Ưu tiên thu gom, vận chuyển rác thải khi thí điểm xe ba bánh điện

Theo Đề án, xe ba bánh chạy điện được nghiên cứu, sản xuất và thí điểm sử dụng trong ba nhóm hoạt động: Thu gom, vận chuyển rác thải đô thị; bưu chính, logistics; hỗ trợ phòng cháy, chữa cháy và rửa đường.

Việc đề xuất loại phương tiện này xuất phát từ nhu cầu cơ giới hóa một số hoạt động đô thị còn phụ thuộc nhiều vào phương thức thủ công. Trong thu gom rác, các phương tiện hiện nay tại nhiều khu vực ngõ nhỏ còn hạn chế về khả năng chuyên chở và năng suất.

Trong lĩnh vực bưu chính, logistics, sự phát triển của thương mại điện tử và dịch vụ chuyển phát cũng đặt ra yêu cầu về phương tiện vừa cơ động, vừa có khả năng vận chuyển hàng hóa, nhưng vẫn phù hợp với hạ tầng giao thông chật hẹp.

Trong công tác hỗ trợ phòng cháy, chữa cháy, xe ba bánh chạy điện được định hướng như một phương tiện hỗ trợ cơ động tại những khu dân cư đông đúc, ngõ sâu, ngõ nhỏ, nơi xe chữa cháy chuyên dụng có thể gặp khó khăn khi tiếp cận hiện trường. Phương tiện có thể được thiết kế để mang theo các thiết bị phục vụ chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và xử lý tình huống ban đầu.

Bộ Công an nhấn mạnh, việc nghiên cứu xe ba bánh chạy điện không nhằm khôi phục mô hình xe ba bánh tự chế trước đây mà hướng tới một loại phương tiện mới, đáp ứng yêu cầu về an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường và được quản lý, sử dụng trong phạm vi phù hợp. Việc này cũng được đặt trong định hướng phát triển phương tiện sử dụng năng lượng xanh và thúc đẩy sản xuất phương tiện điện trong nước.

Đề án dự kiến thí điểm tại các thành phố lớn, khu vực có mật độ dân cư cao, nhiều ngõ nhỏ, phố hẹp; đồng thời nghiên cứu áp dụng tại một số khu vực hải đảo, khu du lịch sinh thái và địa bàn phát triển du lịch xanh. Qua đó, đánh giá khả năng vận hành, hiệu quả sử dụng, mức độ an toàn, tác động môi trường và khả năng tổ chức quản lý loại phương tiện này trong thực tế.

Phương tiện tham gia thí điểm phải đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường; việc vận hành được kiểm soát trong phạm vi do cơ quan có thẩm quyền quy định. Đề án cũng dự kiến huy động nguồn lực xã hội hóa, với sự tham gia của doanh nghiệp trong nghiên cứu, sản xuất, lắp ráp và vận hành phương tiện.

Kết quả thí điểm sẽ là cơ sở để đánh giá tính hiệu quả, an toàn và khả năng ứng dụng của xe ba bánh chạy điện, từ đó nghiên cứu hoàn thiện cơ chế quản lý đối với loại phương tiện này trong thời gian tới.

Tại cuộc họp, lãnh đạo các bộ: Tài chính, Công thương, Khoa học và Công nghệ, Nông nghiệp và Môi trường, Tư pháp cơ bản thống nhất với chủ trương nghiên cứu, thí điểm xe ba bánh chạy điện, cho rằng phương tiện này có thể đáp ứng một số nhu cầu thực tế tại đô thị, nhất là thu gom rác thải, bưu chính, logistics, hỗ trợ phòng cháy, chữa cháy và một số hoạt động phục vụ chỉnh trang đô thị.

Tuy nhiên, các ý kiến đề nghị tiếp tục hoàn thiện Đề án trước khi triển khai, nhất là làm rõ việc phân loại phương tiện, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, điều kiện đăng ký, lưu hành và người điều khiển.

Nhiều ý kiến cho rằng phạm vi và quy mô thí điểm cần được cân nhắc, kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm đúng tính chất thí điểm. Việc lựa chọn địa bàn, số lượng phương tiện, tần suất và thời gian hoạt động cần phù hợp với điều kiện giao thông, hạ tầng và đặc điểm từng khu vực; đồng thời có cơ chế đánh giá, điều chỉnh trong quá trình thí điểm.

Các cơ quan cũng lưu ý cần hoàn thiện các yêu cầu về an toàn kỹ thuật, tiêu chuẩn phương tiện và hạ tầng sạc, trong đó làm rõ các tiêu chí kiểm soát đối với phương tiện trong quá trình thử nghiệm. Đánh giá tác động cần cụ thể hơn, nhất là về chi phí sản xuất, vận hành, bảo dưỡng, thay thế pin và nhu cầu hạ tầng phục vụ phương tiện.

Bên cạnh đó, việc tổ chức sản xuất, lắp ráp và lựa chọn doanh nghiệp tham gia cần bảo đảm công khai, minh bạch, cạnh tranh bình đẳng. Đề án cũng cần quan tâm đến lộ trình nâng cao năng lực sản xuất trong nước, từng bước làm chủ các công nghệ quan trọng liên quan đến điều khiển, quản lý pin và vận hành phương tiện.

Về pháp lý, các ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ để bảo đảm thống nhất với các quy định hiện hành; đồng thời làm rõ cơ chế quản lý trong thời gian thí điểm và phương án xử lý sau khi kết thúc thí điểm, nhất là trường hợp không tiếp tục cho phép lưu hành rộng rãi.

Qua các ý kiến phát biểu, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho rằng, việc triển khai loại hình xe ba bánh chạy điện, sử dụng cho một số hoạt động như thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt, dịch vụ bưu chính, logistics, hỗ trợ phòng cháy, chữa cháy là cần thiết. Tuy nhiên, Bộ Công an cần tiếp tục làm rõ một số nội dung để hoàn thiện Đề án.

Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng Đề án cần tập trung ưu tiên cho hoạt động thu gom, vận chuyển rác thải; tính toán nhu cầu thực tế và xu hướng phát triển của hoạt động bưu chính, logistics, để xác định quy mô thí điểm phù hợp; đồng thời xem xét khả năng hỗ trợ hoạt động phòng cháy, chữa cháy bằng loại phương tiện này.

Phó Thủ tướng Thường trực cũng lưu ý cần làm rõ tính khả thi và tính bền vững của việc xã hội hóa khi thực hiện Đề án. Không chỉ tính đến việc đầu tư, sản xuất phương tiện mà phải tính đến chi phí để phương tiện được vận hành, duy trì và bảo đảm hiệu quả. Đối với hoạt động thu gom rác thải tại địa phương, cần tính đến cơ chế kinh phí hiện nay và khả năng doanh nghiệp tham gia, bởi doanh nghiệp xã hội hóa không phải là doanh nghiệp công ích của Nhà nước. Đồng thời, cần trao đổi với các địa phương về nhu cầu thực tế và khả năng sử dụng phương tiện.

Phó Thủ tướng Thường trực đánh giá việc Đề án không sử dụng ngân sách Nhà nước, không đề xuất cơ chế hỗ trợ về thuế, hải quan, nhập khẩu là phù hợp với định hướng xã hội hóa. Tuy nhiên, Đề án cần tính đến tính khả thi trong trường hợp địa phương đã có giải pháp thu gom, vận chuyển khác; không đặt ra yêu cầu khiến Nhà nước phải bố trí kinh phí hoặc các địa phương phải thực hiện theo một mô hình khi đã có phương án khác hiệu quả hơn.

Trên cơ sở các ý kiến tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Bộ Công an tiếp thu, hoàn thiện Đề án trong tháng 8/2026 để báo cáo Chính phủ và xin ý kiến các thành viên Chính phủ, đồng thời tiếp tục nghiên cứu về phạm vi, địa bàn, thời gian và nội dung thí điểm, hạn chế rủi ro, bảo đảm phù hợp quy định pháp luật và có tính khả thi để Đề án có thể triển khai lâu dài.