giao Chính phủ quy định.

Đối với đề xuất nâng mức phạt tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức, các ý kiến cơ bản tán thành để phù hợp với biến động giá sau hơn 13 năm. Tuy nhiên, cần rà soát để bảo đảm đồng bộ với những lĩnh vực áp dụng mức phạt theo tỷ lệ doanh thu, tránh mâu thuẫn giữa mức trần chung và cách tính phạt đặc thù.

Kết luận nội dung phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao chất lượng hồ sơ dự án Luật và công tác phối hợp thẩm tra. Dự án đủ điều kiện trình Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, tiếp tục hoàn thiện để trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2, phấn đấu đạt đồng thuận cao để có thể thông qua ngay tại kỳ họp này.