Những giá trị trong điều chỉnh tổng thể quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng

Hình thành trục không gian xanh

Do nhu cầu phòng chống lũ, hai bên tả ngạn và hữu ngạn sông Hồng dần được hình thành các tuyến đê dọc theo hai bờ sông; tuy nhiên, các tuyến đê cũng đã tạo nên sự ngăn cách sông Hồng với không gian phát triển của TP Hà Nội.

Sẽ hình thành trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa sáng tạo dọc sông Hồng.

Hệ thống hạ tầng giao thông, hạ tầng kỹ thuật khu vực ngoài đê dọc hai bên sông còn thiếu, chưa đồng bộ; cảnh quan đô thị chưa được đầu tư, khai thác tương xứng với vị trí là trục trung tâm của đô thị; tình trạng lấn chiếm, sử dụng trái phép đất ven sông, mất vệ sinh môi trường xảy ra thường xuyên.

Do đó, việc điều chỉnh tổng thể quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng nhằm hình thành trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa sáng tạo dọc sông Hồng, là trục phát triển kinh tế - xã hội và biểu trưng cho Hà Nội "Văn hiến - bản sắc - sáng tạo", hướng tới một "Thủ đô văn minh - hiện đại - bền vững" với trí tuệ thời đại và tầm vóc toàn cầu.

Xác định 6 giá trị cốt lõi để từng bước hiện thực hóa mục tiêu trên là: "An toàn phòng chống lũ - Sinh thái - Hạ tầng - Chuyển đổi chức năng - Phát triển kinh tế - Văn hóa văn minh".

Phạm vi nghiên cứu trải dài 40km theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, đi qua giữa đô thị trung tâm; từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Thuộc địa giới hành chính của 16 xã, phường của TP Hà Nội, gồm 9 xã và 7 phường với quy mô nghiên cứu khoảng 11.418ha.

Hiện trạng khu vực quy hoạch mặt nước khoảng 3.626ha, chiếm tỷ lệ 30% tổng diện tích khu vực nghiên cứu, trong đó mặt nước sông khoảng 3.378ha. Đất sản xuất nông nghiệp khoảng 5.741ha, chiếm tỷ lệ khoảng 50% tổng diện tích khu vực nghiên cứu.

Đất ở dân cư quy mô khoảng 1.102ha, chiếm tỷ lệ khoảng 10% tổng diện tích khu vực nghiên cứu. Tổng dân số khoảng 279.525 người. Phân bố không đồng đều, gồm cả dân cư đô thị và ngoại thành. Các chức năng khác khoảng 949 ha, chiếm tỷ lệ khoảng 8% tổng diện tích khu vực nghiên cứu.

Phạm vi quy hoạch có 123 công trình di tích, trong đó có 01 di tích xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt; 26 di tích cấp quốc gia; 35 di tích cấp thành phố; 61 di tích chưa xếp hạng và 14 địa điểm lưu niệm sự kiện cách mạng, kháng chiến.

Không thu hẹp không gian thoát lũ

Trục cảnh quan ven sông Hồng được xác định là không gian chiến lược về cảnh quan, giao thông và phát triển đô thị. Dự án là bước đột phá nhằm chuyển đổi từ đô thị "quay lưng ra sông" sang "quay mặt vào sông", tạo diện mạo đô thị hiện đại, văn minh.

Bên cạnh đó, dự án tập trung vào việc đảm bảo an toàn tuyệt đối cho hệ thống đê điều và duy trì khả năng thoát lũ của sông Hồng. Nguyên tắc cốt lõi là không thu hẹp không gian thoát lũ và không đề xuất giải pháp xây đê mới nằm trong đê cũ.

Các công trình cảnh quan sử dụng module kiến trúc có thể tháo dỡ, đê lũ sinh thái dạng bậc thang và vườn mưa giữ phù sa, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho hệ thống đê điều. Phương án hướng tuyến đường bộ được lựa chọn bám sát hệ thống đê hiện hữu để tận dụng hạ tầng sẵn có và đảm bảo an toàn phòng chống lũ theo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt.

Không gian hai bên sông Hồng được xác định là trục không gian đặc trưng hành lang xanh.

Cây xanh mặt nước, văn hóa lịch sử, cảnh quan chủ đạo của đô thị trung tâm, với các chức năng chính là công trình công cộng, các công viên cây xanh, văn hóa, dịch vụ du lịch, giải trí biểu tượng của Thủ đô, phục vụ các hoạt động lễ hội, du lịch, tạo nên "kỳ tích sông Hồng", góp phần phát triển du lịch, kinh tế, văn hóa, xã hội Thủ đô.

Hình thành các vùng không gian thoát lũ đặc biệt, đặc trưng, tích hợp các giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu, thiên tai, đảm bảo an toàn hệ thống thoát lũ, tiêu thoát nước tự nhiên, phù hợp với đặc điểm cảnh quan bãi sông. Ưu tiên 3 định hướng: An toàn - Sinh thái - Giao thông.

Đảm bảo môi trường sống an toàn cho người dân; môi trường sống xanh, sạch, đẹp, văn minh cho người dân; hệ thống giao thông, kết cấu hạ tầng đô thị phục vụ người dân dễ dàng tiếp cận, thuận tiện sử dụng phục vụ đời sống, sinh hoạt.

Phát triển hệ thống giao thông và đầu mối hạ tầng kỹ thuật theo hướng hiện đại, an toàn, đảm bảo tính hệ thống, liên hoàn trong kết nối hạ tầng.

Hệ thống hạ tầng kỹ thuật kết nối với hệ thống đường trục và hệ thống mạng lưới đường ven sông; cầu nối kết đô thị hai bên sông, kết nối giao thông đường bộ và đường thủy, đường sắt đô thị, tạo điều kiện và động lực phát triển cho khu vực và TP, đảm bảo thích ứng sinh thái và phù hợp với định hướng an toàn phòng chống lũ.

Cây xanh mặt nước, văn hóa lịch sử, cảnh quan chủ đạo của đô thị trung tâm, với các chức năng chính là công trình công cộng, các công viên cây xanh, văn hóa, dịch vụ du lịch, giải trí biểu tượng của Thủ đô, phục vụ các hoạt động lễ hội, du lịch.

Đưa sông Hồng từ một không gian còn bị chia cắt bởi hệ thống đê, hạ tầng thiếu đồng bộ và khả năng tiếp cận hạn chế trở thành một trục đô thị có kết nối tốt hơn, nhiều không gian xanh và công cộng hơn, đồng thời tạo thêm điều kiện cho hoạt động văn hóa, du lịch, thương mại, dịch vụ và sinh hoạt cộng đồng.

Người dân có thêm khả năng tiếp cận các công viên, đường dạo, không gian cộng đồng, thể dục thể thao, văn hóa, lễ hội và cảnh quan ven sông theo các khu vực được quy hoạch phù hợp.

Hệ thống giao thông ven sông, cầu vượt sông, đường bộ, đường thủy được định hướng kết nối thành hệ thống liên hoàn, qua đó mở rộng khả năng đi lại và liên kết giữa hai bờ sông, giữa khu vực ven sông với các khu vực phát triển khác.

Các khu định cư, khu đô thị đa mục tiêu được định hướng đầu tư hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đồng bộ để phục vụ tái định cư và tổ chức lại không gian dân cư.