Ninh Bình phát triển nông thôn mới giàu bản sắc văn hóa

Có mô hình văn hóa, thể thao đặc sắc

Thực hiện Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg ngày 29/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030, UBND tỉnh Ninh Bình đã ban hành quy định các tiêu chí xã nông thôn mới, xã nông thôn mới hiện đại trên địa bàn tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2026 - 2030.

Mới đây, Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình đã ban hành văn bản số 3312/HD-SVHTT hướng dẫn thực hiện tiêu chí về phát triển văn hóa và tiêu chí về môi trường giàu bản sắc văn hóa truyền thống trong xây dựng xã nông thôn mới hiện đại trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, giai đoạn 2026 - 2030.

Theo đó, với tiêu chí về phát triển văn hóa, Sở yêu cầu đáp ứng đầy đủ các nội dung sau: "Có ít nhất 1 mô hình văn hóa, thể thao, nghệ thuật truyền thống đặc thù của địa phương hoạt động thường xuyên. UBND xã căn cứ đặc điểm lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán, di sản văn hóa, loại hình nghệ thuật truyền thống, trò chơi dân gian, môn thể thao truyền thống và điều kiện thực tế của địa phương để lựa chọn, thành lập ít nhất 1 mô hình văn hóa, thể thao, nghệ thuật truyền thống đặc thù, phù hợp với tình hình thực tiễn của địa phương để thu hút người dân tham gia sinh hoạt, giao lưu.

Mô hình có tổ chức, nội dung và hình thức hoạt động phù hợp; được duy trì thường xuyên; tạo điều kiện để người dân tham gia thực hành, trình diễn, giao lưu, truyền dạy, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của địa phương.

Mô hình có thể được tổ chức dưới các hình thức như: câu lạc bộ, tổ, đội, nhóm văn hóa, văn nghệ dân gian; bảo tồn, truyền dạy, thực hành di sản văn hóa phi vật thể; đội văn nghệ truyền thống; câu lạc bộ hoặc đội thể thao; mô hình bảo tồn, truyền dạy trò chơi dân gian và các hình thức phù hợp khác gắn với đặc trưng văn hóa của địa phương.

Song song với đó, xã cần có hoạt động văn hóa, thể thao tiêu biểu thu hút từ 40% trở lên số người dân thường trú trên địa bàn xã tham gia. Xã tổ chức hoặc phối hợp tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao tiêu biểu phù hợp với điều kiện thực tế, đặc trưng và bản sắc văn hóa của địa phương, thu hút từ 40% trở lên số người dân thường trú trên địa bàn xã tham gia. 

Mỗi thôn có ít nhất 1 tổ, đội, nhóm văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao hoạt động thường xuyên, hiệu quả. 100% thôn trên địa bàn xã có ít nhất 1 tổ, đội, nhóm hoặc câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao được thành lập và duy trì hoạt động thường xuyên".

Đối với tiêu chí về môi trường giàu bản sắc văn hóa truyền thống. Sở yêu cầu mỗi thôn trên địa bàn xã lựa chọn ít nhất 1 tổ, đội, nhóm văn hóa, văn nghệ truyền thống, trò chơi dân gian độc đáo hoặc loại hình văn hóa truyền thống đặc trưng của địa phương, thu hút người dân tham gia, hoạt động thường xuyên để phát huy hiệu quả.

Tổ, đội, nhóm được lựa chọn phù hợp với đặc điểm lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán và bản sắc văn hóa của cộng đồng; khuyến khích duy trì, phát huy các loại hình nghệ thuật truyền thống, di sản văn hóa phi vật thể, trò chơi dân gian và các hình thức sinh hoạt văn hóa truyền thống tiêu biểu của địa phương. 

Sôi nổi phong trào văn nghệ, thể thao quần chúng

Theo bà Lê Thị Xuyến, người dân xã Giao Hưng, tỉnh Ninh Bình: "Từ nhiều năm nay, phong trào thể thao, văn nghệ của nhân dân tại các thôn trong xã được người dân tự nguyện đẩy mạnh. Chúng tôi bảo nhau thành lập, tham gia tổ, đội tập luyện văn nghệ, múa hát và các câu lạc bộ thể thao như Aerobic hàng ngày, hàng tuần vừa để khỏe mạnh, vừa để tham gia các cuộc thi văn nghệ giữa các thôn, xóm và thỉnh thoảng tham gia biểu diễn các sự kiện do xã tổ chức".

Theo ông Phạm Trung Phong, Phó trưởng phòng, Phòng Văn hóa - Xã hội xã Giao Hưng, tỉnh Ninh Bình: "Hiện văn phong trào văn hóa, văn nghệ của người dân trên địa bàn xã diễn ra khá sôi nổi, tuy vậy mới chỉ dừng lại ở các hội nhóm tự phát, chưa được thành lập, đầu tư một cách bài bản theo đúng nghĩa của câu lạc bộ. Trong khi đó, trên địa bàn xã không có môn thể thao truyền thống đặc sắc, cũng không có các lễ hội văn hóa đặc trưng.

Tuy vậy lãnh đạo xã cũng rất quan tâm khuyến khích phát triển phong trào thể thao, văn nghệ tại các thôn. Tới đây nếu có đủ điều kiện thì sẽ thành lập câu lạc bộ để có hoạt động quy củ hơn, bài bản hơn. Trên thực tế, năm vừa qua, UBND xã Giao Hưng, cũng tổ chức một số hoạt động thể thao có tính hưởng ứng, lan tỏa cao như một số giải bóng đã, giải bơi chải.

Một trong những vấn đề khó khăn nhất hiện nay là không có nguồn kinh phí cho hoạt động văn hóa nên khó khăn trong công tác xây dựng, phát triển câu lạc bộ văn hóa, thể thao mang tính đặc sắc, đặc thù địa phương. Do vây, ông Phong đề xuất cấp trên quan tâm phân bổ kinh phí và có hoạt động hướng dẫn mô hình câu lạc bộ hoạt động tại địa phương". 

Cùng quan điểm, ông Trần Hoài Thanh, Chủ tịch UBND xã Giao Thủy, tỉnh Ninh Bình cho rằng, sau sáp nhập, địa phương tuy rộng hơn nhưng cũng không có các truyền thống văn hóa, hoạt động thể thao mang tính đặc sắc, mang bản sắc riêng. Trong khi đó, chưa được phân bổ nguồn kinh phí là vấn lớn dẫn tới ảnh hưởng đến hoạt động, thành lập câu lạc bộ đúng nghĩa. 

Hiện xã cũng đã có kế hoạch phát triển văn hóa giai đoạn 5 năm, trước mắt xã tập trung phát triển lĩnh vực thể thao trong giáo dục làm mũi nhọn. Tới đây, sẽ tiếp tục triển khai một số nội dung, chương trình. Tuy nhiên, để lựa chọn được bộ môn thể thao hoặc hoạt động văn hóa cũng cần tính toán kỹ vừa phù hợp với điều kiện lịch sử, đặc thù địa phương, vừa đảm bảo phát triển lâu dài. Xã cũng sẽ nghiên cứu, tính toán hướng tới tổ chức ngày hội văn hóa của xã vào dịp phù hợp.