Năng lượng hạt nhân: Nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tăng cường tự chủ tại Việt Nam

Trong bối cảnh nhiều quốc gia trên thế giới đang xem xét năng lượng hạt nhân như một trụ cột quan trọng của hệ thống điện, song hành cùng năng lượng tái tạo và các nguồn năng lượng truyền thống, toạ đàm đã tập trung phân tích vai trò, điều kiện phát triển điện hạt nhân trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Bùi Phú Doanh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội nhấn mạnh tầm quan trọng của sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp trong phát triển điện hạt nhân. Trường Đại học Xây dựng Hà Nội là một trong những đơn vị được Chính phủ giao nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực phục vụ chương trình này.

Trường Đại học Xây dựng Hà Nội khẳng định thế mạnh trong các lĩnh vực xây dựng công trình, địa kỹ thuật và quản lý dự án, sẵn sàng đồng hành cùng các tập đoàn nòng cốt như Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) và Tổng Công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC) trong nghiên cứu, tư vấn kỹ thuật.

Chia sẻ tại tọa đàm, ông Nguyễn Đức Thiện, đại diện PTSC cho biết, các doanh nghiệp Việt Nam đang chủ động nghiên cứu, tiếp cận các công nghệ hạt nhân thế hệ mới. Mục tiêu là chuẩn bị nguồn lực, phát triển năng lực thi công đặc thù, từng bước làm chủ một phần công nghệ xây lắp nhà máy điện hạt nhân, góp phần nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tăng cường tự chủ năng lượng.

Tại tọa đàm, các đại biểu đã đưa ra các ý kiến cho rằng với ưu điểm cung cấp điện ổn định, quy mô lớn và phát thải carbon thấp, điện hạt nhân mang lại nhiều tiềm năng, song đồng thời đặt ra yêu cầu rất cao về an toàn, quản lý rủi ro và năng lực thể chế.

Việc nhìn nhận đầy đủ, khách quan vai trò cũng như các điều kiện phát triển điện hạt nhân được coi là cơ sở quan trọng cho các thảo luận dài hạn về chiến lược năng lượng của Việt Nam.

Trong phần thảo luận, các đại biểu tập trung phân tích kinh nghiệm quốc tế trong phát triển điện hạt nhân, đặc biệt tại các quốc gia có tỷ trọng điện hạt nhân cao như Pháp.

Các đại biểu nhấn mạnh, thành công của điện hạt nhân không chỉ phụ thuộc vào công nghệ lò phản ứng mà còn gắn chặt với hệ thống thể chế, cơ chế giám sát độc lập, văn hóa an toàn và chất lượng nguồn nhân lực.

Thực tiễn quốc tế cho thấy, điện hạt nhân không phải là "giải pháp thần kỳ" mà là lựa chọn đòi hỏi sự chuẩn bị dài hạn, đầu tư nghiêm túc và quản trị rủi ro ở mức cao.

Trong khuôn khổ chương trình, Ban Tổ chức giới thiệu cuốn sách "Năng lượng hạt nhân - Vì sao?" của Bertrand Barré, cựu Giám đốc khoa học Tập đoàn AREVA (nay là Orano).

Cuốn sách được chuyển ngữ sang tiếng Việt bởi TS Phạm Tuấn Hiệp, Tập đoàn Điện lực Pháp, Tổng thư ký Mạng lưới chuyên gia năng lượng hạt nhân người Việt Nam ở nước ngoài và ông Bùi Nguyễn Hoàng, Chủ tịch Mạng lưới chuyên gia năng lượng hạt nhân người Việt Nam ở nước ngoài, với sự hiệu đính của ông Ứng Quốc Hùng, Phó Chủ tịch Mạng lưới chuyên gia năng lượng hạt nhân người Việt Nam ở nước ngoài.

Với 14 chương, cuốn sách cung cấp cái nhìn tổng quan từ lịch sử chinh phục nguyên tử, nguyên lý vận hành nhà máy điện hạt nhân đến các vấn đề kinh tế, chính trị và triển vọng phát triển điện hạt nhân, góp phần nâng cao hiểu biết khoa học và thúc đẩy đối thoại dựa trên bằng chứng và kinh nghiệm quốc tế cho Việt Nam.