Nghị quyết về phân loại đô thị có hiệu lực từ 1/1/2026 với nhiều quy định mới

Có 4 loại đô thị, từ đô thị đặc biệt đến đô thị loại III

Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 gồm 4 Chương, 15 Điều, quy định về loại đô thị, nguyên tắc phân loại đô thị; tiêu chí, tiêu chuẩn phân loại đô thị; thẩm quyền công nhận loại đô thị và tổ chức thực hiện.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết số 111/2025, tại Phiên họp thứ 52, UBTVQH15 ngày 24/12/2025.

Theo đó, phân loại đô thị là cơ sở để tổ chức, quản lý, phát triển hệ thống đô thị quốc gia, vùng, tỉnh, quản lý đơn vị hành chính đô thị; đánh giá việc thực hiện theo quy hoạch đô thị. Các tiêu chí, tiêu chuẩn phân loại đô thị là cơ sở dự báo, định hướng phát triển hệ thống đô thị và từng đô thị...

Nghị quyết quy định phân loại đô thị được thực hiện trên cơ sở quy hoạch đô thị, hệ thống đô thị được định hướng tại quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt, bảo đảm các xu hướng phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu, xanh, thông minh, hiện đại và bền vững theo từng giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đặc biệt là đối với các đô thị có đường biên giới, đặc khu.

Phân loại đô thị được thực hiện thông qua đánh giá thực trạng phát triển đô thị theo các tiêu chí, tiêu chuẩn phân loại đô thị quy định đối với từng đối tượng, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và được áp dụng theo vùng, miền, yếu tố đặc trưng.

Đô thị, đô thị mới đạt tiêu chí đối với loại đô thị nào thì được công nhận theo loại đô thị đó. Đơn vị hành chính cấp xã được đầu tư xây dựng đạt trình độ phát triển đô thị đối với mức quy định nào thì được công nhận theo mức quy định đó.

Nghị quyết quy định có 4 loại đô thị. Đô thị loại đặc biệt là đô thị trung tâm tổng hợp quốc gia, quốc tế, có vai trò, vị trí và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội đặc biệt.

Đô thị loại I là đô thị trung tâm quốc gia, có vai trò, vị trí, chức năng trung tâm tổng hợp của quốc gia.

Đô thị loại II là đô thị trung tâm tỉnh, thành phố, có vai trò, vị trí, chức năng trung tâm tổng hợp hoặc trung tâm chuyên ngành của tỉnh, thành phố hoặc vùng liên tỉnh.

Đô thị loại III là đô thị trung tâm tiểu vùng thuộc tỉnh, thành phố, có vai trò, vị trí, chức năng trung tâm tổng hợp hoặc chuyên ngành của tiểu vùng.

Có 3 tiêu chí phân loại đô thị

Theo Nghị quyết, có 3 tiêu chí phân loại đô thị, gồm: Vai trò, vị trí và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội; mức độ đô thị hóa; trình độ phát triển hạ tầng và tổ chức không gian đô thị.

Nghị quyết quy định có 4 loại đô thị, gồm đô thị loại đặc biệt, loại I, II và III.

Tiêu chuẩn phân loại đô thị đối với đô thị loại I, được quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị quyết. Tiêu chuẩn phân loại đô thị đối đô thị loại II, loại III được quy định tại Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị quyết.

Đánh giá phân loại đô thị được thực hiện theo phương pháp đối chiếu thực trạng phát triển đô thị phù hợp với quy hoạch đô thị với các tiêu chí, tiêu chuẩn của loại đô thị tương ứng.

Đặc biệt, Nghị quyết quy định không tổ chức đánh giá phân loại lại đô thị loại đặc biệt theo phạm vi toàn thành phố đối với Thủ đô Hà Nội, TP.HCM. Các đô thị thuộc Thủ đô Hà Nội, TP.HCM được thực hiện phân loại theo đô thị loại II, loại III theo quy định của Nghị quyết.

Đánh giá phân loại đô thị loại I thực hiện theo các tiêu chí, tiêu chuẩn quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị quyết, theo phạm vi được xác định phù hợp với quy hoạch đô thị. Các đô thị thuộc đô thị loại I được thực hiện phân loại theo đô thị loại II, loại III theo quy định của Nghị quyết.

Đánh giá phân loại đô thị loại II, loại III, trường hợp đô thị có phạm vi ranh giới trong 1 đơn vị hành chính cấp xã thì thực hiện trên phạm vi toàn đô thị theo các tiêu chí, tiêu chuẩn quy định tại Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị quyết, đối với loại đô thị tương ứng.

Trường hợp đô thị có phạm vi ranh giới nhiều hơn 1 đơn vị hành chính cấp xã thì thực hiện đánh giá trên phạm vi toàn đô thị theo các tiêu chí, tiêu chuẩn quy định tại Bảng 2A Phụ lục II (gồm 23 tiêu chí, tiêu chuẩn) và đánh giá từng đơn vị hành chính theo Bảng 2B Phụ lục II (gồm 37 tiêu chí, tiêu chuẩn) ban hành kèm theo Nghị quyết này đối với loại đô thị tương ứng.

Đặc khu được đánh giá phân loại là đô thị loại II, đô thị loại III theo quy hoạch đô thị.

Đơn vị hành chính cấp xã trong đô thị, đô thị mới được đánh giá như thế nào?

Nghị quyết nêu rõ, đơn vị hành chính cấp xã trong đô thị, đô thị mới được đánh giá trình độ phát triển đô thị theo các mức quy định khi thực hiện phân loại đô thị.

Đơn vị hành chính cấp xã trong đô thị đã được công nhận loại đô thị có thể thực hiện đánh giá độc lập để được công nhận trình độ phát triển đô thị ở mức cao hơn.

Đơn vị hành chính cấp xã được công nhận trình độ phát triển đô thị theo mức đạt được đối với mức quy định tại Bảng 2B Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị quyết.

Nghị quyết đồng thời quy định áp dụng tiêu chí, tiêu chuẩn phân loại đô thị theo phân vùng kinh tế - xã hội; áp dụng tiêu chí, tiêu chuẩn phân loại đô thị có yếu tố đặc trưng…

Nghị quyết quy định về loại đô thị, nguyên tắc phân loại đô thị; tiêu chí, tiêu chuẩn phân loại đô thị; thẩm quyền công nhận loại đô thị và tổ chức thực hiện.

Thẩm quyền quyết định công nhận đô thị là Bộ trưởng Bộ Xây dựng và Chủ tịch UBND cấp tỉnh

Nghị quyết quy định rõ thẩm quyền và tổ chức lập, công nhận loại đô thị, trình độ phát triển đô thị. Theo đó, cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh tổ chức lập đề án phân loại đô thị loại I; trình UBND cấp tỉnh để trình Bộ Xây dựng tổ chức thẩm định, xem xét công nhận.

Cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh tổ chức lập đề án phân loại đô thị loại II, loại III. Trường hợp đô thị có phạm vi ranh giới trong 1 đơn vị hành chính cấp xã thì UBND xã tổ chức lập đề án phân loại đô thị.

Đề án phân loại đô thị loại II, loại III phải được thẩm định và trình UBND cấp tỉnh xem xét công nhận.

UBND cấp xã tổ chức lập báo cáo đánh giá trình độ phát triển đô thị đối với đơn vị hành chính cấp xã trong đô thị; gửi cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh để thẩm định và trình UBND cấp tỉnh xem xét công nhận.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng quyết định công nhận đô thị loại I. Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định công nhận đô thị loại II, loại III và trình độ phát triển đô thị đối với đơn vị hành chính cấp xã trong đô thị.

Phường trong đô thị được xác định như thế nào?

Tại điều khoản chuyển tiếp, Nghị định quy định việc chuyển tiếp đối với kết quả phân loại đô thị trước ngày Nghị quyết này có hiệu lực thi hành. Theo đó, các TP Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng và Cần Thơ tiếp tục được xác định là đô thị loại I.

Các đô thị loại I (trừ 4 thành phố trực thuộc Trung ương nói trên), đô thị loại II, loại III, thành phố Thủ Đức, khu vực các phường thuộc phạm vi các quận trước khi sắp xếp được xác định là đô thị loại II theo quy định của Nghị quyết.

Đô thị loại IV, loại V, thị xã và thị trấn trước khi sắp xếp chưa được công nhận loại đô thị, được xác định là đô thị loại III theo quy định của Nghị quyết.

Phường trong đô thị loại nào thì được xác định đạt trình độ phát triển đô thị đối với đơn vị hành chính trong đô thị loại đó.

Phường trong đô thị loại I, loại II, phường thuộc quận được sắp xếp vào thời điểm ngày 1/7/2025 mà có thực hiện nhập, điều chỉnh địa giới với đơn vị hành chính nông thôn thì được xác định đạt trình độ phát triển đô thị đối với đơn vị hành chính trong đô thị loại III.