Thái Nguyên đánh thức vùng “vàng xanh”, tăng tốc trên bản đồ du lịch phía Bắc

Giá trị từ đồi chè, mặt hồ và bản sắc

Những ngày nghỉ lễ 30/4 - 1/5 vừa qua, dòng người đổ về Thái Nguyên đông hơn thường lệ. Tại các điểm du lịch, từ hồ Núi Cốc, hồ Ba Bể đến những đồi chè Tân Cương, không khó để bắt gặp hình ảnh du khách check-in, trải nghiệm và tận hưởng không khí trong lành của vùng trung du.

Chỉ trong 4 ngày nghỉ lễ, toàn tỉnh đón khoảng 315 nghìn lượt khách, tăng hơn 57% so với cùng kỳ; doanh thu du lịch đạt khoảng 210 tỷ đồng, tăng 64%. Kết quả quý I/2026, toàn tỉnh đón khoảng 2,6 triệu lượt khách, doanh thu du lịch ước đạt 3.604 tỷ đồng.

Khác với những điểm đến ven biển đông đúc hay đô thị náo nhiệt, Thái Nguyên hướng tới không gian nghỉ dưỡng gần gũi thiên nhiên, hồ nước giữa núi đồi, khí hậu dễ chịu và nhịp sống chậm rãi.

Hồ Núi Cốc với diện tích mặt nước khoảng 2.500ha, là “át chủ bài” trong chiến lược phát triển. Không chỉ là thắng cảnh quen thuộc, khu vực này được kỳ vọng trở thành trung tâm nghỉ dưỡng, vui chơi, chăm sóc sức khỏe và thể thao ngoài trời của cả vùng.

Đại diện đơn vị quản lý cho biết, từ năm 2021 đến nay, đơn vị đã đầu tư trên 36,5 tỷ đồng cho xây dựng hạ tầng nhằm nâng cao năng lực phục vụ của khu du lịch. Mục tiêu đến năm 2031 đón 250.000 - 350.000 lượt du khách/năm.

Hiện, khu du lịch có khoảng 300 phòng lưu trú, hệ thống nhà hàng phục vụ hơn 3.000 khách cùng lúc, cùng hàng chục dịch vụ đi kèm. Điểm nhấn là dịch vụ du thuyền trên hồ, nơi du khách vừa ngắm cảnh, vừa thưởng thức ẩm thực hoặc tổ chức sự kiện.

Tham quan khu du lịch hồ Núi Cốc vào dịp cuối tuần, anh Nguyễn Đức Hải, đến từ Hà Nội chia sẻ: “Điều tôi thích ở Thái Nguyên là gần Thủ đô nhưng cảm giác rất khác. Không khí nhẹ nhàng, đồ ăn ngon, cảnh quan xanh. Nếu có thêm nhiều khu nghỉ dưỡng đẹp và hoạt động buổi tối, nơi này sẽ hút khách mạnh”.

Ngoài hồ Núi Cốc, Thái Nguyên còn sở hữu hồ Ba Bể rộng hơn 500ha, được bao bọc bởi rừng nguyên sinh, hệ thống hang động kỳ thú và hệ sinh thái đa dạng, gắn với bản sắc văn hóa đặc trưng của dân tộc Tày, Nùng, Dao. Cùng với đó là hàng chục hồ nước tự nhiên và nhân tạo như: Nặm Cắt, Suối Lạnh, Vai Miếu, Ghềnh Chè… tạo nên những điểm đến hấp dẫn, giàu tiềm năng phát triển du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng.

Tại xóm Hồng Thái 2, hợp tác xã Trà và du lịch cộng đồng Tiến Yên, xã Tân Cương cũng đang trở thành điểm dừng chân quen thuộc của nhiều đoàn khách. Ông Bùi Trọng Đại, Giám đốc hợp tác xã cho biết, mô hình được xây dựng dựa trên nhu cầu trải nghiệm thực tế của du khách.

“Chúng tôi tạo không gian đồi chè xanh, sạch, đẹp để khách chụp ảnh, nghỉ dưỡng, ăn uống ngay tại vườn. Quan trọng hơn là họ được nghe câu chuyện về chè, được trực tiếp làm chè, thưởng trà. Khách rất thích thú với những trải nghiệm chân thực như vậy”, ông Đại chia sẻ.

Không chỉ là du lịch, mô hình này còn mở ra sinh kế mới cho người dân. Khách đến trải nghiệm, mua sản phẩm ngay tại chỗ, giúp nâng giá trị cây chè, vốn là “thương hiệu vàng” của Thái Nguyên.

“Du lịch cộng đồng giúp người dân có thêm việc làm, tăng thu nhập. Đây cũng là cách quảng bá sản phẩm hiệu quả nhất”, ông Đại nói và bày tỏ mong muốn các ngành chức năng hỗ trợ hợp tác xã cũng như các hộ dân về hạ tầng, pháp lý và kết nối doanh nghiệp lữ hành để phát triển bền vững.

Từ những trải nghiệm thực tế đó, nhiều sản phẩm du lịch gắn với chè và nông nghiệp bản địa cũng được hình thành và đưa ra thị trường. Du khách có thể mua các sản phẩm chè đặc sản, trà ướp hương, các dòng trà chế biến thủ công, cùng nhiều sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương như mật ong, nông sản sạch, đồ thủ công… ngay tại điểm du lịch.

Việc kết hợp trải nghiệm, tiêu dùng tại chỗ, không chỉ gia tăng giá trị sản phẩm mà còn tạo thành chuỗi khép kín, giúp người dân hưởng lợi trực tiếp từ hoạt động du lịch, đồng thời góp phần quảng bá thương hiệu nông sản Thái Nguyên một cách tự nhiên, hiệu quả.

Một doanh nghiệp lữ hành tại địa phương cho rằng, lợi thế lớn nhất của Thái Nguyên là gần nhưng khác biệt. 

“Khách từ Hà Nội hay Bắc Ninh chỉ mất thời gian ngắn để di chuyển. Nhưng khi đến nơi, họ có thể trải nghiệm hồ, rừng, chè, văn hóa dân tộc và lịch sử trong cùng một hành trình. Ít địa phương nào gom được nhiều chất liệu như vậy”, vị này nói.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Dương Văn Lượng cho biết, tỉnh đang siết chặt quản lý điểm đến, đảm bảo an toàn, nâng cao chất lượng dịch vụ và xử lý nghiêm các vi phạm để xây dựng hình ảnh du lịch văn minh, thân thiện.

Tăng tốc bằng chiến lược và hạ tầng 

Không phải ngẫu nhiên du lịch Thái Nguyên có sự tăng trưởng nhanh trong thời gian gần đây, phía sau đó là một chiến lược phát triển bài bản.

Theo ông Nguyễn Chu Thu, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, tỉnh đang tập trung phát triển du lịch bền vững, với trọng tâm là du lịch sinh thái nghỉ dưỡng, du lịch văn hóa trà và du lịch cộng đồng.

“Chúng tôi xác định phát triển hệ thống sản phẩm đa dạng, chất lượng cao, phù hợp với xu hướng thị trường. Trong đó, du lịch cộng đồng gắn với văn hóa trà là sản phẩm đặc trưng”, ông Thu nhấn mạnh.

Hiện, Thái Nguyên đang xây dựng 4 nhóm sản phẩm chủ đạo, từ du lịch nông nghiệp, văn hóa - lịch sử đến MICE  (MICE là hình thức du lịch kết hợp với sự kiện, hội thảo...) và du lịch khám phá. Song song với đó là hàng loạt giải pháp về hạ tầng, chuyển đổi số, liên kết vùng và thu hút đầu tư.

Đề án 17-ĐA/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh xác định phát triển du lịch Thái Nguyên theo mô hình “Hai trọng điểm, một trục động lực, một nền tảng”, trong đó tập trung đầu tư hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể; phát huy giá trị di sản văn hóa làm động lực; đồng thời phát triển du lịch cộng đồng, sinh thái, văn hóa theo chiều sâu, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất là hạ tầng giao thông cũng đang được tháo gỡ. Hàng loạt tuyến đường kết nối, đường ven hồ, đường liên vùng hàng trăm tỷ đồng đang được đầu tư, giúp cải thiện khả năng tiếp cận điểm đến và mở rộng không gian du lịch.

Điển hình như: Dự án tuyến đường liên kết, kết nối các tỉnh; dự án xây dựng tuyến đường thành phố Bắc Kạn (nay là phường Bắc Kạn) - hồ Ba Bể kết nối sang Na Hang, Tuyên Quang; dự án đầu tư xây dựng đường Bắc Sơn kéo dài, dự án đường du lịch ven hồ Núi Cốc nối tuyến bờ Bắc - Nam, đến nay đang hoàn thiện để đưa vào khai thác, sử dụng...

Tại một hội nghị gần đây, bàn về chiến lược liên kết phát triển du lịch vùng chiến khu Việt Bắc, Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên Trịnh Xuân Trường khẳng định: “Chúng ta không chỉ bán tiềm năng sẵn có mà phải tạo ra điểm đến quyến rũ, khác biệt. Muốn thu hút nhà đầu tư, chính quyền phải đồng hành và tháo gỡ điểm nghẽn”.

Cam kết đó được cụ thể hóa bằng việc dành hơn 551 tỷ đồng cho Đề án phát triển du lịch giai đoạn 2026-2030. Mục tiêu không chỉ là tăng lượng khách, mà còn nâng chất lượng trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu.

Với định hướng rõ ràng, Thái Nguyên đang từng bước đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng, phát triển theo hướng bền vững, chuyên nghiệp và mang đậm bản sắc riêng. Không chỉ hướng tới xây dựng hình ảnh điểm đến an toàn, thân thiện, hấp dẫn, tỉnh còn đặt mục tiêu đến năm 2030 đón khoảng 12 triệu lượt khách, trong đó có 1 triệu khách quốc tế, doanh thu đạt trên 25 nghìn tỷ đồng mỗi năm và tạo việc làm cho khoảng 10 nghìn lao động, riêng năm 2026, tỉnh phấn đấu đón 8 triệu lượt khách, tổng thu du lịch đạt 11 nghìn tỷ đồng.