Thái Nguyên gỡ điểm nghẽn vật liệu, bảo đảm tiến độ các dự án

Nhà thầu phải tìm nguồn vật liệu từ xa

Tại những công trường giao thông đang chạy đua với tiến độ ở Thái Nguyên, câu chuyện về vật liệu xây dựng không còn là vấn đề của riêng nhà thầu. Đá xây dựng thiếu cục bộ, khoảng cách vận chuyển ngày càng xa, chi phí tăng đang trở thành một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công.

Tuy nhiên, phía sau sự thiếu hụt trước mắt là một nghịch lý: Tổng nguồn cung đá xây dựng của tỉnh cơ bản có thể đáp ứng phần lớn nhu cầu, nhưng sự phân bố không đồng đều giữa các khu vực đang tạo ra những “điểm nghẽn” cục bộ.

Tại dự án nâng cấp, cải tạo đường tỉnh 269C qua xã Tân Khánh, tỉnh Thái Nguyên, công trình hiện đã đạt khoảng 80% khối lượng, dù vậy, tiến độ đang chịu tác động bởi việc huy động đá xây dựng gặp khó khăn.

Theo ông Lưu Truyền Thuyết, Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng Giang Ngọc Anh, đơn vị thi công dự án, tuyến ĐT269C còn cần khoảng 2.000m³ đá trong tổng nhu cầu khoảng 11.000m³. Thời gian gần đây, việc mua vật liệu không dễ dàng do nguồn cung không đáp ứng đủ nhu cầu.

Để duy trì thi công, doanh nghiệp phải chủ động tìm kiếm nguồn đá từ nhiều địa phương khác, trong đó có Tuyên Quang, Bắc Kạn, thậm chí có thời điểm phải lấy vật liệu từ Lạng Sơn.

Việc kéo dài khoảng cách vận chuyển khiến chi phí đầu vào tăng đáng kể. Theo ông Thuyết, trước đây một chuyến vận chuyển vật liệu từ khu vực Quang Sơn về công trường có chi phí khoảng 500.000 đồng, nay có thể tăng lên khoảng 680.000 đồng/chuyến.

“Thiếu vật liệu khiến nhà thầu rất khó chủ động kế hoạch thi công. Dù chi phí tăng, doanh nghiệp vẫn phải tìm nguồn để duy trì công trường, tránh bị gián đoạn”, ông Thuyết cho biết.

Tình trạng tương tự cũng xảy ra tại dự án đường tỉnh 269B, đoạn qua xã Tân Thành nối quốc lộ 37. Tại thời điểm trao đổi, nhà thầu mới tập kết được khoảng 800m³ đá từ Tuyên Quang về công trường, dự kiến chỉ đủ phục vụ thi công một đoạn trước khu vực cổng UBND xã.

Như vậy, câu chuyện vật liệu đang tác động trực tiếp đến từng công trường. Khi nguồn cung tại chỗ không đáp ứng, nhà thầu buộc phải tìm nguồn ở xa hơn, kéo theo chi phí vận chuyển tăng, thời gian cung ứng kéo dài và kế hoạch thi công khó ổn định.

Không chỉ nhà thầu gặp khó, các đơn vị khai thác đá cũng đang phải chạy đua để tăng sản lượng.

Ông Hoàng Văn Khang, Phó giám đốc Chi nhánh Công ty CP Khai khoáng miền núi - Mỏ đá Núi Chuông tại xã Phú Lương cho biết, mỏ có trữ lượng khoảng 16,4 triệu m³, trong đó doanh nghiệp được cấp phép khai thác theo từng giai đoạn.

Trước nhu cầu vật liệu tăng nhanh, doanh nghiệp đã đầu tư hơn 20 tỷ đồng nâng cấp máy móc, thiết bị sau khi được cấp phép nâng công suất khai thác lên gần 700.000m³/năm từ tháng 12/2025, so với mức 200.000m³/năm trước đó.

Tuy nhiên, công suất khai thác thực tế hiện mới đạt khoảng 6.000 - 7.000m³/ngày, vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu của nhiều đối tác. Ngay cả nhóm khách hàng thường xuyên của mỏ cũng mới được đáp ứng khoảng 50% nhu cầu.

Những con số này cho thấy áp lực về vật liệu xây dựng đang hiện hữu tại nhiều công trình, trong khi nhu cầu đầu tư hạ tầng của Thái Nguyên ngày càng lớn.

Đáng chú ý, khó khăn không nằm hoàn toàn ở việc tỉnh “thiếu đá”, mà còn đến từ sự phân bố nguồn cung giữa các khu vực.

Theo ông Phạm Quang Anh, Giám đốc Sở Xây dựng Thái Nguyên, nguồn cung vật liệu xây dựng tổng thể trên địa bàn đang có sự thiếu hụt, nhưng mức độ thiếu hụt khác nhau theo từng khu vực.

Đá xây dựng chủ yếu thiếu ở khu vực phía Bắc tỉnh, nơi các mỏ có trữ lượng nhỏ, công suất thấp, chưa đáp ứng nhu cầu. Trong khi đó, khu vực này lại đang có nguồn đất san lấp khá dồi dào từ các dự án.

Ngược lại, tại khu vực phía Nam tỉnh, đặc biệt các địa bàn giáp Bắc Ninh và Hà Nội, nhu cầu đất san lấp lại đang cao hơn nguồn cung.

Sự mất cân đối này đang đặt ra yêu cầu phải tổ chức lại nguồn cung vật liệu theo hướng chủ động, linh hoạt hơn thay vì chỉ nhìn vào tổng công suất khai thác trên toàn tỉnh.

Đấu giá 14 mỏ để bù thiếu hụt

Theo ông Dương Sơn Hà, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thái Nguyên, toàn tỉnh hiện có 49 mỏ đá vôi làm vật liệu xây dựng thông thường đang hoạt động, với tổng diện tích cấp phép 273ha.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, tổng công suất khai thác của các mỏ đạt hơn 26,5 triệu m³. Ngoài ra, ba mỏ đá đang hoàn thiện thủ tục cấp phép, dự kiến đưa vào khai thác trong quý IV/2026 với tổng công suất khoảng 2 triệu m³/năm.

Theo tính toán, nhu cầu sử dụng đá xây dựng trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 40,17 triệu m³. Với các mỏ đã được cấp phép, nguồn cung hiện mới đáp ứng khoảng 86% nhu cầu.

Đây là khoảng trống không nhỏ trong bối cảnh Thái Nguyên đang đồng thời triển khai nhiều dự án hạ tầng, giao thông, khu công nghiệp và đô thị quy mô lớn.

Để bổ sung nguồn cung, tỉnh đang triển khai đấu giá quyền khai thác 14 mỏ đá vôi với tổng trữ lượng dự kiến khoảng 114,26 triệu m³. Đây được xem là nguồn lực quan trọng để mở rộng dư địa cung ứng vật liệu trong những năm tới.

Từ góc độ quản lý ngành, ông Phạm Quang Anh, Giám đốc Sở Xây dựng đề xuất khuyến khích các doanh nghiệp nâng công suất, mở rộng các mỏ đang khai thác; đẩy nhanh việc đưa các mỏ đã được cấp phép vào hoạt động; đồng thời nghiên cứu cơ chế đặc thù khai thác vật liệu xây dựng thông thường để cung cấp cho từng dự án cụ thể.

Một hướng khác cũng được tính đến là tăng cường sử dụng vật liệu thay thế, trong đó có cát nhân tạo thay thế cát tự nhiên, qua đó giảm áp lực lên các nguồn vật liệu truyền thống.

Đặc biệt, việc đấu giá các mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường theo quy hoạch tỉnh cần được đẩy nhanh, tạo nguồn cung ổn định và lâu dài cho thị trường.

Tại Hội nghị làm việc về tình hình cung cấp vật liệu xây dựng cho các dự án đầu tư xây dựng trên địa bàn tỉnh mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên, ông Vương Quốc Tuấn nhấn mạnh, bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng có ý nghĩa quan trọng đối với tiến độ các dự án đầu tư công và công trình trọng điểm.

Quan điểm được tỉnh đặt ra là phải tháo gỡ điểm nghẽn từ thủ tục đến năng lực khai thác, đồng thời chủ động cân đối nguồn vật liệu theo từng khu vực và từng dự án.

Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn liên quan đến cấp phép khai thác, đấu giá quyền khai thác, điều chỉnh và nâng công suất các mỏ. Những hồ sơ đủ điều kiện cần được ưu tiên giải quyết theo hướng rút ngắn thời gian xử lý nhưng vẫn bảo đảm đúng quy định pháp luật.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao rà soát tổng thể các mỏ đang khai thác, đánh giá năng lực cung ứng, nhu cầu sử dụng và khả năng nâng công suất để chủ động cân đối nguồn vật liệu.

Một yêu cầu đáng chú ý là nguồn vật liệu cần được phân bổ phù hợp với cự ly vận chuyển, ưu tiên các dự án trên địa bàn tỉnh. Cách làm này không chỉ giúp giảm chi phí cho doanh nghiệp mà còn hạn chế phương tiện vận chuyển đi xa, giảm áp lực giao thông và nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Tỉnh cũng yêu cầu xây dựng danh mục cụ thể các mỏ và chỉ tiêu cung cấp vật liệu cho từng dự án trên cơ sở đề xuất của doanh nghiệp. Trong khi đó, Sở Xây dựng thực hiện công bố giá vật liệu xây dựng hằng tháng, bảo đảm minh bạch và sát diễn biến thị trường.

Với doanh nghiệp khai thác khoáng sản, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng sản lượng mà còn phải chủ động phối hợp với cơ quan chức năng hoàn thiện hồ sơ, đẩy nhanh các thủ tục và ưu tiên cung cấp vật liệu cho những dự án trọng điểm.

Từ những công trường đang “khát” đá đến bài toán cân đối nguồn cung trên toàn tỉnh, Thái Nguyên đang đứng trước yêu cầu phải giải quyết đồng thời cả hai vấn đề: Khơi thông nguồn vật liệu trước mắt và xây dựng năng lực cung ứng ổn định trong dài hạn.

Khi các mỏ được khai thác đúng công suất, nguồn cung được phân bổ hợp lý và thủ tục được rút ngắn, điểm nghẽn vật liệu sẽ từng bước được tháo gỡ. 

Đây không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp khai khoáng hay nhà thầu xây dựng, mà còn là điều kiện quan trọng để Thái Nguyên đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng, giải ngân vốn đầu tư công và mở rộng không gian phát triển trong giai đoạn mới.