Quy định xử lý công trình nguy hiểm, hết thời hạn sử dụng, phá dỡ

Công trình nguy hiểm phải được xử lý kịp thời

Theo Điều 42 của Nghị định, khi phát hiện hạng mục công trình, công trình có nguy cơ gây mất an toàn, gây sự cố ảnh hưởng đến an toàn của người sử dụng, công trình lân cận, môi trường và cộng đồng, chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng công trình có trách nhiệm kiểm tra lại hiện trạng; tổ chức kiểm định chất lượng công trình nếu cần thiết.

Phá dỡ công trình phải đảm bảo an toàn. (Ảnh minh họa).

Trường hợp cần thiết, chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng công trình phải thực hiện các biện pháp khẩn cấp như hạn chế sử dụng, ngừng sử dụng, khoanh vùng nguy hiểm, di chuyển người và tài sản để bảo đảm an toàn nếu công trình có nguy cơ sập đổ; báo cáo ngay với chính quyền địa phương nơi gần nhất. 

Đồng thời, phải sửa chữa những hư hỏng có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn sử dụng, an toàn vận hành hoặc phá dỡ công trình khi cần thiết.

Khi phát hiện hoặc nhận được thông tin về công trình có dấu hiệu nguy hiểm, không bảo đảm an toàn cho khai thác, sử dụng, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền có trách nhiệm tổ chức kiểm tra, thông báo, yêu cầu và hướng dẫn chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng công trình khảo sát, kiểm định chất lượng, đánh giá mức độ nguy hiểm, thực hiện sửa chữa hoặc phá dỡ nếu cần thiết.

Trường hợp công trình có dấu hiệu nguy hiểm có thể dẫn tới nguy cơ sập đổ, cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền chủ trì, phối hợp với chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng công trình thực hiện ngay các biện pháp an toàn, gồm hạn chế sử dụng, ngừng sử dụng, di chuyển người và tài sản nếu cần thiết.

Đối với chung cư cũ, chung cư có dấu hiệu nguy hiểm, không bảo đảm an toàn cho khai thác, sử dụng, việc xử lý thực hiện theo Nghị định và các quy định khác của pháp luật về nhà ở. Mọi công dân có quyền thông báo cho chủ sở hữu, chủ quản lý, sử dụng công trình hoặc cơ quan Nhà nước có thẩm quyền khi phát hiện công trình xảy ra sự cố hoặc có dấu hiệu nguy hiểm, không bảo đảm an toàn.

Thẩm quyền tiếp nhận thông tin về công trình xảy ra sự cố hoặc có dấu hiệu nguy hiểm thuộc UBND cấp tỉnh đối với các công trình xây dựng trên địa bàn tỉnh. 

Căn cứ điều kiện cụ thể, UBND cấp tỉnh phân cấp cho cơ quan chuyên môn về xây dựng trực thuộc hoặc UBND cấp xã nơi xây dựng công trình tiếp nhận thông tin. Đối với công trình phục vụ quốc phòng, an ninh, thẩm quyền thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an.

Công trình hết thời hạn sử dụng phải được đánh giá

Điều 43 quy định, chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng công trình xác định thời hạn sử dụng công trình theo hồ sơ thiết kế xây dựng, quy chuẩn kỹ thuật và tiêu chuẩn áp dụng cho công trình.

Đối với công trình có ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng, tối thiểu 12 tháng trước khi công trình hết thời hạn sử dụng, chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng phải báo cáo cơ quan Nhà nước có thẩm quyền về thời điểm hết thời hạn sử dụng và dự kiến phương án xử lý sau khi công trình hết thời hạn. 

Cơ quan có thẩm quyền có trách nhiệm công bố công trình hết thời hạn sử dụng trong danh mục trên trang thông tin điện tử của mình.

Đối với công trình hết thời hạn sử dụng nhưng có nhu cầu sử dụng tiếp, trừ nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân, chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng phải tổ chức kiểm tra, kiểm định để đánh giá chất lượng hiện trạng hoặc đánh giá an toàn công trình; đề xuất phương án gia cố, cải tạo, sửa chữa hư hỏng nếu có và xác định thời gian được tiếp tục sử dụng sau khi sửa chữa, gia cố.

Sau đó, chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng phải tổ chức gia cố, cải tạo, sửa chữa hư hỏng để bảo đảm công năng và an toàn sử dụng; gửi báo cáo kết quả đến cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để xem xét, cho ý kiến về việc kéo dài thời hạn sử dụng. Thời hạn xem xét và cho ý kiến là 10 ngày làm việc kể từ khi nhận được báo cáo.

Căn cứ kết quả thực hiện và ý kiến của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng quyết định và chịu trách nhiệm về việc tiếp tục sử dụng công trình.

Công trình hết thời hạn sử dụng không tiếp tục sử dụng khi chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng không có nhu cầu; kết quả kiểm tra, kiểm định cho thấy công trình không bảo đảm an toàn, không thể gia cố, cải tạo, sửa chữa; hoặc công trình không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép tiếp tục khai thác, sử dụng.

Đối với nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân hết thời hạn sử dụng nhưng có nhu cầu sử dụng tiếp, chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng thực hiện kiểm tra, kiểm định, gia cố, cải tạo, sửa chữa theo quy định và căn cứ kết quả để tự quyết định, chịu trách nhiệm về việc tiếp tục sử dụng, trừ các trường hợp không được tiếp tục sử dụng.

Phá dỡ công trình phải bảo đảm an toàn

Theo Điều 44, việc phá dỡ công trình xây dựng thuộc các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 54 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 phải bảo đảm an toàn cho người, tài sản, công trình, công trình lân cận, vệ sinh môi trường.

Trình tự phá dỡ gồm lập phương án, giải pháp phá dỡ; trường hợp công trình thuộc diện phải có quyết định phá dỡ, cưỡng chế phá dỡ thì phải có quyết định theo quy định; thẩm tra, phê duyệt thiết kế phương án, giải pháp phá dỡ đối với công trình ảnh hưởng lớn đến an toàn, lợi ích cộng đồng; lập biện pháp thi công, biện pháp bảo đảm an toàn và tổ chức thi công; tổ chức giám sát, nghiệm thu công tác phá dỡ.

Chủ đầu tư, chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng công trình có trách nhiệm tổ chức thực hiện phá dỡ. Chủ tịch UBND cấp tỉnh, Chủ tịch UBND cấp xã theo phân cấp hoặc cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền ban hành quyết định phá dỡ đối với trường hợp phải phá dỡ; quyết định cưỡng chế phá dỡ và tổ chức thực hiện trong trường hợp chủ đầu tư, chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng công trình không thực hiện trách nhiệm của mình.

Phương án, giải pháp phá dỡ gồm căn cứ lập phương án; thông tin chung về công trình, hạng mục công trình phải phá dỡ; danh mục tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật áp dụng; thiết kế phương án phá dỡ; tiến độ, kinh phí thực hiện và các nội dung khác nếu có.

Đối với phá dỡ khẩn cấp, người được giao quản lý, thực hiện phá dỡ được tự quyết định toàn bộ công việc trong quá trình tổ chức thực hiện, bảo đảm tiến độ, an toàn, bảo vệ môi trường và chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Đối với công trình xây dựng là tài sản công, ngoài việc thực hiện theo Nghị định còn phải tuân thủ quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công.

Đối với công trình thuộc khu vực có yêu cầu quản lý kiến trúc, khu vực bảo tồn, khu vực bảo vệ di tích, di sản thế giới, việc phá dỡ theo nhu cầu của chủ đầu tư, chủ sở hữu hoặc chủ quản lý, sử dụng còn phải tuân thủ quy định của pháp luật về kiến trúc, di sản văn hóa và pháp luật có liên quan.