Lượng chất thải của doanh nghiệp giảm khi lương CEO gắn với ESG?

Phóng viên đã có cuộc trao đổi với TS Irfan Haider Shakri, giảng viên Tài chính, Đại học RMIT Việt Nam xung quanh nghiên cứu này.

Thưa ông, nghiên cứu của nhóm chỉ ra mối liên hệ trực tiếp giữa lương thưởng lãnh đạo và lượng rác thải doanh nghiệp. Cốt lõi của nghiên cứu là gì?

Điểm cốt lõi của nghiên cứu cho thấy cơ chế đãi ngộ không chỉ mang ý nghĩa tài chính mà còn định hình hành vi quản trị. Phân tích dữ liệu từ hơn 17.000 quan sát doanh nghiệp tại 43 quốc gia trong giai đoạn 2002-2019 cho thấy, khi lương thưởng của lãnh đạo gắn chặt hơn với các tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị (ESG), tổng lượng chất thải phát sinh của doanh nghiệp giảm rõ rệt.

Cụ thể, chỉ cần mức độ gắn kết này tăng một độ lệch chuẩn, lượng chất thải đã giảm trung bình hơn 1%, đồng thời các sáng kiến tái chế được triển khai nhiều và bài bản hơn.

Kết quả này gợi mở điều gì cho bài toán rác thải đang ngày càng nghiêm trọng tại Việt Nam?

Việt Nam hiện phát sinh hàng chục nghìn tấn rác mỗi ngày, trong khi tỷ lệ tái chế còn thấp và phần lớn rác thải vẫn được xử lý bằng chôn lấp. Trong bối cảnh công nghiệp hóa và đô thị hóa diễn ra nhanh, nếu chỉ dựa vào quy định hành chính thì rất khó theo kịp thực tế.

Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy, việc thiết kế lại cơ chế lương thưởng cho lãnh đạo có thể tạo ra động lực nội tại, giúp doanh nghiệp chủ động giảm rác thải và đầu tư cho các giải pháp bền vững, thay vì chỉ xử lý khi bị sức ép từ bên ngoài.

Nghiên cứu cho thấy mô hình lương thưởng gắn với ESG phát huy hiệu quả rõ nhất ở những lĩnh vực nào, thưa ông?

Hiệu quả đặc biệt rõ rệt ở các ngành nhạy cảm về môi trường như sản xuất, năng lượng và vật liệu xây dựng. Đây là những ngành phát sinh lượng lớn rác thải và phát thải, đồng thời cũng là trụ cột trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam.

Khi lãnh đạo trong các ngành này được thưởng cho kết quả môi trường, họ có xu hướng đầu tư nhiều hơn vào đổi mới công nghệ, cải thiện quy trình và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Trong bối cảnh các tiêu chuẩn và cơ chế công bố ESG tại Việt Nam còn đang hoàn thiện, liệu việc gắn lương thưởng lãnh đạo với ESG có khả thi?

Thực tế cho thấy chính các thị trường mới nổi, nơi khung pháp lý môi trường còn chưa chặt chẽ, lại hưởng lợi nhiều hơn từ cách tiếp cận này.

Lương thưởng dựa trên ESG có thể lấp đầy khoảng trống về quản trị, giúp hạn chế tư duy ngắn hạn và biến trách nhiệm môi trường thành một mục tiêu có thể đo lường, đánh giá và gắn liền với sự nghiệp của lãnh đạo doanh nghiệp.

Thông điệp lớn nhất mà nghiên cứu muốn gửi tới cộng đồng doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách ở Việt Nam là gì?

Điều quan trọng nhất là thay đổi cách nhìn về ESG. Đây không phải là một hạng mục để "hoàn thành cho đủ" trong báo cáo, mà là một thành tựu xứng đáng được lương thưởng.

Khi việc giảm rác thải, tăng tái chế và giảm tác động môi trường được gắn trực tiếp với thu nhập và đánh giá năng lực của lãnh đạo, tính bền vững sẽ dần trở thành một phần của văn hóa doanh nghiệp và góp phần hỗ trợ mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam.

Và đối với các nhà hoạch định chính sách, nghiên cứu gợi mở ba hướng hành động cụ thể: Khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện công bố thông tin về cơ chế lương thưởng gắn với ESG nhằm tăng tính minh bạch và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Xây dựng các hướng dẫn khuyến khích theo từng ngành, gắn phần thưởng với những thành tựu bền vững có thể kiểm chứng.

Lồng ghép các mục tiêu giảm rác thải vào lộ trình phát triển kinh tế tuần hoàn sắp tới, đồng thời gắn hiệu quả hoạt động của lãnh đạo với các mục tiêu quốc gia cụ thể.