Thủ tướng: Cần chuyển từ "làm ra tại Việt Nam" sang "sáng tạo bởi Việt Nam"

Ngày 16/10, Hội đồng Thương hiệu quốc gia Việt Nam và Bộ Công thương tổ chức Lễ công bố sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia Việt Nam lần thứ 10 năm 2026.

Năm nay, 499 sản phẩm của 227 doanh nghiệp đạt Thương hiệu quốc gia Việt Nam, thuộc nhiều lĩnh vực như công nghiệp chế biến, chế tạo; nông nghiệp, thực phẩm; dược phẩm, thiết bị y tế; tài chính, ngân hàng; viễn thông, công nghệ; logistics và dịch vụ.

Chuyển từ lợi thế chi phí sang lợi thế giá trị

Phát biểu tại buổi lễ, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định, danh hiệu Thương hiệu quốc gia không chỉ là niềm vinh dự, tự hào mà còn là cam kết danh dự với người tiêu dùng và trách nhiệm đối với hình ảnh đất nước. Mỗi sản phẩm mang thương hiệu Việt phải khẳng định được chất lượng, chữ tín và khát vọng vươn ra thế giới.

Năm 2025, các doanh nghiệp được vinh danh đạt doanh thu hơn 2,5 triệu tỷ đồng, nộp ngân sách nhà nước trên 133 nghìn tỷ đồng, tạo việc làm ổn định cho hơn 760 nghìn lao động.

Theo Brand Finance, giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam năm 2026 đạt trên 462 tỷ USD, tăng 45,14% so với năm 2020, xếp thứ 32/193 quốc gia. Tổng giá trị 100 thương hiệu hàng đầu Việt Nam đạt 43 tỷ USD, tăng 11% so với năm trước.

Theo Thủ tướng, những con số này không chỉ phản ánh sự phát triển bứt phá của nền kinh tế mà còn cho thấy niềm tin ngày càng cao đối với sản phẩm Việt Nam. Thương hiệu không chỉ là tài sản của doanh nghiệp mà còn tạo nên sức cạnh tranh, uy tín và vị thế quốc gia.

"Thương hiệu mạnh làm nên doanh nghiệp mạnh; doanh nghiệp lớn mạnh góp phần tăng cường sự tự chủ, tự cường của nền kinh tế, làm cho đất nước hùng cường, thịnh vượng", Thủ tướng nhấn mạnh.

Tuy nhiên, Thủ tướng cũng chỉ rõ, không ít sản phẩm tốt vẫn thiếu thương hiệu đủ mạnh, giá trị gia tăng và khả năng làm chủ thị trường còn hạn chế.

Doanh thu xuất khẩu của các doanh nghiệp có sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia mới chiếm khoảng 11% tổng doanh thu của chính các doanh nghiệp này, tương đương 2,3% kim ngạch xuất khẩu cả nước. Trong khi đó, đầu tư nghiên cứu, công nghệ lõi, bảo hộ sở hữu trí tuệ và chống hàng giả có mặt chưa đáp ứng yêu cầu.

Trong giai đoạn phát triển mới, Việt Nam đặt quyết tâm thực hiện hai mục tiêu chiến lược 100 năm, phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026 - 2030 từ 10%/năm trở lên.

Các nghị quyết chiến lược của Đảng cũng mở ra không gian phát triển mới. Trong đó, Nghị quyết 68 đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu; kinh tế tư nhân tăng trưởng 10 - 12%/năm, đóng góp khoảng 55 - 58% GDP.

Nghị quyết 79 đặt mục tiêu đến năm 2030 có 50 doanh nghiệp nhà nước trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và 1 - 3 doanh nghiệp trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ lợi thế chi phí sang lợi thế giá trị; từ gia công, lắp ráp sang sáng tạo, thiết kế; từ tham gia thị trường sang khẳng định vị thế dẫn dắt.

Theo đó, doanh nghiệp cần chủ động nâng cao năng suất, gia tăng giá trị nội địa, mở rộng thị phần và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu; coi thương hiệu là tài sản chiến lược dài hạn. Các doanh nghiệp đầu tàu phải đi trước, mở đường, lan tỏa chuẩn mực về chất lượng, quản trị và trách nhiệm xã hội.

Đồng thời, đầu tư thực chất cho năng lực cốt lõi, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

"Tăng cường nghiên cứu phát triển, làm chủ công nghệ, thiết kế và sáng chế; nâng chuẩn chất lượng, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc. Ứng dụng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trong quản trị thương hiệu, lấy trải nghiệm khách hàng làm trọng tâm. Chuyển từ 'làm ra tại Việt Nam' sang 'sáng tạo bởi Việt Nam'; từ cạnh tranh bằng giá sang chinh phục bằng chất lượng, công nghệ và uy tín", Thủ tướng yêu cầu.

Thủ tướng cũng đề nghị doanh nghiệp phát triển hệ thống phân phối, đối tác, dịch vụ hậu mãi; bảo vệ sở hữu trí tuệ, giữ bản sắc Việt tại từng thị trường và tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA). Thương hiệu Việt không chỉ cần hiện diện mà phải có vị thế bền vững, được thị trường biết đến, tin tưởng và lựa chọn.

Cùng với đó, chuyển từ phát triển riêng lẻ sang liên kết, cùng nâng cấp chuỗi giá trị Việt Nam.

"Doanh nghiệp lớn dẫn dắt hệ sinh thái, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao công nghệ, chất lượng và quản trị. Hợp tác lành mạnh, chia sẻ nguồn lực, cùng xây dựng ngành hàng và chuỗi cung ứng vững chắc. Không thể có thương hiệu quốc gia mạnh nếu thiếu doanh nghiệp và chuỗi giá trị mạnh", Thủ tướng nói.

Các doanh nghiệp cũng cần kiên trì xây dựng văn hóa kinh doanh liêm chính, minh bạch, có trách nhiệm; thượng tôn pháp luật, bảo vệ người lao động và môi trường; không gian lận xuất xứ, không kinh doanh hàng giả, hàng nhái.

"Thương hiệu có thể được tạo dựng bằng chất lượng và sáng tạo, nhưng chỉ có thể trường tồn bằng chữ tín. Giữ gìn uy tín doanh nghiệp cũng là giữ gìn danh dự của thương hiệu quốc gia", Thủ tướng nhấn mạnh.

14 doanh nghiệp giữ vững danh hiệu qua 10 kỳ

Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng cho biết, 227 doanh nghiệp được công nhận năm nay sở hữu gần 5.700 nhãn hiệu, sáng chế, giải pháp hữu ích và hơn 2.400 chứng chỉ, tiêu chuẩn quốc tế.

Sau 23 năm triển khai, số doanh nghiệp có sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia tăng hơn 7 lần, từ 30 doanh nghiệp năm 2008 lên 227 doanh nghiệp năm 2026. Đáng chú ý, 14 doanh nghiệp duy trì danh hiệu qua cả 10 kỳ xét chọn, 84 doanh nghiệp được công nhận từ 5 kỳ trở lên.

Điểm mới của kỳ xét chọn năm nay là trọng số tiêu chí đổi mới sáng tạo tăng từ 18% lên 30% tổng thang điểm. Công tác thẩm định tập trung vào năng lực nghiên cứu - phát triển, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tài sản trí tuệ, phù hợp với định hướng Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Theo Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, thời gian tới, Chương trình Thương hiệu quốc gia cần chuyển mạnh từ "xét chọn - tôn vinh" sang "kiến tạo - đồng hành", tập trung vào bốn nhiệm vụ trọng tâm.

Trước hết, hoàn thiện Chiến lược phát triển Thương hiệu quốc gia Việt Nam đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, gắn kết thương hiệu quốc gia với thương hiệu ngành, địa phương và doanh nghiệp.

Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình xây dựng, quản trị, định giá, bảo hộ tài sản trí tuệ và xử lý tranh chấp thương hiệu ở nước ngoài trên nền tảng dữ liệu số.

Bên cạnh đó, gắn xây dựng thương hiệu với xúc tiến thương mại, đầu tư, du lịch; tận dụng các hiệp định thương mại tự do và mạng lưới Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để mở rộng thị trường.

Đặc biệt, tiếp tục nâng tiêu chí xét chọn theo chuẩn quốc tế, tăng cường giám sát sau công nhận và kiên quyết loại khỏi Chương trình những trường hợp không còn đáp ứng yêu cầu.