Rõ “đề bài” với công trình xanh

Dẫu vậy, KTS.KS Trần Thành Vũ, CEO Công ty TNHH EDEEC (đơn vị tư vấn xanh) vẫn bày tỏ nuối tiếc vì công trình bỏ lỡ cơ hội trở thành công trình net zero energy (cân bằng năng lượng, rất gần với công trình phát thải bằng 0) đầu tiên tại Việt Nam.

Lý do, đơn vị tư vấn kiến trúc đã thiết kế cho công trình những giải pháp kiến trúc mặt tiền và sử dụng vật liệu giúp bản thân công trình "mát" hơn, nghĩa là tính hiệu quả về nhiệt rất cao. Song chính kiến trúc mặt tiền chất lượng cao lại là rào cản đối với tính toán điều hòa đơn giản, thông dụng tại Việt Nam.

Tư vấn điều hòa chưa tính được đầy đủ các hiệu quả mà mặt tiền đem lại về khả năng tiết kiệm năng lượng, do vậy hệ thống điều hòa không khí làm mát công trình vẫn được đầu tư cao hơn rất nhiều so với nhu cầu thực.

"Đây là tình trạng rất phổ biến", ông Vũ nói và cho biết, điều này khiến hiệu quả tiết kiệm năng lượng tổng thể của công trình giảm xuống. Đơn vị tư vấn công trình xanh tham gia vào dự án đã có những đề xuất điều chỉnh, nhưng do các quan ngại về thay đổi thiết kế và giấy phép nên sự thay đổi không được áp dụng.

Còn tại tòa nhà văn phòng hạng A Capital Place (Hà Nội), với sự sáng tạo trong thiết kế, chú trọng vào vật liệu xây dựng bền vững và các tính chất xanh, công trình được Hội đồng Công trình xanh Mỹ chứng nhận xanh hạng LEED Vàng cho giai đoạn thiết kế, xây dựng.

Sau khi đi vào hoạt động, một số ít khu vực nội thất bên trong toà nhà tiếp tục được tư vấn xanh, điều chỉnh, đáp ứng những nhiều tiêu chí khác… Một số ít không gian đó đã được Hội đồng Công trình xanh Mỹ chứng nhận hạng LEED Bạch kim (cao nhất trong hệ thống chứng nhận xanh LEED) cho vận hành, bảo trì.

"Tuy vậy, đây rõ ràng chưa phải là nỗ lực giảm phát thải, mà vẫn là nỗ lực đạt công trình xanh và chứng nhận xanh", ông Vũ nói.

Theo ông Vũ, hiện Việt Nam chưa phổ biến các công cụ và phương pháp tính toán hiện đại để nâng cao hiệu quả đầu tư và năng lượng từ giai đoạn thiết kế. Các tính toán tiện nghi nhiệt vẫn dừng ở việc tính nhanh công suất hệ thống điều hòa, chưa có độ chính xác cần thiết đủ để liên kết chặt chẽ với tài chính và hiệu quả năng lượng toàn công trình.

Chi phí cao vẫn là mối lo của các chủ đầu tư, nhưng thực tế cho thấy, công trình xanh có thể đạt được với chi phí thấp hơn công trình thông thường nếu giảm lãng phí và tối ưu hóa thiết kế, chỉ với cách làm đã chuẩn hóa, rất phổ biến tại các nước phát triển.

Theo đánh giá, chi phí đầu tư công trình xanh thường cao hơn các công trình thông thường. Để khắc phục, chủ đầu tư cần đưa ra yêu cầu thiết kế cụ thể về hiệu quả năng lượng, nên từ 35% trở lên và tính toán dự báo kỹ lưỡng chi phí điện năng vận hành thay vì chỉ yêu cầu chung chung về công trình xanh.

Đầu tư ban đầu để tối ưu thiết kế sẽ mang lại lợi ích lớn về lâu dài, giúp giảm chi phí vận hành và tăng hiệu quả sử dụng vốn. Hơn nữa, việc phát triển công trình tiết kiệm năng lượng phải có sự phối hợp ăn ý từ các bên: Chủ đầu tư - tư vấn kiến trúc - tư vấn chuyên biệt về nhiệt và năng lượng - quản lý vận hành…

Đây là tiền đề quan trọng để công trình đạt chứng nhận xanh cao cấp, thực chất, thay vì chỉ nhận về tờ giấy chứng nhận xanh rồi lại phân vân không biết công trình xây lên có thực sự đóng góp gì cho môi trường hay không.