Trước yêu cầu mới của ngành Xây dựng và quá trình phát triển đô thị, Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM (UAH) xác định đổi mới đào tạo, nâng cao năng lực nghiên cứu và tăng cường kết nối thực tiễn là những hướng đi trọng tâm để chuẩn bị nguồn nhân lực cho tương lai.
Đào tạo kiến trúc trong kỷ nguyên công nghệ số
Nếu trước đây bản vẽ thiết kế chủ yếu được thể hiện bằng phương pháp thủ công, thì ngày nay người làm kiến trúc, quy hoạch và xây dựng có thêm nhiều công cụ số để phân tích dữ liệu, mô phỏng phương án và đánh giá tác động của công trình.
Trí tuệ nhân tạo (AI), mô hình thông tin công trình (BIM), hệ thống thông tin địa lý (GIS) và mô hình bản sao số (Digital Twin) đang mở ra phương thức làm việc mới, đồng thời đặt ra yêu cầu thay đổi đối với hoạt động đào tạo.
Đối với các cơ sở đào tạo chuyên ngành, thách thức không chỉ là cập nhật công nghệ vào chương trình học mà còn phải giúp người học hình thành năng lực tư duy độc lập, khả năng kiểm chứng thông tin và làm chủ các công cụ mới. Bởi công nghệ có thể hỗ trợ tạo ra phương án, nhưng quyết định cuối cùng vẫn cần dựa trên kiến thức chuyên môn, điều kiện thực tế và trách nhiệm của người thiết kế.
PGS.TS.KTS Phạm Trọng Thuật, Hiệu trưởng UAH cho biết, nhà trường định hướng đưa AI, BIM, GIS, Digital Twin và các công cụ phân tích dữ liệu vào chương trình đào tạo theo đặc thù từng ngành.
Việc tích hợp công nghệ không đơn thuần nhằm trang bị kỹ năng sử dụng phần mềm mà hướng đến đổi mới tư duy, phương pháp học tập và năng lực giải quyết vấn đề của sinh viên.

PGS.TS.KTS Phạm Trọng Thuật cho biết Nhà trường đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào giảng dạy trong thời gian tới.
Theo Hiệu trưởng UAH, khi AI ngày càng có khả năng tạo ra những phương án thiết kế hoàn chỉnh, việc đánh giá sinh viên cần chú trọng hơn đến quá trình tư duy, khả năng lập luận và trách nhiệm đối với các quyết định thiết kế.
"Mục tiêu của UAH là đào tạo những người có khả năng thích ứng và làm chủ công nghệ trên nền tảng kiến thức chuyên môn vững vàng, tư duy độc lập và bản lĩnh nghề nghiệp", ông nhấn mạnh.
Đây cũng là hướng tiếp cận nhằm giữ vững giá trị cốt lõi của đào tạo kiến trúc: công nghệ có thể thay đổi, công cụ có thể liên tục được cập nhật, nhưng tư duy sáng tạo, năng lực chuyên môn và trách nhiệm xã hội vẫn là nền tảng của người hành nghề.
Chuyển từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng
Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà, đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đặt ra nhiệm vụ đổi mới toàn diện đối với các cơ sở giáo dục đại học.
Đối với ngành Xây dựng, nhu cầu nhân lực chất lượng cao ngày càng lớn, nhất là trong các lĩnh vực kiến trúc, quy hoạch, xây dựng, hạ tầng kỹ thuật và quản lý đô thị.
Quá trình phát triển của TP.HCM cùng các địa phương phía Nam, đặc biệt là yêu cầu đầu tư hạ tầng, phát triển nhà ở xã hội, đường sắt đô thị, chỉnh trang và tái thiết đô thị, đòi hỏi đội ngũ chuyên môn có năng lực liên ngành và khả năng thích ứng với thực tiễn.
Thứ trưởng Phạm Minh Hà đề nghị UAH chuyển mạnh từ phát triển theo quy mô sang phát triển dựa trên chất lượng, năng lực nghiên cứu và tư duy tích hợp; tiếp tục đổi mới chương trình đào tạo gắn với thực tiễn hành nghề, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng AI, BIM, công trình xanh và các công nghệ mới.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà phát biểu tại Lễ Kỷ niệm 50 năm UAH.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là chủ động tham gia đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý quy hoạch, xây dựng cấp tỉnh, cấp xã tại TP.HCM và các tỉnh phía Nam.
Trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu quản lý quy hoạch, trật tự xây dựng và phát triển đô thị ở cơ sở ngày càng cao, việc bổ sung kiến thức chuyên môn cho đội ngũ cán bộ quản lý có ý nghĩa thiết thực.
Định hướng này cũng mở ra không gian hợp tác giữa nhà trường với các cơ quan quản lý nhà nước, địa phương và doanh nghiệp. Thông qua các chương trình đào tạo ngắn hạn, bồi dưỡng chuyên sâu và hoạt động tư vấn, UAH có thể phát huy thế mạnh chuyên môn để tham gia giải quyết những vấn đề đang đặt ra trong quản lý và phát triển đô thị.
Về phía nhà trường, PGS.TS.KTS Phạm Trọng Thuật cho biết UAH xác định con đường phát triển trong giai đoạn mới dựa trên chất lượng và chiều sâu học thuật, thay vì chỉ chú trọng mở rộng quy mô.
Nhà trường tiếp tục giữ vững chất lượng đào tạo ở những ngành đã tạo nên thương hiệu, đồng thời ưu tiên phát triển đào tạo sau đại học, hình thành các nhóm nghiên cứu chuyên sâu và tăng cường kết nối với cộng đồng nghề nghiệp.
Việc nâng cao năng lực đội ngũ giảng viên cũng được xem là yêu cầu then chốt. Cùng với bồi dưỡng, cập nhật công nghệ, nhà trường hướng đến mở rộng hợp tác với chuyên gia, doanh nghiệp và đối tác quốc tế để đưa kiến thức mới vào giảng dạy, nghiên cứu một cách thực chất.
Nghiên cứu ứng dụng, đồng hành cùng địa phương
Cùng với đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ được xác định là một trong những trụ cột để UAH phát huy vai trò của cơ sở giáo dục đại học chuyên ngành.
Theo Thứ trưởng Phạm Minh Hà, nhà trường cần chuyển mạnh từ nghiên cứu lý thuyết thuần túy sang nghiên cứu ứng dụng, trực tiếp giải quyết các bài toán thực tiễn của ngành Xây dựng. Những hướng nghiên cứu cần quan tâm gồm đô thị thông minh, phát triển và quản lý đô thị theo mô hình TOD, chuyển đổi số trong thiết kế - thi công và phát triển hạ tầng đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu.
Thứ trưởng cũng đề nghị UAH đẩy mạnh hợp tác với doanh nghiệp, hiệp hội và địa phương; thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm khoa học, đưa kết quả nghiên cứu vào thực tế công trình.
Hiệu quả nghiên cứu cần được đánh giá không chỉ qua số lượng đề tài hay công bố khoa học mà còn ở sản phẩm ứng dụng, khả năng chuyển giao công nghệ và những đóng góp cụ thể cho thực tiễn.
Đây là hướng đi phù hợp với thế mạnh và kinh nghiệm của UAH. Trong 50 năm qua, giảng viên nhà trường đã chủ trì hơn 600 đề tài, nhiệm vụ khoa học và công nghệ các cấp; tham gia xây dựng tiêu chuẩn, hướng dẫn kỹ thuật, tư vấn và phản biện nhiều quy hoạch, công trình tại TP.HCM và các địa phương phía Nam.

Sơ đồ mô hình hợp tác Nhà trường - Doanh nghiệp được trưng bày tại triển lãm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngành Xây dựng năm 2026 vào ngày 16/11 vừa qua.
Trong giai đoạn tới, việc phát huy kết quả nghiên cứu cần gắn với những đặc thù của khu vực phía Nam như đô thị nhiệt đới, đô thị sông nước, hệ thống hạ tầng vùng Đồng bằng sông Cửu Long, thích ứng biến đổi khí hậu và bảo tồn di sản kiến trúc. Đây là những lĩnh vực đòi hỏi cách tiếp cận liên ngành, kết hợp giữa kiến trúc, quy hoạch, kỹ thuật, môi trường, kinh tế và quản lý đô thị.
Hiệu trưởng Phạm Trọng Thuật cho biết, UAH có lợi thế khi triển khai đào tạo và hoạt động chuyên môn tại TP.HCM, Cần Thơ và Đà Lạt. Mỗi địa bàn có đặc điểm đô thị, điều kiện tự nhiên và yêu cầu phát triển khác nhau, tạo điều kiện để nhà trường phát triển các nội dung nghiên cứu, ứng dụng công nghệ trong đô thị lớn, đô thị sông nước, bảo tồn di sản và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Bên cạnh đó, hợp tác với doanh nghiệp và địa phương cần được triển khai theo hướng thực chất hơn. Doanh nghiệp không chỉ là nơi tiếp nhận sinh viên thực tập, tuyển dụng lao động mà còn có thể tham gia xây dựng chương trình, hướng dẫn đồ án, tổ chức xưởng thiết kế và đánh giá kết quả đào tạo. Ở chiều ngược lại, nhà trường cung cấp nguồn nhân lực, nghiên cứu, tư vấn và các chương trình đào tạo nâng cao theo nhu cầu thực tiễn.

Từ 23-28/8/2026, UAH tổ chức Festival Thiết kế và Nghệ thuật Đà Lạt 2026 (Dalat Design Art Atelier - DDAA 2026), tạo không gian để sinh viên cùng các chuyên gia cả nước sáng tác và giải quyết các vấn đề tại Đà Lạt.
Các hoạt động kết nối như Festival Thiết kế và Nghệ thuật Đà Lạt DDAA 2026 cũng cho thấy tiềm năng mở rộng vai trò của nhà trường trong việc kết nối đào tạo, sáng tạo, văn hóa và phát triển địa phương.
Xây dựng nền tảng học thuật cho chặng đường mới
Để thực hiện những định hướng trên, Thứ trưởng Phạm Minh Hà lưu ý UAH cần tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, thu hút chuyên gia, nhà khoa học trẻ và đầu tư có trọng điểm cho hạ tầng số, phòng thí nghiệm, không gian nghiên cứu, thực hành. Đồng thời, nhà trường cần hoàn thiện mô hình quản trị, gắn quyền tự chủ với trách nhiệm giải trình và chương trình hành động cụ thể đến năm 2030.
Đối với UAH, nâng cao chất lượng không chỉ là yêu cầu về đội ngũ hay cơ sở vật chất mà còn là quá trình xây dựng môi trường học thuật có khả năng khuyến khích sáng tạo, tranh luận và nghiên cứu chuyên sâu.
Những giá trị truyền thống của trường cần được tiếp nối trong phương pháp đào tạo mới, nơi người học vừa có nền tảng chuyên môn vững chắc, vừa có khả năng làm việc trong môi trường đa ngành và công nghệ thay đổi nhanh chóng.
KTS Khương Văn Mười cho rằng, hội nhập không phải là đích đến có thể đạt được chỉ bằng những tuyên bố, mà bắt đầu từ chất lượng từng giờ học, sự trung thực trong nghiên cứu và trách nhiệm của người làm nghề đối với cộng đồng. Theo ông, để UAH vươn tầm quốc tế, trước hết cần có sự đổi mới từ chính người thầy, sinh viên và những người đang hành nghề.
Từ góc nhìn của một cựu sinh viên, KTS Nguyễn Văn Tất nhấn mạnh giá trị của việc trao truyền tinh thần nghề nghiệp giữa các thế hệ. Những điều người học nhận được không chỉ là kiến thức chuyên môn mà còn là cách nhìn nhận vấn đề, sự nghiêm túc với bản vẽ và trách nhiệm đối với những không gian do mình tạo ra.

Lễ Kỷ niệm 50 năm Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM.
Sau 50 năm, UAH đứng trước yêu cầu tiếp tục khẳng định vị thế bằng chất lượng đào tạo, năng lực nghiên cứu và những đóng góp có giá trị cho xã hội. Với hơn 35.000 người tốt nghiệp đại học cùng đội ngũ cựu sinh viên đang hoạt động trong nhiều lĩnh vực, nhà trường có nền tảng quan trọng để mở rộng mạng lưới hợp tác và phát huy nguồn lực tri thức.
Tuy nhiên, di sản không phải là điểm dừng. Như thông điệp được đặt ra trong dịp kỷ niệm 50 năm, những giá trị đã được vun đắp cần tiếp tục được làm mới để thích ứng với yêu cầu của thời đại. Đó là quá trình kết hợp giữa truyền thống đào tạo, tư duy sáng tạo, công nghệ và trách nhiệm xã hội.
Trong hành trình hướng đến năm 2030 và tầm nhìn xa hơn, UAH đặt mục tiêu phát triển theo chiều sâu, tăng cường nghiên cứu ứng dụng, gắn kết chặt chẽ với ngành Xây dựng và nhu cầu của các địa phương.
Đổi mới đào tạo vì thế không chỉ để thích ứng với công nghệ, mà còn nhằm chuẩn bị một thế hệ kiến trúc sư, kỹ sư, nhà quy hoạch và nhà thiết kế đủ năng lực tham gia kiến tạo những đô thị xanh, thông minh, bền vững và đáng sống.
Bình luận bài viết (0)
Gửi bình luận