Nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy được xử lý thế nào?

Phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết gồm: Việc quản lý, khai thác nhà, đất dôi dư do cơ quan, người có thẩm quyền có quyết định giao, điều chuyển, chuyển giao cho tổ chức có chức năng quản lý, kinh doanh nhà địa phương (tổ chức quản lý, kinh doanh nhà) kể từ ngày 1/3/2025 mà chưa đưa vào khai thác; Xử lý nhà, đất dôi dư sau khi sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, sắp xếp đơn vị hành chính (bao gồm cả nhà, đất của đơn vị không còn nhu cầu sử dụng trước thời điểm sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và sau thời điểm sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy vẫn tiếp tục xác định là dôi dư).

Chuyển giao theo nguyên trạng, không chờ hoàn thiện hồ sơ 

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị quyết là cho phép chuyển giao cơ sở nhà, đất dôi dư về địa phương quản lý, xử lý theo nguyên trạng đối với nhiều trường hợp còn tồn tại vướng mắc về hồ sơ pháp lý.

Cụ thể, đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc diện chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý theo quy định, cơ quan hoặc người có thẩm quyền có thể xem xét quyết định chuyển giao trên cơ sở đề xuất của cơ quan, tổ chức, đơn vị đang quản lý tài sản. Quá trình này không phải thực hiện thủ tục lấy ý kiến Chủ tịch UBND cấp tỉnh như trước đây.

Đặc biệt, việc chuyển giao theo nguyên trạng được áp dụng cả với những cơ sở nhà, đất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; không còn đầy đủ hồ sơ pháp lý hoặc bị thất lạc hồ sơ; chưa xử lý dứt điểm tình trạng lấn chiếm; đã bố trí làm nhà ở hoặc chưa xác định đầy đủ ranh giới ngoài thực địa.

Quy định này được đánh giá là giải pháp quan trọng nhằm tháo gỡ những tồn tại kéo dài nhiều năm, vốn là nguyên nhân khiến nhiều cơ sở nhà, đất không thể hoàn tất thủ tục bàn giao và đưa vào khai thác.

Nghị quyết cũng quy định rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, đơn vị có tài sản chuyển giao. Theo đó, đơn vị quản lý phải lập biên bản kiểm kê, mô tả hiện trạng, bàn giao toàn bộ hồ sơ, tài liệu hiện có và chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của các thông tin cung cấp. Đồng thời, đơn vị phải chịu trách nhiệm đối với trường hợp hồ sơ pháp lý bị mất hoặc không còn đầy đủ.

Sau khi có quyết định chuyển giao, đơn vị bàn giao và cơ quan được địa phương giao tiếp nhận phải phối hợp lập biên bản bàn giao, tiếp nhận, trong đó xác định cụ thể hiện trạng, ranh giới nhà, đất cũng như hồ sơ, giấy tờ liên quan tại thời điểm chuyển giao.

Đối với các vấn đề phát sinh sau bàn giao, cơ quan, tổ chức, đơn vị chuyển giao vẫn có trách nhiệm phối hợp với địa phương để xử lý theo quy định. Trường hợp phát hiện vi phạm của tập thể hoặc cá nhân liên quan đến cơ sở nhà, đất được chuyển giao, việc xử lý trách nhiệm vẫn được thực hiện theo các quy định pháp luật hiện hành.

Tháo gỡ vướng mắc khi chuyển đổi công năng, khai thác quỹ đất

Bên cạnh cơ chế chuyển giao, Nghị quyết cũng bổ sung nhiều quy định nhằm tạo thuận lợi cho việc chuyển đổi công năng và khai thác hiệu quả quỹ nhà, đất dôi dư.

Theo đó, đối với các cơ sở nhà, đất được chuyển đổi công năng sang mục đích công cộng như vườn hoa, sân chơi, công trình phục vụ cộng đồng; hoặc sử dụng làm cơ sở ươm tạo công nghệ, ươm tạo doanh nghiệp khoa học và công nghệ, khu làm việc chung hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, trung tâm đổi mới sáng tạo, nếu nhà hoặc công trình hiện hữu không còn phù hợp với mục đích sử dụng mới thì người có thẩm quyền được quyết định phá dỡ, hủy bỏ công trình.

Nghị quyết quy định người có thẩm quyền quyết định chuyển đổi công năng sẽ chịu trách nhiệm đánh giá mức độ phù hợp của công trình hiện có với mục đích sử dụng mới, đồng thời được quyền quyết định phá dỡ mà không phải thực hiện thủ tục báo cáo cấp có thẩm quyền để quyết định thanh lý tài sản như trước đây.

Đáng chú ý, việc phá dỡ, hủy bỏ tài sản được phép thực hiện kể cả khi công trình vẫn còn khả năng sử dụng hoặc chưa hết thời gian tính khấu hao, hao mòn theo quy định. Đây được xem là cơ chế đặc thù nhằm bảo đảm việc chuyển đổi công năng diễn ra nhanh chóng, tránh tình trạng kéo dài thủ tục dẫn đến lãng phí nguồn lực đất đai.

Nghị quyết cũng tháo gỡ vướng mắc liên quan đến quy hoạch đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư được chuyển đổi công năng để làm trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp công lập hoặc phục vụ các mục tiêu công cộng, quốc phòng, an ninh.

Theo đó, việc cập nhật, điều chỉnh các chỉ tiêu phân bổ đất đai trong quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị, nông thôn và các quy hoạch ngành có liên quan sẽ được thực hiện sau khi hoàn tất việc chuyển đổi công năng theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Quy định này giúp đẩy nhanh quá trình đưa tài sản vào sử dụng thay vì phải chờ hoàn thành toàn bộ thủ tục điều chỉnh quy hoạch.

Đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư đã có quyết định thu hồi, giao cho tổ chức phát triển quỹ đất quản lý hoặc đã được chuyển giao về địa phương để quản lý, xử lý, sau đó thực hiện giao đất hoặc cho thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đai, Nghị quyết cũng trao thêm thẩm quyền cho chính quyền địa phương.

Theo đó, căn cứ tình hình thực tế, Chủ tịch UBND cấp tỉnh hoặc UBND cấp xã, tùy theo thẩm quyền giao đất, cho thuê đất, được quyết định việc phá dỡ, hủy bỏ nhà và tài sản gắn liền với đất trước khi thực hiện các thủ tục giao đất hoặc cho thuê đất.