Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn: Dữ liệu là nền tảng phát triển đô thị thông minh

Quản trị và phát triển đô thị dựa trên dữ liệu 

Tại hội thảo, ông Trần Quốc Thái, Cục trưởng Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng) cho biết, Định hướng phát triển đô thị thông minh quốc giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2035 có mục tiêu chính là tạo chuyển biến căn bản trong phương thức quản trị và phát triển đô thị theo hướng dựa trên dữ liệu; chuyển từ quản lý, xử lý sự vụ và ứng dụng công nghệ riêng lẻ sang quản trị theo mục tiêu, có khả năng phân tích, dự báo, điều phối và đo lường bằng kết quả, tác động; lấy năng lực giải quyết các vấn đề về đô thị, chất lượng dịch vụ và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo.

Định hướng phát triển đô thị thông minh quốc gia hướng đến việc hình thành cơ bản nền tảng thể chế, kiến trúc, dữ liệu và năng lực quản trị đô thị thông minh thống nhất, liên thông từ Trung ương đến địa phương; tích hợp phát triển đô thị thông minh trong quy hoạch, đầu tư, xây dựng và vận hành đô thị; hình thành nhóm đô thị dẫn dắt và các mô hình đô thị thông minh có khả năng đánh giá, nhân rộng tích hợp các mục tiêu phát triển xanh, phát thải các-bon thấp, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thích ứng biến đổi khí hậu; góp phần nâng cao chất lượng sống, hiệu quả quản trị, khả năng chống chịu và năng lực cạnh tranh của hệ thống đô thị Việt Nam.

Cục trưởng Cục Phát triển đô thị cũng làm rõ 6 quan điểm xây dựng định hướng; mục tiêu cụ thể cho từng giai đoạn; 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu; lộ trình thực hiện  theo 3 giai đoạn...

Định hướng phù hợp thực tiễn, tiếp tục hỗ trợ địa phương phát triển đô thị thông minh

Thảo luận tại hội thảo, đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ đã kiến nghị 5 nội dung quan trọng, bao gồm: Làm rõ giữa mối liên hệ Khung kiến trúc công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) phát triển đô thị thông minh và khung kiến trúc tổng thể quốc gia số; làm nổi bật vai trò của cơ sở dữ liệu không thuộc cơ quan quản lý nhà nước.

Vị này nhấn mạnh, địa phương phải là chủ thể xác định bài toán kịch bản điều hành của Trung tâm điều hành đô thị thông minh (IOC); xem xét kiểm soát đầu tư trên nguyên tắc kế thừa và tái sử dụng; xác định rõ mục tiêu, đối tượng sử dụng… của Cổng thông tin đô thị thông minh quốc gia.

Đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị bổ sung Luật An ninh mạng vào căn cứ pháp lý; làm rõ chỉ tiêu về khả năng chống chịu trước thiên tai của từng nhóm đô thị, từ đó xác định nhiệm vụ và giải pháp phù hợp; xem xét giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì việc hướng dẫn chuẩn hóa dữ liệu nền địa lý. 

Đại diện Thanh tra Chính phủ đề nghị phải có lộ trình thực hiện cụ thể cho từng giai đoạn.

Đại diện các Sở Công an TP Hà Nội, Sở Xây dựng TP.HCM, Sở Xây dựng Huế, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT), Công ty Huawei Việt Nam, Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng, Học viện chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng… cũng đóng góp thêm ý kiến về các nội dung xây dựng, ban hành hệ thống định danh thống nhất; cơ sở dữ liệu về hệ thống thông tin địa lý (GIS); đào tạo công dân số; đào tạo, bồi dưỡng cán bộ về phát triển đô thị thông minh.

Các đại biểu đề nghị làm rõ cơ quan đánh giá mức độ trưởng thành của đô thị thông minh; nghiên cứu cách tiếp cận riêng với đô thị có tính chất đặc thù; bổ sung quy chuẩn về dữ liệu mở; xem xét định nghĩa lại khái niệm trung tâm IOC thế hệ mới đúng với thực tiễn; làm rõ vai của trí tuệ nhân tạo (AI) trong phát triển đô thị thông minh...

Làm rõ danh mục dữ liệu đô thị thiết yếu

Kết luận hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn cho biết, báo cáo của các địa phương cho thấy, những quan điểm và định hướng lớn của dự thảo định hướng đều phù hợp với thực tiễn. Dự kiến sau khi ban hành, Định hướng sẽ tiếp tục hỗ trợ các địa phương phát triển đô thị thông minh trong thời gian tới.

Trong khuôn khổ hội thảo, ý kiến của các Bộ, ngành, doanh nghiệp và chuyên gia công nghệ đã tiếp cận dự thảo từ nhiều góc độ khác nhau. 

Các ý kiến cơ bản thống nhất với nội dung của dự thảo, không có ý kiến đề nghị thay đổi các quan điểm và mục tiêu lớn mà tập trung chủ yếu làm rõ về nội dung, điều kiện thực hiện và giải pháp để nâng cao được tính khả thi của định hướng.

Về quan điểm và mục tiêu, việc phát triển đô thị thông minh trong giai đoạn tới phải chuyển đổi từ ứng dụng công nghệ xử lý các sự vụ riêng lẻ sang quản trị đô thị bằng dữ liệu; lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm…

Về nhiệm vụ và giải pháp, các ý kiến đồng tình với việc không áp dụng mô hình đồng nhất cho mọi đô thị mà phải tạo điều kiện cho từng địa phương lựa chọn bài toán ưu tiên mô hình, lộ trình phù hợp với đặc thù, quy mô chức năng, mức độ sẵn sàng và mức độ cân đối các nguồn lực.

Về lộ trình sản phẩm đầu ra và thời gian thực hiện, các ý kiến đề nghị tiếp tục làm rõ về số liệu nền, sản phẩm đầu ra, cơ quan chịu trách nhiệm thực hiện, thời gian hoàn thành và tiêu chí đánh giá của từng giai đoạn để đảm bảo tính khả thi.

Về phân công, phân công trách nhiệm và cơ chế phối hợp, Trung ương sẽ tập trung xây dựng thể chế, kiến trúc tham chiếu, tiêu chuẩn, khung đánh giá; còn địa phương chủ động lựa chọn, cụ thể hóa và tổ chức thực hiện theo các mô hình phù hợp với thực tế.

Trong khi đó, việc đảm bảo an ninh, an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu và huy động nguồn lực phải đặt ra ngay từ khâu thiết kế; đồng thời kiểm soát đầu tư, tránh trùng lắp, phân mảng, phụ thuộc vào một nhà cung cấp và chỉ xem xét nhân rộng như mô hình được đánh giá chứng minh là có hiệu quả.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng cũng nhấn mạnh một số nội dung quan trọng được thảo luận tại hội thảo. Đối với nhiệm vụ xây dựng và quản trị dữ liệu đô thị, phải xác định rõ dữ liệu nào cần có, dữ liệu được tạo lập ở đâu, do ai quản lý và được cập nhật, kết nối, chia sẻ, khai thác như thế nào. 

Dữ liệu cần phải được định danh, định vị, chuẩn hóa gắn với không gian, thời gian, chủ thể tạo lập, cơ quan chịu trách nhiệm và mục đích sử dụng.

Nguồn dữ liệu không chỉ giới hạn ở cơ quan quản lý nhà nước mà cần khai thác phù hợp dữ liệu từ người dân, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội, dữ liệu từ nền tảng số, hệ thống cảm biến camera và trung tâm điều hành đô thị thông minh. Bộ Xây dựng sẽ cố gắng làm rõ danh mục dữ liệu đô thị thiết yếu, trách nhiệm của tạo lập, quản lý, cập nhật dữ liệu…

Khung kiến trúc đô thị thông minh phải tương thích với Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, khung kiến trúc Chính phủ số Việt Nam, Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia; phải xác định rõ thành phần dùng chung của cấp quốc gia, các nội dung được địa phương lựa chọn cụ thể hóa theo đặc điểm quy mô chức năng và mức độ sẵn sàng.

Hiệu quả của Trung tâm IOC phải được đánh giá thông qua khả năng hỗ trợ ra quyết định, giải quyết những vấn đề cụ thể của đô thị, nâng cao chất lượng dịch vụ, phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Khi quyết định đầu tư mới, các địa phương cần rà soát tổng thể hệ thống cơ sở dữ liệu, trung tâm điều hành đã đầu tư; đánh giá mức độ sử dụng, khả năng kết nối hiệu quả thực tế, chi phí vận hành và khả năng tiếp tục khai thác, từ đó xác định nội dung kế thừa, tích hợp, nâng cấp, thay thế và ưu tiên sử dụng các nền tảng dữ liệu hiện có.

Cổng thông tin đô thị thông minh quốc gia sẽ đóng vai trò đầu mối, kết nối, hướng dẫn và cung cấp thông tin, công bố tiêu chuẩn, chỉ tiêu; hỗ trợ theo dõi, đánh giá cấp độ trưởng thành; chia sẻ mô hình, giải pháp tốt; đồng thời kết nối các nền tảng cơ sở dữ liệu quốc gia và ngành.

Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo Định hướng là Cục Phát triển đô thị tiếp tục tổng hợp các ý kiến tại hội thảo và các góp ý bằng văn bản để sớm hoàn thiện dự thảo Định hướng, trước khi trình Thủ tướng Chính phủ xem xét phê duyệt.