Nghệ An: Gỡ điểm nghẽn luồng lạch, nâng năng lực tránh trú cho tàu cá khi có bão

Hạ tầng chưa theo kịp nhu cầu tránh trú

Nghệ An hiện có hơn 3.500 tàu cá hoạt động khai thác ở vùng lộng và vùng khơi. Vào thời điểm có bão, áp thấp nhiệt đới, nhu cầu đưa tàu về bờ của ngư dân tăng mạnh, tạo áp lực lớn lên hệ thống cảng cá, cửa lạch và các khu neo đậu tại các địa phương ven biển.

Mỗi khi mưa bão đến, hệ thống cảng cá, nơi neo đậu tránh trú bão an toàn cho tàu thuyền tại Nghệ An trở nên áp lực bởi sức chứa hạn chế.

Tại cảng cá Lạch Quèn, xã Quỳnh Phú, nơi tập trung nhiều tàu cá công suất lớn, hạn chế về luồng lạch đang ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ra, vào của phương tiện. Tình trạng bồi lắng kéo dài khiến tàu, nhất là tàu vỏ sắt công suất lớn, gặp khó khăn khi di chuyển.

Đây là vấn đề cần được nhìn nhận từ góc độ hạ tầng. Bởi một khu tránh trú chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi tàu có thể tiếp cận thuận lợi, đủ độ sâu để di chuyển, có không gian neo đậu phù hợp và được tổ chức vận hành an toàn trong điều kiện thời tiết xấu.

Theo ông Nguyễn Xuân Thủy, chủ tàu ở xã Quỳnh Phú, việc nạo vét luồng lạch cần được quan tâm để tạo điều kiện cho tàu cá ra vào thuận lợi. Bên cạnh đó, khu tránh trú cần được phân khu hợp lý giữa tàu công suất lớn, tàu nhỏ, tàu vỏ sắt và tàu vỏ gỗ nhằm hạn chế va đập khi xảy ra gió lớn.

Thực tế cho thấy, nguy cơ mất an toàn không chỉ xuất phát từ bão mà còn có thể phát sinh ngay trong khu vực neo đậu. Khi nhiều phương tiện tập trung trong không gian hẹp, nếu không được sắp xếp theo phương án cụ thể, chỉ một tàu bị đứt dây neo, trôi dạt cũng có thể gây va chạm, hư hỏng cho nhiều phương tiện khác.

Cảng cá Lạch Quèn, xã Quỳnh Phú nơi tập trung số lượng lớn tàu cá của ngư dân địa phương mỗi khi mưa bão đến.

Ông Hồ Văn Thanh, Chủ tịch UBND xã Quỳnh Phú (tỉnh Nghệ An) cho biết: Quỳnh Phú hiện có đội tàu hơn 900 chiếc, trong khi năng lực tiếp nhận của khu neo đậu tránh trú bão Lạch Quèn chưa đáp ứng yêu cầu. Tình trạng luồng lạch bị thu hẹp, bồi lắng khiến tàu cá, nhất là tàu công suất lớn, gặp nhiều khó khăn khi ra vào, đặc biệt trong thời điểm mưa bão.

Những vị trí thuận lợi như khu neo đậu Lạch Thơi có cửa lạch dài, ăn sâu vào đất liền lại chưa được đầu tư, luồng lạch cũng bị bồi lắng tương tự, bỏ lỡ cơ hội trở thành nơi tránh trú an toàn cho hàng trăm tàu cá.

Địa phương cũng đã có đề xuất các cấp, ngành xem xét, bố trí nguồn để nạo vét luồng lạch, khu neo đậu nhằm đáp ứng nhu cầu neo đậu tàu thuyền cho ngư dân.

Theo ông Thanh, để đảm bảo an toàn cho tàu thuyền vào tránh trú bão, hàng năm trước thời điểm mùa mưa bão địa phương sẽ thành lập các đoàn kiểm tra phối hợp với Đồn Biên phòng Quỳnh Thuận đến các bến neo đậu, tuyên truyền, nhắc nhở ngư dân chấp hành nghiêm lệnh cấm biển, đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản. 

Đặc biệt, kiểm tra khu vực neo đậu tàu thuyền tại cảng cá Lạch Quèn và Lạch Thơi nơi tập trung số lượng lớn tàu cá của ngư dân địa phương và yêu cầu ngư dân tuân thủ quy định neo đậu, chằng néo để đảm bảo an toàn cho tàu thuyền mỗi khi mưa bão đến.

Chủ động đưa tàu về nơi tránh trú phù hợp

Tại cảng cá Quỳnh Phương, phường Quỳnh Mai (tỉnh Nghệ An), tình trạng luồng lạch bồi lắng cũng ảnh hưởng đến việc ra, vào của tàu cá. Phương tiện phải phụ thuộc nhiều vào con nước, trong khi có bão, yêu cầu đưa tàu vào nơi tránh trú lại đòi hỏi phải triển khai nhanh.

Theo ông Đậu Ngọc Lam, phụ trách Cảng cá Quỳnh Phương, khi thời tiết nguy hiểm, đơn vị phối hợp điều tiết, di chuyển tàu về những vị trí phù hợp. Với trường hợp gió bão lớn, tàu cá được yêu cầu di dời về hệ thống tránh trú bão của địa phương. 

Một số khu vực được bố trí cho tàu nhỏ, trong khi phía trong cảng có thể tiếp nhận khoảng 30 - 40 tàu trong điều kiện phù hợp.

Từ thực tế tại các cảng cá cho thấy, năng lực tránh trú cần được đánh giá theo điều kiện cụ thể thay vì chỉ tính theo diện tích hoặc số lượng tàu có thể neo đậu. Độ sâu luồng, khả năng quay trở, vị trí neo, điều kiện che chắn, kết cấu bến và khả năng tiếp nhận từng loại tàu đều là những yếu tố quyết định mức độ an toàn.

Đặc biệt, với những khu vực thường xuyên bồi lắng, việc xác định nhu cầu nạo vét, duy tu luồng cần được thực hiện thường xuyên, tránh tình trạng chỉ xử lý khi phương tiện đã gặp khó khăn trong ra, vào.

"Cùng với hạ tầng, công tác quản lý vận hành cũng cần được chú trọng. Mỗi khu neo đậu cần có phương án sử dụng cụ thể theo từng cấp độ thiên tai, trong đó xác định rõ số lượng tàu có thể tiếp nhận, loại tàu phù hợp, sơ đồ bố trí và trách nhiệm của từng lực lượng.

Đối với ngư dân, chủ động đưa tàu về nơi tránh trú khi có cảnh báo sớm vẫn là giải pháp quan trọng. Việc chấp hành hướng dẫn của cơ quan chức năng, kiểm tra hệ thống neo buộc, giữ liên lạc và không tự ý di chuyển phương tiện khi thời tiết nguy hiểm sẽ góp phần hạn chế rủi ro", ông Lam cho biết thêm.

Theo lực lượng chức năng, để bảo đảm an toàn cho tàu cá trong mùa mưa bão, cùng với đầu tư hạ tầng, Nghệ An cần tổ chức tốt việc điều tiết, phân luồng và bố trí phương tiện.

Trung tá Nguyễn Xuân Kiên, quyền Trưởng đồn Biên phòng Quỳnh Thuận (Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An) cho biết, đơn vị đã chủ động xây dựng phương án phòng, chống bão lụt, phối hợp với chính quyền địa phương kiểm đếm tàu thuyền trên địa bàn. Khi có tin bão, lực lượng chức năng liên lạc với các chủ tàu, kêu gọi phương tiện về nơi tránh trú và phối hợp với cảng cá sắp xếp neo đậu an toàn.

Đây là khâu đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhiều tàu có thể cùng lúc trở về bờ. Nếu không tổ chức từ sớm, tình trạng tàu tập trung tại một cửa lạch hoặc một khu vực neo đậu có thể làm gia tăng nguy cơ mất an toàn.

Do đó, phương án tránh trú cần được xây dựng trên cơ sở rà soát cụ thể năng lực từng khu vực. Tàu công suất lớn cần được xác định vị trí tiếp nhận; tàu nhỏ cần có khu vực neo đậu riêng; những điểm có điều kiện che chắn tốt cần được khai thác phù hợp; đồng thời xác định rõ những khu vực không đủ điều kiện tiếp nhận khi bão mạnh.

Theo ông Kiên, việc phân loại này cũng giúp chính quyền và lực lượng chức năng chủ động điều hướng phương tiện ngay từ khi có cảnh báo bão, thay vì chờ đến khi tàu đã tập trung trước cửa lạch mới tổ chức phân luồng.

Về lâu dài, cần rà soát tổng thể hệ thống cảng cá và khu neo đậu tránh trú dọc tuyến ven biển Nghệ An, đánh giá lại năng lực tiếp nhận thực tế của từng điểm. Trên cơ sở đó, xác định các khu vực cần ưu tiên đầu tư, nâng cấp, nạo vét luồng lạch, mở rộng không gian neo đậu hoặc bổ sung các hạng mục phục vụ neo buộc, cứu hộ, cứu nạn.