Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Bảo vệ đến cùng quyền lợi của dân khi có sai lệch về đo lường

Sáng 17/10, tiếp tục chương trình làm việc tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Phát biểu thảo luận tại Tổ 1 (Đoàn TP Hà Nội), đề cập về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết, đây là lĩnh vực chuyên môn sâu nhưng có tác động trực tiếp đến đời sống của nhân dân và năng lực phát triển kinh tế của đất nước. Cuộc sống hàng ngày của người dân va chạm rất nhiều, từ tiền điện, tiền nước, chất lượng sản phẩm công nghệ…

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh sai lệch về đo lường có thể gây thiệt hại cho người dân, làm doanh nghiệp mất thị trường, thậm chí còn ảnh hưởng đến những quyết định rất quan trọng đến sinh mạng, đời sống; đến việc có vi phạm hay không; thật hay giả; có vi phạm pháp luật hay không vi phạm pháp luật.

Thực tiễn cho thấy đôi khi chỉ căn cứ vào chỉ số, kết quả của những đo lường, có thể kết luận được có phạm tội hay không phạm tội, có vi phạm hay không vi phạm. "Vấn đề rất nghiêm trọng như thế, chứ không phải chỉ là dân sinh thông thường. Vì vậy, ý nghĩa của Luật Đo lường là rất lớn", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ.

Chính vì vậy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, sửa Luật cần phải gắn với việc bảo đảm công bằng trong giao dịch, nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực làm chủ công nghệ; cụ thể hóa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và Chỉ thị 38 của Ban Bí thư.

Đi vào nội dung cụ thể, đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu 4 vấn đề cụ thể.

Về phát triển năng lực đo lường phục vụ nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho biết, yêu cầu này rất cao, không chỉ đi vào công việc cụ thể. Muốn làm chủ công nghệ phải có khả năng đo, kiểm chứng chất lượng sản phẩm. Đo lường không theo kịp thì nghiên cứu khó đi đến sản xuất, doanh nghiệp khó tham gia sâu vào chuỗi giá trị. Chính sách phát triển hạ tầng kỹ thuật đo lường phải đáp ứng yêu cầu này.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, xu hướng giảm chi phí, quản lý chi phí là rất quan trọng cho cả nền kinh tế và từng doanh nghiệp. 

Nhà nước phải bảo đảm hệ thống chuẩn đo lường quốc gia mà thị trường chưa đáp ứng được, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư, cung cấp những dịch vụ bình đẳng. Đầu tư thiết bị phải gắn với đào tạo chuyên gia, kinh phí vận hành, tránh việc mua sắm hiện đại nhưng không sử dụng được, gây lãng phí.

Thứ hai, giảm tiền kiểm phải đi cùng với hậu kiểm có căn cứ, có trách nhiệm. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tán thành chuyển một số hoạt động dịch vụ đo lường sang công bố năng lực và tự chịu trách nhiệm (Điều 25 dự thảo). 

Dù vậy, cần phân biệt giữa hoạt động tự nguyện theo nhu cầu thị trường với kiểm định, thử nghiệm bắt buộc phục vụ quản lý nhà nước. Công bố năng lực phải đơn giản, công khai, không trở thành thủ tục xin - chấp thuận. Việc đình chỉ tổ chức cung cấp dịch vụ phải minh bạch, sử dụng kết quả công nhận phù hợp, tránh yêu cầu doanh nghiệp chứng minh lại nội dung đã được đánh giá, xác nhận.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý, kiểm tra dựa trên rủi ro, có căn cứ rõ ràng, xác định trách nhiệm và kiểm soát việc miễn, giảm kiểm tra (khoản 6 Điều 43). Không để doanh nghiệp tuân thủ tốt bị kiểm tra nhiều lần, trong khi nơi có dấu hiệu gian lận lại không phát hiện được.

Miễn, giảm kiểm tra không đồng nghĩa với miễn các biện pháp kiểm soát bắt buộc đối với phương tiện đo nhóm 2. Chương trình bảo đảm đo lường là tự nguyện, việc ưu tiên phải dựa trên kết quả kiểm chứng được. Khi có dấu hiệu vi phạm, cơ quan thẩm quyền vẫn phải kiểm tra theo pháp luật để ngăn chặn lợi dụng chính sách.

Thứ ba, chuyển đổi số phải nâng cao độ tin cậy của kết quả đo và giảm chi phí thực hiện bởi chuyển đổi số là con đường bắt buộc. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng tình xác định nền tảng số hoạt động đo lường là thành phần của nền tảng quản lý hạ tầng chất lượng quốc gia. 

Vấn đề cuối cùng, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, là phải bảo vệ đến cùng quyền lợi của người dân khi có sai lệch, gian lận đo lường. 

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho biết dự thảo đã ghi nhận trách nhiệm bồi thường khi gây thiệt hại (Điều 52), vấn đề là người dân thực hiện quyền đó như thế nào. Khi phát hiện đồng hồ điện, nước, cột đo xăng, dầu gian lận, cần xác định thời gian, phạm vi ảnh hưởng, số tiền thu sai và trách nhiệm hoàn trả, bồi thường.