Nữ kỹ sư với những sáng kiến hồi sinh thiết bị, thắp sáng hành trình đóng tàu

Từ thử thách sau bão Yagi đến sáng kiến hồi sinh thiết bị

Năm 2011, sau khi tốt nghiệp ngành Kỹ sư Cơ khí, Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp Thái Nguyên, Phạm Thị Bích Thủy đến với Công ty Đóng tàu Hạ Long qua lời giới thiệu tình cờ của một người bạn học. Khi ấy, cơ khí đóng tàu vẫn là lĩnh vực hoàn toàn mới mẻ với cô gái trẻ, mở ra hành trình không ít bỡ ngỡ và thử thách.

Những ngày đầu làm việc giữa công xưởng đầy tiếng máy, tiếng búa, dưới điều kiện lao động khắc nghiệt của miền biển, Thủy phải từng bước làm quen với môi trường và đặc thù công việc. Nhờ sự kiên trì, ham học hỏi cùng sự chỉ dẫn tận tình của các thế hệ đi trước, chị dần tích lũy kinh nghiệm, trưởng thành trong chuyên môn và tìm thấy niềm vui khi được trực tiếp góp sức hoàn thiện những con tàu vươn khơi.

Cơ duyên tưởng chừng ngẫu nhiên năm nào dần trở thành tình yêu nghề bền chặt. Gần 16 năm gắn bó với Công ty Đóng tàu Hạ Long, nữ kỹ sư không chỉ khẳng định mình qua công việc chuyên môn mà còn ghi dấu bằng những sáng kiến xuất phát từ chính những khó khăn, vướng mắc trong sản xuất.

Một trong những thử thách đáng nhớ nhất đến sau bão Yagi, khi hạ tầng xưởng đóng tàu chịu nhiều tổn thất. Tại bãi B1, chiếc cẩu 40 tấn - 35m bị hư hỏng hoàn toàn, khiến dây chuyền sản xuất đình trệ. Nhiều vật tư tôn thép tấm, thép hình tồn đọng, ách tắc trong quá trình cấp phát cho các phân xưởng.

Yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải nhanh chóng khôi phục thiết bị, giải phóng lượng vật tư tồn đọng, đồng thời bảo đảm an toàn kỹ thuật và tối ưu chi phí. Trước bài toán đó, Thủy chủ động nghiên cứu, tính toán và đề xuất phương án di chuyển, gia cường, nối dài dầm cẩu 40 tấn từ bãi 40 về bãi B1.

Thay vì phụ thuộc vào đơn vị bên ngoài, chị trực tiếp nghiên cứu kết cấu, tính toán khả năng chịu lực, kiểm tra tải trọng, độ võng và độ bền của dầm theo các tiêu chuẩn an toàn. Đặc biệt, để phù hợp với mặt bằng mới, khoảng cách ray dầm chính cần được nối dài từ 32m lên 35m.

Quá trình tính toán được thực hiện thận trọng, từ ứng suất uốn, độ cứng đến khả năng ổn định tổng thể của dầm, đồng thời xem xét trọng lượng kết cấu, tải trọng xe con hoặc palang, hàng hóa nâng và các tải trọng động trong quá trình vận hành. Kết quả cho thấy, với khoảng cách 35m, dầm vẫn bảo đảm độ bền uốn với hệ số an toàn 6,7.

Không chỉ dừng lại ở việc tính toán kết cấu, Thủy còn đề xuất phương án tháo dỡ, di dời thiết bị nhằm hạn chế tối đa việc cắt phá, hàn nối. Các cụm thiết bị được tháo dỡ nguyên khối để bảo toàn kết cấu. Hệ thống điện, gồm tủ điện, mô tơ tang cuốn cáp và đường ray cấp điện, cũng được chuyển từ bên phải sang bên trái để phù hợp với mặt bằng lắp đặt mới.

Sau khi di dời, chị tiếp tục thiết lập lại sơ đồ đấu nối, thi công hệ thống máng cáp theo hướng dịch chuyển và kiểm tra toàn bộ tiếp điểm trước khi vận hành. Những bất cập của hệ thống điện và tang cuốn cáp tại vị trí lắp đặt cũ cũng được xử lý đồng bộ.

Bằng sự tính toán kỹ lưỡng và cách làm chủ động, phương án cải tạo đã được triển khai thành công. Dầm cẩu được vận chuyển, lắp đặt và vận hành ổn định, đáp ứng 100% tiêu chuẩn an toàn. Quan trọng hơn, luồng cấp phát vật tư cho các phân xưởng được khôi phục kịp thời, góp phần tháo gỡ tình trạng đình trệ sản xuất.

Sáng kiến mang lại giá trị làm lợi 300 triệu đồng cho công ty ngay trong năm đầu tiên, nhờ tiết giảm chi phí thuê đơn vị thiết kế, cải tạo bên ngoài, nhân công lắp đặt và chi phí liên quan đến việc xử lý hàng tồn kho, ách tắc sản xuất.

Giá trị của giải pháp không chỉ nằm ở khoản kinh phí tiết kiệm được hay việc khôi phục thành công một thiết bị sau thiên tai. Từ sáng kiến này, Công ty Đóng tàu Hạ Long có thêm cơ sở để chủ động thiết kế, gia cường, cải tạo và di dời các hệ thống cổng trục, cầu trục tải trọng lớn, giảm sự phụ thuộc vào đối tác bên ngoài.

Đây cũng là tiền đề để doanh nghiệp từng bước xây dựng quy trình chuẩn trong cải tạo, di dời thiết bị nâng, phục vụ công tác đăng kiểm, kiểm định đối với những dự án tương tự. Từ một bài toán cấp bách sau bão Yagi, sáng kiến của nữ kỹ sư đã mở ra hướng tiếp cận mới trong cải tiến kỹ thuật, tận dụng năng lực nội tại để giải quyết những yêu cầu khó của sản xuất.

Hơn 200 bộ vam kẹp và dấu ấn sáng tạo của nữ kỹ sư

Không chỉ ghi dấu ấn với sáng kiến khôi phục cẩu 40 tấn sau bão Yagi, kỹ sư Phạm Thị Bích Thủy còn có một giải pháp thiết thực khác, xuất phát từ yêu cầu khắt khe trong quá trình đóng tàu CSOV - tàu dịch vụ vận hành và bảo dưỡng trang trại điện gió ngoài khơi.

Đó là sáng kiến nghiên cứu, thiết kế, chế tạo vam kẹp cơ khí chuyên dụng phục vụ lắp ráp và hàn hoàn thiện tháp cẩu. Với kết cấu hộp ray dài 20.300mm, hạng mục này đòi hỏi độ chính xác cao, trong khi nhiệt phát sinh trong quá trình hàn dễ gây biến dạng, ảnh hưởng đến chất lượng và độ chính xác của sản phẩm.

Để giải quyết bài toán đó, Thủy đã chủ động nghiên cứu, thiết kế và tận dụng vật tư sẵn có của công ty để chế tạo hơn 200 bộ vam kẹp chuyên dụng. Mỗi bộ có lực kẹp lên tới 15 tấn, kết cấu cứng vững, không gây xoay hoặc làm hư hỏng bề mặt kết cấu, khắc phục những hạn chế của các loại vam kẹp thông dụng trên thị trường.

Giải pháp không chỉ giúp kiểm soát biến dạng trong quá trình hàn mà còn giúp doanh nghiệp không phải đầu tư mua sắm thiết bị kẹp chuyên dụng. Nhờ đó, khối lượng công việc sửa chữa, khắc phục sai lệch sau hàn được giảm đáng kể, thời gian thi công được rút ngắn, góp phần bảo đảm tiến độ sản xuất và đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt của chủ tàu, Đăng kiểm.

Theo tính toán, sáng kiến mang lại tổng giá trị làm lợi trực tiếp được nghiệm thu lên tới 300 triệu đồng. Trong đó, tiết kiệm 90 triệu đồng chi phí nhân công sửa chữa, khắc phục biến dạng sau hàn và 50 triệu đồng nhờ rút ngắn thời gian thi công.

Không dừng lại ở việc phục vụ chế tạo tháp cẩu tàu CSOV, vam kẹp chuyên dụng do Thủy nghiên cứu còn có khả năng ứng dụng trong nhiều kết cấu thép siêu trường, siêu trọng khác. Qua đó, doanh nghiệp nâng cao tính chủ động trong tổ chức sản xuất, đồng thời khai thác hiệu quả hơn nguồn vật tư, thiết bị sẵn có.

Từ việc hồi sinh cẩu 40 tấn sau bão Yagi đến chế tạo hàng trăm bộ vam kẹp chuyên dụng, điểm chung trong các sáng kiến của Thủy là luôn bắt đầu từ những vấn đề cụ thể của sản xuất. Không cần những khoản đầu tư lớn, bằng sự quan sát tỉ mỉ, tư duy kỹ thuật và tinh thần dám nghĩ, dám làm, nữ kỹ sư đã biến những khó khăn tại công trường thành cơ hội cải tiến, mang lại giá trị thiết thực cho doanh nghiệp.

Khi năng lực được ghi nhận, giới hạn giới tính được xóa nhòa

Dù có nhiều đóng góp nổi bật, khi được hỏi về những sáng kiến đã thực hiện, Thủy luôn khiêm tốn cho rằng thành quả không thuộc về riêng một cá nhân.

Theo chị, mỗi sáng kiến dù xuất phát từ ý tưởng của một người cũng đều là sản phẩm của tập thể. Đó là kết quả của sự lắng nghe, tạo điều kiện từ ban lãnh đạo công ty, sự đồng hành, hỗ trợ và những góp ý nhiệt tình của đồng nghiệp trong suốt quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và đưa giải pháp vào thực tế.

Với nữ kỹ sư, môi trường làm việc cởi mở, nơi mỗi ý tưởng được lắng nghe và có cơ hội thử nghiệm, là điều kiện quan trọng để người lao động phát huy năng lực sáng tạo.

Gần 16 năm gắn bó với Công ty Đóng tàu Hạ Long cũng là quãng thời gian Thủy chứng kiến những chuyển biến tích cực về bình đẳng giới trong môi trường lao động. Trong lĩnh vực cơ khí vốn được xem là thế mạnh của nam giới, ngày càng có nhiều nữ kỹ sư, nữ quản lý khẳng định vị trí, tham gia vào những công đoạn quan trọng từ sản xuất trực tiếp đến công tác quản lý.

Trao đổi với phóng viên Báo Xây dựng, kỹ sư Phạm Thị Bích Thủy chia sẻ: "Bình đẳng giới không phải là nam nữ làm công việc giống hệt nhau, mà là mọi người đều được trao cơ hội phù hợp, được ghi nhận năng lực và tạo điều kiện phát triển như nhau".

Theo chị, điều quan trọng không nằm ở giới tính của người đảm nhận công việc mà ở năng lực, trách nhiệm và cơ hội để mỗi người phát huy thế mạnh của mình. Khi được tin tưởng và tạo điều kiện, lao động nữ hoàn toàn có thể đóng góp hiệu quả vào những lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật cao.

Bên cạnh sự quan tâm của lãnh đạo doanh nghiệp, Thủy cũng nhấn mạnh vai trò của tổ chức Công đoàn trong việc đồng hành, chăm lo đời sống người lao động. Những hỗ trợ kịp thời khi người lao động gặp khó khăn do thiên tai, biến cố hay bệnh tật, cùng các phong trào thi đua lao động, đã tạo thêm động lực tinh thần để mỗi người yên tâm làm việc, sáng tạo và cống hiến.

Với những nỗ lực trong lao động sáng tạo, kỹ sư Phạm Thị Bích Thủy đã được Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tặng Bằng Lao động sáng tạo theo Quyết định số 99/QĐ-TLĐ ngày 6/7/2026.

Từ một cô gái trẻ bước chân vào ngành đóng tàu với nhiều bỡ ngỡ, Phạm Thị Bích Thủy đã trưởng thành qua từng công trình, từng thiết bị và những bài toán kỹ thuật khó. Những sáng kiến trị giá hàng trăm triệu đồng không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, khơi thông sản xuất mà còn mở ra hướng chủ động hơn trong cải tiến kỹ thuật.

Đằng sau những con tàu lớn vươn ra biển cả là đóng góp của nhiều thế hệ người lao động, trong đó có những nữ kỹ sư âm thầm làm việc, tìm tòi và sáng tạo. Câu chuyện của Thủy là minh chứng rằng trong môi trường lao động bình đẳng, khi năng lực được ghi nhận và ý tưởng được trao cơ hội, giới hạn không nằm ở giới tính mà ở quyết tâm chinh phục những thử thách của mỗi người.