Ngành điện khởi công dự án chế tạo cuộn kháng bù ngang điện áp 500kV

Tổng kinh phí hơn 82 tỷ đồng

Ông Nguyễn Vũ Cường, Tổng giám đốc EEMC cho hay, Bộ Khoa học và Công nghệ giao EEMC chủ trì thực hiện dự án, phối hợp với Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội. 

Dự án hướng tới làm chủ công nghệ và chế tạo một cuộn kháng bù ngang 500 kV, công suất 120 MVAr, có các thông số đạt tiêu chuẩn IEC 60076. Tổng kinh phí thực hiện dự án là 82,493 tỷ đồng, trong đó ngân sách Nhà nước hỗ trợ 22,246 tỷ đồng.

Theo ông Cường, cuộn kháng bù ngang có nhiệm vụ hấp thụ công suất phản kháng dư do điện dung phân bố của các đường dây dài sinh ra, đặc biệt khi đường dây siêu cao áp vận hành ở chế độ thấp tải.

Trên lưới điện 500 kV, thiết bị này góp phần hạn chế tăng điện áp, hỗ trợ ổn định điện áp hệ thống, giảm tổn thất và nâng cao hiệu quả truyền tải điện năng.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, giai đoạn 2021-2030 dự kiến xây dựng mới khoảng 12.944 km đường dây và 102.900 MVA trạm biến áp 500 kV. Sự phát triển của các tuyến truyền tải dài và nguồn năng lượng tái tạo làm gia tăng nhu cầu bù công suất phản kháng, kiểm soát điện áp, qua đó đặt ra nhu cầu lớn hơn đối với kháng bù ngang 500 kV.

Trong khi đó, các cuộn kháng bù ngang 500 kV đang sử dụng trên lưới điện trong nước vẫn phải nhập khẩu 100%, tiềm ẩn rủi ro trong đầu tư, khai thác và vận hành thiết bị.

Theo lãnh đạo EEMC, dự án không chỉ hướng tới chế tạo sản phẩm mới mà còn hình thành năng lực thiết kế, chế tạo và thử nghiệm kháng điện 500 kV trong nước. Làm chủ công nghệ sẽ góp phần giảm chi phí nhập khẩu, giảm tổng mức đầu tư các dự án lắp đặt kháng điện 500 kV, chủ động nguồn thiết bị thay thế và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Từ nay đến năm 2030, bên cạnh dự án cuộn kháng bù ngang 500 kV, EEMC sẽ tập trung nghiên cứu, hợp tác quốc tế và triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ nhằm chế tạo thành công một số thiết bị điện trong nước chưa sản xuất được.

"Đến năm 2030, EEMC đặt mục tiêu đạt doanh thu trên 5.000 tỷ đồng, trong đó xuất khẩu chiếm 10-20%. Tổng công ty tiếp tục lấy thị trường trong nước làm nền tảng, đồng thời định hướng mở rộng xuất khẩu sang Australia, Philippines, Lào, Trung Đông và Mỹ thông qua các kênh phù hợp với từng thị trường", ông Cường cho hay.

Kỳ vọng những sản phẩm "Make in Vietnam"

Phát biểu tại lễ khởi công, ông Trần Đức Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10-15% trở lên trong giai đoạn 2026-2030 đặt ra yêu cầu mở rộng nhanh nguồn điện, hệ thống truyền tải và năng lực điều hành để đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng từ sản xuất.

Theo ông, một hệ thống điện an toàn, xanh, ổn định và có khả năng mở rộng là một trong những yếu tố quyết định sức cạnh tranh của môi trường đầu tư, đặc biệt trong thu hút các lĩnh vực chuyển đổi số, công nghiệp chip bán dẫn và các ngành công nghiệp mới.

Khi nhu cầu điện gia tăng, cơ cấu nguồn điện thay đổi và dòng công suất trên lưới truyền tải ngày càng phức tạp, yêu cầu về độ tin cậy của thiết bị và năng lực vận hành hệ thống cũng ngày càng cao. Bảo đảm an ninh năng lượng vì vậy phải được nhìn nhận đồng thời ở ba phương diện: đủ nguồn cung, hạ tầng truyền tải vững chắc và làm chủ các công nghệ thiết yếu.

Ông Trần Đức Thắng cho rằng, Chiến lược phát triển ngành Điện lực Việt Nam và Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đều đặt ra yêu cầu đưa khoa học, công nghệ trở thành động lực thúc đẩy hiện đại hóa ngành điện; tăng cường đổi mới, ứng dụng công nghệ mới, thiết bị hiện đại, công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và thân thiện với môi trường.

"Việc hình thành năng lực nghiên cứu, thiết kế, chế tạo, thử nghiệm, bảo đảm chất lượng, hỗ trợ vận hành và tiếp tục phát triển các hệ sản phẩm mới là yêu cầu mang tính chiến lược trong bảo đảm an ninh năng lượng", ông Thắng nhấn mạnh, đồng thời cho rằng định hướng này phù hợp với Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.

Theo ông, cuộn kháng bù ngang 500 kV là thiết bị có yêu cầu rất cao về kỹ thuật và độ tin cậy, là kết quả của sự kết hợp giữa nghiên cứu cơ bản, kỹ thuật ứng dụng và sản xuất công nghiệp. Hiện thiết bị này vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào sản phẩm nhập khẩu.

"Chúng ta tin tưởng rằng trong thời gian tới, khi nhà máy đi vào hoạt động, chúng ta sẽ có những sản phẩm 'Make in Vietnam' phục vụ yêu cầu phát triển của ngành điện", ông Trần Đức Thắng nói.

Bí thư Thành ủy Hà Nội yêu cầu UBND thành phố chỉ đạo Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Công thương cùng các cơ quan liên quan hỗ trợ EEMC trong quá trình thực hiện dự án; kịp thời giải quyết những khó khăn thuộc thẩm quyền và kiến nghị cơ quan có trách nhiệm đối với những vấn đề vượt thẩm quyền.

Từ thiết bị đến công nghệ lõi

Ông Lê Xuân Định, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá chiến lược quan trọng hàng đầu, động lực chính để phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.

Theo Thứ trưởng, việc làm chủ các công nghệ chiến lược, đặc biệt trong những lĩnh vực hạ tầng thiết yếu như năng lượng, có vai trò then chốt đối với bảo đảm an ninh quốc gia và tự chủ của nền kinh tế.

Tinh thần này đòi hỏi hệ thống khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo phải khắc phục khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường. Nghiên cứu khoa học cần xuất phát từ những bài toán thực tiễn của nền kinh tế, lấy sản phẩm, năng lực công nghệ và giá trị gia tăng làm thước đo hiệu quả.

Để dự án tạo hiệu ứng lan tỏa, Thứ trưởng yêu cầu EEMC, Trường Điện - Điện tử, Đại học Bách khoa Hà Nội và nhóm nghiên cứu triển khai theo các tiêu chuẩn khoa học, bảo đảm tiến độ, chất lượng cam kết; lấy khả năng làm chủ công nghệ lõi, độ tin cậy vận hành và sức cạnh tranh thương mại làm thước đo.

Đồng thời, cần chú trọng đào tạo, phát triển đội ngũ kỹ sư, chuyên gia trẻ, coi dự án là môi trường chuyển giao tri thức, tích lũy kinh nghiệm, qua đó nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển của doanh nghiệp.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cũng cho biết, trong quá trình triển khai, các cơ chế đổi mới của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025, trong đó có quản lý theo sản phẩm đầu ra, bảo vệ tài sản trí tuệ và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu, sẽ được thực hiện nhằm tạo điều kiện cho các nhà khoa học, doanh nghiệp nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược.