Ngăn tái diễn nhà “siêu mỏng, siêu méo”

Nguy cơ tái diễn nhà siêu mỏng, siêu méo

Tại tuyến Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục, ngay sau khi thông xe kỹ thuật ngày 14/1, nhiều hộ dân hai bên tuyến đã nhanh chóng tổ chức sửa chữa, cải tạo lại nhà ở. Xen kẽ là hàng chục thửa đất đủ hình dạng, kích thước đang được quây tôn; vật liệu xây dựng ngổn ngang, vương vãi.

Bà H.T.N (phường Ô Chợ Dừa) cho biết, sau khi bàn giao mặt bằng, thửa đất gia đình chỉ còn dưới 10m² nên buộc phải hợp thửa với nhà liền kề mới đủ diện tích xây dựng. Hai gia đình thỏa thuận phân chia diện tích sử dụng theo tỷ lệ đất cũ.

"Dù biết sẽ phát sinh nhiều thủ tục, phức tạp, nhưng do nhu cầu cấp thiết về chỗ ở, chúng tôi phải làm ngay. Nếu không hợp thửa thì cả hai nhà đều không đủ điều kiện để xây dựng", bà N chia sẻ.

Trao đổi với Báo xây dựng, ông Lê Phương Nam, Phó trưởng Phòng Kinh tế - Hạ tầng đô thị phường Ô Chợ Dừa cho biết, sau GPMB đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục, phường mới tiếp nhận ba trường hợp hồ sơ đủ điều kiện và đã được cấp phép xây dựng; hơn 10 trường hợp không đủ điều kiện nhưng vẫn thi công, đã bị yêu cầu dừng để lập phương án kiến trúc báo cáo thành phố.

"Đặc biệt, có những thửa đất chỉ còn 6-7m², phải cộng gộp mới đủ diện tích tối thiểu trên 15m² để cấp sổ, nhưng các hộ đều chưa có sổ đỏ nên chưa thể giải quyết", ông Nam nói.

Phó Chủ tịch UBND phường Định Công Nguyễn Sỹ Phong cho hay, sau GPMB đường Vành đai 2,5 trên địa bàn phường, đối với các trường hợp đất "siêu mỏng, siêu méo", nếu là đất ở và phù hợp quy hoạch đất ở, phường sẽ tuyên truyền, vận động các hộ dân hợp thửa, hợp khối với các nhà liền kề.

Trường hợp không phù hợp quy hoạch đất ở, hoặc liên quan đến đất nông nghiệp, phường tuyên truyền, vận động người dân giữ nguyên hiện trạng, không phát sinh xây dựng, cải tạo, sửa chữa để phục vụ công tác giải phóng mặt bằng và thu hồi đất khi triển khai các dự án sau này.

Mất mỹ quan đô thị

Đại diện Phòng kinh tế - Hạ tầng đô thị phường Giảng Võ cho biết, ngay sau GPMB đường Vành Đai 1, phường đã tổ chức kiểm tra việc thi công xây dựng, cải tạo nhà ở của các hộ có nhà, đất bị thu hồi. Thực tế có khoảng trên 10 trường hợp tổ chức thi công.

Đối với những trường hợp không đủ điều kiện, phường yêu cầu dừng mọi hoạt động chỉnh trang, sửa chữa, chờ phương án kiến trúc được phê duyệt và sẽ hướng dẫn các hộ làm thủ tục theo quy định.

Theo quy định, các trường hợp hợp thửa phải thực hiện thủ tục tại Văn phòng đăng ký đất đai và điều kiện tiên quyết là các thửa đất đều đã được cấp sổ trước đó.

Thực tế cho thấy, nhiều thửa đất tại Vành đai 1, Vành đai 2,5 chưa được cấp sổ đỏ, hoặc đã được cấp sổ đỏ nhưng sau GPMB lại không đủ điều kiện về diện tích để cấp phép xây dựng.

Tại cuộc họp xem xét đề xuất của Sở Quy hoạch - Kiến trúc về triển khai tổ chức lập Thiết kế đô thị tuyến đường Vành đai 1 và Vành đai 2,5, Phó chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn nhấn mạnh, sau khi hoàn thành GPMB đã phát sinh các lô đất "siêu mỏng, siêu méo", hình dáng, kích thước không phù hợp, không đủ điều kiện cấp phép xây dựng theo quy định... gây mất mỹ quan đô thị; đồng thời không tạo lập được nguồn lực từ quỹ đất sau khi mở đường.

UBND TP giao Sở Quy hoạch - Kiến trúc hướng dẫn các địa phương triển khai nghiên cứu, thiết lập phương án cải tạo, chỉnh trang không gian cảnh quan hai bên tuyến đường; Quy chế quản lý kiến trúc đoạn tuyến đường Vành đai 1 đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục (là cơ sở để cấp phép xây dựng cải tạo chỉnh trang các công trình trên tuyến đường); giải quyết triệt để các vấn đề bất cập đối với công trình siêu mỏng, siêu méo, kích thước không phù hợp.

Theo Phó trưởng Phòng Kinh tế - Hạ tầng đô thị phường Ô Chợ Dừa Lê Phương Nam, chỉ đạo trên là rất kịp thời và phù hợp. Bởi thực tế các địa phương không có đủ thẩm quyền và năng lực để thực hiện. Phường Ô Chợ Dừa đang tích cực phối hợp với phường Láng và Giảng Võ khẩn trương hoàn thiện phương án để trình thành phố xem xét, phê duyệt.

Cần cách tiếp cận đồng bộ

Trao đổi với Báo Xây dựng, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam Nguyễn Văn Đính nhận định, nhà "siêu mỏng, siêu méo" là hệ quả của một giai đoạn phát triển đô thị mang tính tự phát, thiếu quy hoạch và kiểm soát.

"Cần mạnh dạn thu hồi quỹ đất sâu hơn hai bên tuyến đường để tạo dư địa chỉnh trang, đấu giá tạo nguồn lực cho đầu tư hạ tầng", ông Đính đề xuất.

Ở góc độ quản trị đô thị, ông Lê Tùng Lâm, Trưởng ban Đô thị HĐND TP Đà Nẵng cho rằng, hợp thửa - hợp khối phải được coi là một công cụ quy hoạch và pháp lý chính thức, thay vì trông chờ vào sự tự nguyện của người dân. Quy hoạch cần "đi trước một bước", mô phỏng rõ trạng thái thửa đất sau giải phóng mặt bằng, xác định thửa nào không thể tồn tại độc lập để có phương án xử lý ngay từ đầu.

Cùng quan điểm, KTS Trần Huy Ánh nhận định, nhà "siêu mỏng, siêu méo" là hệ quả của phát triển đô thị thiếu đồng bộ.

Thực tế tại Vành đai 1 và Vành đai 2,5 cho thấy, xử lý các thửa đất không đủ điều kiện xây dựng sau GPMB không chỉ là vấn đề kỹ thuật hay thủ tục, mà là bài toán pháp lý gắn với năng lực quản lý đô thị. Vì thế, cần chuyển từ tư duy "xử lý hậu quả" sang "thiết kế trước không gian và cơ chế", ngăn tái diễn nhà "siêu mỏng, siêu méo".