Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn làm việc với Viện Quy hoạch và thiết kế đô thị Đồng Tế

Hà Nội trở thành siêu đô thị là quá trình tất yếu

Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn cho biết, trong thời gian qua, Chính phủ Việt Nam và Bộ Xây dựng đã nỗ lực hoàn thiện hệ thống thể chế nhằm tạo đột phá cho phát triển kinh tế - xã hội. Đáng chú ý là việc ban hành Luật Xây dựng 2025 và Nghị định 269/2025/NĐ-CP về phát triển đô thị thông minh, từ đó tạo hành lang pháp lý vững chắc cho các hoạt động đầu tư, quy hoạch và ứng dụng công nghệ mới.

Thứ trưởng đánh giá cao sự chia sẻ kinh nghiệm quý báu của Viện Quy hoạch và thiết kế đô thị Đồng Tế trong lĩnh vực quy hoạch và phát triển đô thị thông minh, đặc biệt là việc tham gia tư vấn của Viện đối với dự án trọng điểm "Quy hoạch Thủ đô Hà Nội - Tầm nhìn 100 năm". Đây là một dự án có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của Việt Nam.

Chia sẻ về kinh nghiệm phát triển đô thị của Trung Quốc, ông Trương Thượng Vũ, Viện trưởng Viện Quy hoạch và thiết kế đô thị Đồng Tế cho biết, quá trình phát triển đô thị của Trung Quốc cũng giống Việt Nam, phải chịu sức ép cả về không gian và thời gian.

Quá trình đô thị hóa không thể tách rời với quá trình phát triển các đô thị lớn và quá trình phát triển các đô thị lớn sẽ kéo theo sự phát triển của các đô thị lân cận. Do đó, Trung Quốc vừa phải chú trọng phát triển đô thị lớn, vừa tăng cường liên kết vùng để thúc đẩy các đô thị cùng phát triển. Trong việc phát triển các đô thị lớn, Trung Quốc chú trọng các tiêu chí quan trọng, bao gồm: Đổi mới sáng tạo (đặt lên hàng đầu), đô thị đáng sống, đô thị xanh, đô thị thích ứng, đô thị an toàn và đô thị thông minh.

Theo ông Trương Thượng Vũ, quá trình đô thị hóa tại Việt Nam đang diễn ra mạnh mẽ. Hà Nội với vai trò Thủ đô của một nước, trung tâm của vùng Đồng bằng sông Hồng, việc trở thành siêu đô thị là quá trình tất yếu. Vấn đề đặt ra là phải làm thế nào để khắc phục các nhược điểm trong quá trình phát triển siêu đô thị như ùn tắc giao thông, vệ sinh môi trường, trật tự đô thị…

Theo ông Trương Thượng Vũ, để phát triển mô hình siêu đô thị thế hệ mới, cần chú trọng yếu tố phát triển an toàn và bền vững. Quy hoạch Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm có vai trò rất quan trọng để xây dựng một đô thị có vai trò lãnh đạo và sức cạnh tranh cao. Với kinh nghiệm tại Trung Quốc, Viện Quy hoạch và thiết kế đô thị Đồng Tế rất hy vọng có thể góp sức cho quy hoạch Thủ đô Hà Nội.

Theo ông Trương Thượng Vũ, quy hoạch Thủ đô Hà Nội phải mang tính chiến lược, nhất là các chiến lược trong phát triển hạ tầng và công năng đổi mới sáng tạo của thành phố. Bên cạnh đó, quy hoạch cũng xây dựng chiến lược để trong tương lai Hà Nội có kết hợp chặt chẽ với vùng Thủ đô.

Đối với chiến lược phát triển đô thị đa cực, đa trung tâm, vì Hà Nội cần quan tâm đến các kết cấu về giao thông công cộng. Việc phát triển giao thông phải hướng đến mục đích kết nối các cực và trung tâm.

Thành phố cũng phải chú trọng đến phát triển hệ thống giao thông nội đô và kết nối hệ thống đường sắt với khu vực nội đô, ngoại thành; kết hợp xây dựng giao thông công cộng với các khu vực đổi mới sáng tạo, kết nối ra các khu vực bên ngoài nhằm tạo động lực phát triển.

Bên cạnh đó, ông Trương Thượng Vũ cũng đề xuất Việt Nam nghiên cứu xây dựng quy hoạch phải vừa có tính pháp lý, vừa có tính linh hoạt; kết hợp hài hòa giữa đầu tư công và xã hội hóa để thúc đẩy phát triển đô thị; xây dựng hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn phù hợp với quá trình phát triển đô thị tại Việt Nam…

Quy hoạch đô thị vừa có tính pháp lý, vừa có tính linh hoạt

Tại buổi làm việc, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn đã trao đổi một số vấn đề với mong muốn học hỏi kinh nghiệm của Viện Quy hoạch và thiết kế đô thị Đồng Tế.

Thứ nhất, Việt Nam đang có nhiều đô thị muốn phát triển thành đô thị lớn, thành phố trực thuộc Trung ương. Vậy tại sao Trung Quốc lại khống chế sự phát triển các đô thị lớn?

Thứ hai, về tính chất của các loại đô thị (6 loại), Trung Quốc có quy chuẩn, tiêu chuẩn nào để xây dựng các đô thị này không? Có hệ thống tiêu chí để đánh giá, công nhận các loại đô thị này không?

Thứ ba, Trung Quốc đã dùng cách gì để lập quy hoạch vừa có tính pháp lý, vừa có tính linh hoạt? Đối với một đồ án quy hoạch, những nội dung nào phải cố định, những nội dung nào có thể điều chỉnh mà vẫn đảm bảo sự nhất quán của quy hoạch?

Thứ tư, Hà Nội đã xác định chiến lược quy hoạch đa tầng, đa lớp, nhưng thành phố đang gặp khó khăn trong quy hoạch không gian ngầm và mong muốn học hỏi kinh nghiệm của Trung Quốc.

Trả lời các câu hỏi của Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn, ông Trương Thượng Vũ cho biết, các đô thị lớn có vai trò rất quan trọng, nhưng cần phải kiểm soát sự phát triển của những đô thị này. Nguyên nhân là quá trình phát triển đô thị là một trạng thái động, thay đổi liên tục chứ không phải là phát triển theo đường thẳng. Vì vậy, trong quá trình phát triển đô thị cần có cơ chế để giám sát và đưa ra các phản ứng kịp thời.

Hiện nay, tỷ lệ đô thị hóa tại Trung Quốc là khoảng 6,8% nhưng có xu hướng ngày càng tăng lên. Do đó, Trung Quốc đang áp dụng một chiến lược quan trọng là các đô thị lớn phải có sức cạnh tranh toàn cầu, nhưng vẫn cần phát triển đồng bộ với các đô thị xung quanh.

Đối với việc xây dựng các quy chuẩn, tiêu chuẩn cho đô thị, mặc dù không có bộ tiêu chuẩn cho tất cả các đô thị, nhưng Hội Quy hoạch đô thị Trung quốc đang nghiên cứu xây dựng một bộ đánh giá các đô thị và hai nước có thể trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm trong lĩnh vực này.

Còn để quy hoạch vừa mang tính pháp lý, vừa mang tính linh hoạt, ông Trương Thượng Vũ cho rằng, trong quá trình phát triển đô thị phải quan sát và khống chế được những giá trị cốt lõi nhất như cuộc sống của người dân, tính an toàn của đô thị… Tính linh động của đô thị phải phù hợp với các giá trị cốt lõi đó. Do đó, Trung Quốc đang hình thành một quá trình tuần hoàn, đánh giá quá trình phát triển đô thị và đề xuất các đổi mới, lặp đi lặp lại.

Đối với một đồ án quy hoạch, để đảm bảo tính linh hoạt, ông Trương Thượng Vũ cho biết, đô thị luôn thay đổi, nhưng cũng có những quy luật có thể dự đoán trước, từ đó xác định những yếu tố phải cố định và những yếu tố có thể linh hoạt thay đổi.

Trong việc quản lý các khu vực phát triển của đô thị, phải đảm bảo công năng phát triển của các khu vực theo chiến lược phát triển đô thị ban đầu đề ra. Nhưng khi đi sâu vào quy hoạch chi tiết trong các khu vực thì có thể điều chỉnh linh hoạt hơn.

Đối với nội dung phát triển không gian ngầm, các thành phố tại Trung Quốc rất quan tâm đến nội dung này và thành phố Thượng Hải thậm chí ban hành điều lệ quản lý, phát triển không gian ngầm. Việc phát triển không gian ngầm phải có sự phân chia khu vực vì mỗi khu vực lại có sự khác biệt về không gian ngầm. Các khu vực phố cũ, phố cổ rất khó phát triển không gian ngầm quy mô lớn. Tại những khu vực này, nếu muốn có sự tái thiết mạnh mẽ thì cần phải tăng cường năng lực giao thông công cộng.

Đối với công tác chống ngập lụt cho đô thị, ông Trương Thượng Vũ cho rằng phải nghiên cứu rất kỹ và có sự vận hành hiệu quả vì các đô thị Trung Quốc vẫn bị ngập lụt và hư hại không gian ngầm, dù có sự đầu tư lớn. Ngoài ra, ông Trương Thượng Vũ còn đề xuất, không gian ngầm cũng là một dạng tài nguyên và nên phân quyền cho các đơn vị quản lý.

Tại buổi làm việc, bà Trần Thu Hằng, Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc (Bộ Xây dựng) trao đổi với phía Trung Quốc về những khó khăn trong việc thực hiện Quy hoạch Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và phương án xử lý.

Theo các chuyên gia của Viện Quy hoạch và thiết kế đô thị Đồng Tế, quy hoạch tầm nhìn 100 năm sẽ tập trung chủ yếu vào các chiến lược vĩ mô hơn là các hành động cụ thể. Ban đầu, Trung Quốc cũng từng xây dựng các quy hoạch chi tiết và quản lý chặt chẽ, nhưng hiệu quả kém.

Trong khi đó, chiến lược của các quy hoạch dài hạn luôn có tính linh động. Xã hội luôn biến động theo từng giai đoạn, vì vậy quy hoạch cũng phải là quy hoạch động. Đối với các đô thị, vấn đề quan trọng nhất là duy trì các vấn đề cốt lõi, còn các yếu tố khác có thể linh hoạt điều chỉnh.

Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn mong muốn hai bên sẽ có tiếp tục trao đổi chi tiết hơn trong thời gian tới để thiết lập một cơ chế thúc đẩy hợp tác chặt chẽ, mạnh mẽ hơn.

Thứ trưởng mong muốn Viện Quy hoạch và thiết kế đô thị Đồng Tế sẽ tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hai bên cùng nhau trao đổi, chia sẻ, học hỏi kinh nghiệm trong lĩnh vực quy hoạch và phát triển đô thị.

Thứ trưởng đề xuất Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn (Bộ Xây dựng) sớm ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với Viện Quy hoạch và thiết kế đô thị Đồng Tế.