Petrovietnam trước những lựa chọn chiến lược để bứt phá

Sau 65 năm xây dựng và phát triển, Petrovietnam đã tạo dựng nền tảng công nghiệp - năng lượng quan trọng của đất nước. Tuy nhiên, trước những biến động của thị trường năng lượng, yêu cầu chuyển dịch xanh và cạnh tranh công nghệ, Tập đoàn cần những quyết sách mới để chuyển hóa lợi thế tích lũy thành năng lực cạnh tranh dài hạn, từng bước vươn ra thị trường quốc tế.

Phát huy nền tảng, kiến tạo những chuỗi giá trị mới

Lịch sử phát triển của Petrovietnam gắn liền với những lựa chọn chiến lược mang tính bước ngoặt: từ tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí đến phát triển công nghiệp khí, điện, lọc - hóa dầu, phân bón và dịch vụ kỹ thuật chất lượng cao. Mỗi giai đoạn đều góp phần hình thành năng lực công nghiệp, công nghệ và nguồn nhân lực cho nền kinh tế.

Theo đại biểu Quốc hội Nguyễn Duy Thanh, thực tiễn Cụm Khí - Điện - Đạm Cà Mau cho thấy các dự án của Petrovietnam không chỉ tạo ra sản phẩm và doanh thu mà còn hình thành hạ tầng, việc làm, nguồn thu ngân sách và mạng lưới liên kết sản xuất, dịch vụ tại địa phương.

Vì vậy, hướng phát triển trong thời gian tới cần chuyển từ tối ưu hiệu quả từng dự án sang nâng cấp toàn bộ chuỗi giá trị. Petrovietnam có thể phát huy lợi thế về hạ tầng, công nghệ và nhân lực để kết nối các lĩnh vực hóa chất, vật liệu, logistics, công nghiệp hỗ trợ và dịch vụ kỹ thuật. Đồng thời, Tập đoàn cần đóng vai trò hạt nhân thu hút doanh nghiệp tư nhân và nhà đầu tư trong, ngoài nước tham gia vào những mắt xích phù hợp.

Cách tiếp cận này sẽ giúp mở rộng sức lan tỏa của các dự án công nghiệp, tạo thêm động lực tăng trưởng cho địa phương và nâng cao giá trị đóng góp của Tập đoàn đối với nền kinh tế.

Làm chủ công nghệ để tạo lợi thế cạnh tranh

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng diễn ra mạnh mẽ, công nghệ đang trở thành yếu tố quyết định vị thế của các doanh nghiệp công nghiệp - năng lượng. Những lĩnh vực như điện gió ngoài khơi, hydrogen, amoniac xanh hay công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon mở ra nhiều cơ hội, nhưng cũng đi kèm không ít thách thức về vốn, thị trường và khả năng thương mại hóa.

TS Võ Trí Thành cho rằng, Petrovietnam không nên chỉ tập trung dự đoán công nghệ nào sẽ chiếm ưu thế trong tương lai, mà cần xây dựng năng lực lựa chọn, tiếp nhận, phát triển và làm chủ công nghệ. Đây mới là nền tảng để Tập đoàn tạo ra những sản phẩm, dịch vụ có khả năng cạnh tranh thực chất.

Điều đó đòi hỏi đầu tư đồng bộ vào nghiên cứu khoa học, nguồn nhân lực, chuyển đổi số, mạng lưới đối tác và năng lực triển khai. Những thế mạnh đã tích lũy trong lĩnh vực dầu khí, cơ khí chế tạo, kỹ thuật biển và hạ tầng năng lượng cần được tiếp tục phát huy, tạo cơ sở tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị mới.

Đặc biệt, lợi thế cạnh tranh dài hạn không chỉ nằm ở việc sở hữu công nghệ mà còn ở khả năng ứng dụng công nghệ hiệu quả, thích ứng với biến động và chuyển hóa tri thức thành giá trị kinh tế.

Đầu tư có trọng tâm, bảo đảm an toàn tài chính

Một trong những bài toán lớn của Petrovietnam là phân bổ nguồn lực hợp lý giữa các lĩnh vực truyền thống và những hướng phát triển mới. Đây là vấn đề có ý nghĩa quyết định bởi các dự án năng lượng thường đòi hỏi vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi dài và chịu tác động mạnh từ biến động thị trường.

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nhận định, Tập đoàn cần duy trì và nâng cao hiệu quả các lĩnh vực cốt lõi như khai thác dầu khí, công nghiệp khí, điện, lọc - hóa dầu và phân bón, bởi đây là những nền tảng tạo dòng tiền và bảo đảm nguồn cung thiết yếu cho nền kinh tế.

Đối với lĩnh vực mới, cần lựa chọn những hướng đi có khả năng kế thừa thế mạnh sẵn có, đồng thời đánh giá kỹ triển vọng thị trường, chi phí, khả năng tiêu thụ và hiệu quả thương mại. Những công nghệ còn nhiều bất định nên được triển khai theo lộ trình, từ nghiên cứu, hợp tác, thí điểm đến mở rộng đầu tư khi đã chứng minh được hiệu quả.

Bên cạnh đó, đổi mới quản trị và nâng cao chất lượng ra quyết định đầu tư là yêu cầu cấp thiết. Quyền chủ động cần đi đôi với trách nhiệm giải trình, kiểm soát rủi ro và giám sát hiệu quả sau đầu tư. Một cơ chế quản trị phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp mạnh dạn đổi mới nhưng vẫn bảo đảm kỷ luật tài chính và an toàn vốn.

Từ vị thế trong nước vươn ra thị trường quốc tế

Sau nhiều thập kỷ phát triển, tài sản lớn nhất Petrovietnam sở hữu không chỉ là nguồn lực tài nguyên mà còn là năng lực công nghệ, quản trị, đội ngũ nhân lực và kinh nghiệm triển khai các dự án công nghiệp quy mô lớn.

TS Châu Đình Linh cho rằng, Tập đoàn cần chuyển hóa những nền tảng này thành năng lực cạnh tranh thực chất trên thị trường khu vực và quốc tế. Thực tế, một số đơn vị như Tổng công ty CP Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC) đã từng bước tham gia các dự án kỹ thuật phức tạp, chế tạo sản phẩm công nghệ cao phục vụ thị trường năng lượng quốc tế. Đây là minh chứng cho khả năng doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào những công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cùng với mở rộng thị trường, nâng cao khả năng tự chủ năng lượng cũng là nhiệm vụ quan trọng. Petrovietnam cần tăng cường đa dạng hóa nguồn cung, nâng cao năng lực dự trữ, chế biến và quản trị rủi ro giá dầu, nguyên liệu đầu vào, qua đó giảm thiểu tác động từ những biến động địa chính trị và chuỗi cung ứng quốc tế.

Có thể thấy, chặng đường phía trước đòi hỏi Petrovietnam thực hiện đồng thời nhiều nhiệm vụ: củng cố lĩnh vực cốt lõi, làm chủ công nghệ, đầu tư có trọng tâm, đổi mới quản trị và mở rộng thị trường. Đây không phải những lựa chọn tách rời mà cần được đặt trong một chiến lược tổng thể, có thứ tự ưu tiên và tầm nhìn dài hạn.

Từ nền tảng 65 năm phát triển, Petrovietnam có cơ sở để bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới. Thành công trong giai đoạn tới không chỉ được đo bằng quy mô doanh thu hay sản lượng, mà còn bằng năng lực công nghệ được làm chủ, giá trị gia tăng tạo ra, mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng và vị thế cạnh tranh trên thị trường quốc tế.