Năm nhóm nội dung chính sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường

Sáng 18/9, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tổ chức Phiên họp thẩm tra sơ bộ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường và dự án Luật Tài nguyên, Môi trường biển và hải đảo (sửa đổi). Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên dự và chỉ đạo tại phiên họp.

Đề cập về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN-MT) Lê Công Thành cho biết, việc xây dựng dự án Luật được thực hiện trên cơ sở tổng kết, đánh giá hơn 5 năm thi hành Luật Bảo vệ môi trường năm 2020; rà soát các chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật có liên quan và các điều ước quốc tế.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 78/171 điều, bổ sung 2 điều mới (Điều 72a và Điều 139a), tập trung vào 5 nhóm nội dung chính.

Một là, tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền. Cắt giảm đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường (ĐTM) và giấy phép môi trường (GPMT); đơn giản hóa hồ sơ, nội dung và trình tự thực hiện.

Hai là, chuyển mạnh sang quản trị môi trường dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro. Bổ sung cơ chế giám sát nguy cơ ô nhiễm, suy thoái, sự cố môi trường dựa trên thông tin, dữ liệu môi trường, công nghệ số và đánh giá tại hiện trường nhằm nhận diện sớm, cảnh báo và phòng ngừa rủi ro.

Ba là, thúc đẩy tái chế, tái sử dụng chất thải, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và chính sách mở rộng trách nhiệm của nhà sản xuất (EPR). Bổ sung quy định chuyển đổi số, cập nhật dữ liệu về phát sinh, thu gom, vận chuyển, tái chế, xử lý.

Bốn là, tăng cường quản lý chất lượng môi trường. Hoàn thiện cơ chế quản lý chất lượng môi trường không khí, môi trường nước theo khả năng chịu tải; bổ sung quy định về dự báo, tăng cường kiểm kê khí thải, thiết lập vùng phát thải thấp.

Năm là, hoàn thiện quy định ứng phó với biến đổi khí hậu. Chuyển từ "giảm nhẹ" sang "quản lý phát thải khí nhà kính", thực hiện kiểm kê khí nhà kính hằng năm.

Sau khi nghe ý kiến đóng góp của các đại biểu, Bộ trưởng Bộ NN-MT Trịnh Việt Hùng cho biết, Bộ sẽ tiếp thu tối đa các ý kiến đóng góp và tiếp tục nghiên cứu, rà soát những quy định, nội dung cụ thể trong quá trình hoàn thiện dự án Luật để Ủy ban Thường vụ Quốc hội đóng góp ý kiến trước khi trình Quốc hội xem xét trong Kỳ họp thứ Hai tới đây.

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị Bộ NN-MT cùng các bộ ngành hữu quan, cần tiếp tục rà soát hoàn thiện các chính sách về bảo vệ môi trường theo hướng chuyển mạnh tư duy từ quản lý sang kiến tạo phát triển, từ bị động sang chủ động, từ quản lý bằng công cụ hành chính sang quản trị môi trường hiện đại dựa trên khoa học công nghệ và dữ liệu, từ xử lý vi phạm sau khi xảy ra sang phòng ngừa, cảnh báo từ sớm, từ xa. 

Rà soát, nghiên cứu kỹ về hoàn thiện các chính sách, quy định mới về đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường, vùng phát thải thấp, kiểm kê khí nhà kính, thị trường carbon, điều kiện kinh doanh, dịch vụ tư vấn môi trường...

Các công cụ quản lý mới cần được định lượng hóa bằng các tiêu chí cụ thể và tiếp tục tham vấn rộng rãi đánh giá tác động đầy đủ thực chất trên các phương diện kinh tế - xã hội, môi trường, chi phí tuân thủ và năng lực thực thi; có tính ổn định cao, đủ linh hoạt thích ứng với sự phát triển nhanh của khoa học công nghệ, các mô hình kinh tế mới và các yêu cầu mới của hội nhập.

Tiếp tục rà soát các nội dung phân cấp, phân quyền theo nguyên tắc mỗi việc chỉ giao một đơn vị chịu trách nhiệm chính; Rà soát, cắt giảm thực chất thủ tục hành chính nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư kinh doanh.

Giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp nhưng không buông lỏng vai trò quản lý Nhà nước và không làm thấp các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường. 

Tiếp tục hoàn thiện cơ chế phát huy quyền, trách nhiệm giám sát của người dân, cộng đồng xã hội trong bảo vệ môi trường; tăng cường công khai minh bạch thông tin, nâng cao trách nhiệm giải trình của các cơ quan chức năng và các doanh nghiệp.

Nghiên cứu bổ sung các cơ chế quy định kiểm soát rủi ro môi trường đối với hóa chất, sản phẩm chứa hóa chất nhập khẩu có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường theo toàn bộ vòng đời từ nhập khẩu, lưu thông, sử dụng đến thu gom xử lý và thải bỏ. 

Đồng thời, quy định rõ trách nhiệm của tổ chức cá nhân trong thu hồi, xử lý hóa chất, phòng ngừa và ứng phó sự cố bảo đảm nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả phí. 

Cũng tại phiên họp, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đã thẩm tra sơ bộ dự án Luật Tài nguyên, Môi trường biển và hải đảo (sửa đổi).