Vào mùa viêm não Nhật Bản, chuyên gia cảnh báo khoảng trống miễn dịch

Theo thông tin từ Trung tâm kiểm soát bệnh tật Hà Nội, trên địa bàn thành phố đã ghi nhận bệnh nhi 13 tuổi ở xã Hưng Đạo mắc viêm não Nhật Bản trong tình trạng nguy kịch. Qua khai thác, bệnh nhi được phát hiện mắc bệnh khoảng một tuần trước và hiện vẫn đang được điều trị tích cực. Đáng chú ý, dù đã hoàn thành 3 mũi vaccine cơ bản, trẻ chưa được tiêm mũi nhắc lại theo khuyến cáo.

Tương tự tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cũng từng tiếp nhận nam thanh niên 17 tuổi ở Hà Nội bị tổn thương sâu trong mô não, mang di chứng thần kinh nghiêm trọng dù đã trải qua hơn một tháng điều trị viêm não Nhật Bản tích cực.

Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Tp Hồ Chí Minh, vừa qua các bác sĩ cũng ghi nhận 3 bệnh nhân nam từ 20 đến 33 tuổi mắc viêm não Nhật Bản với những biến chứng nặng nề như liệt tứ chi khó hồi phục, teo cơ, suy kiệt cơ thể và yếu nửa người.

Theo Hà Việt Huy, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương, viêm não Nhật Bản do virus Japanese encephalitis virus (JEV) là bệnh lý gây tổn thương trực tiếp mô não, khác với viêm màng não vốn chỉ ảnh hưởng lớp màng bao quanh não, nên mức độ nghiêm trọng cao hơn nhiều. Di chứng để lại thường nặng nề và khó phục hồi, nhất là ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Viêm não Nhật Bản thường xảy ra vào mùa hè, đặc biệt trùng với mùa vải, thời điểm muỗi truyền bệnh hoạt động mạnh sau khi hút máu chim di cư mang virus. Đây là giai đoạn nguy cơ cao mà các gia đình cần đặc biệt cảnh giác.

Chính vì vậy, tiêm vaccine phòng viêm não Nhật Bản được khuyến cáo là biện pháp phòng ngừa hiệu quả và bắt buộc đối với trẻ em. Không nên chờ đến khi có triệu chứng mới điều trị, bởi khi bệnh đã khởi phát, nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng thần kinh nặng là rất cao. Trẻ sống ở khu vực miền Bắc cần được tiêm đúng lịch và đầy đủ.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đa số người nhiễm virus không có triệu chứng, nhưng cứ khoảng 250 ca nhiễm thì có một ca tiến triển nặng. Tỷ lệ tử vong có thể lên tới 30%, trong khi gần một nửa số bệnh nhân sống sót phải chịu di chứng thần kinh kéo dài như động kinh, rối loạn vận động, suy giảm trí nhớ hoặc mất khả năng lao động.

Tại Việt Nam, trước khi có vaccine, mỗi năm ghi nhận hàng nghìn ca mắc. Nhờ tiêm chủng mở rộng, số ca đã giảm mạnh, nhưng vẫn xuất hiện rải rác ở những người chưa tiêm đủ liều hoặc bỏ mũi nhắc. 

Theo BS Nguyễn Tuấn Hải, Hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec, việc tiêm chủng đầy đủ giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại virus, từ đó ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh hoặc giảm đáng kể khả năng diễn tiến nặng và tử vong. Bộ Y tế khuyến cáo, trẻ cần tiêm 3 mũi cơ bản và tiêm nhắc lại mỗi 3–4 năm đến 15 tuổi để duy trì miễn dịch. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh thường chỉ nhớ mũi cơ bản mà quên mũi nhắc, đây là "khoảng trống miễn dịch" khiến trẻ vẫn có nguy cơ mắc bệnh dù từng tiêm vaccine.

BS Hải cũng cho biết thêm, các loại vaccine viêm não Nhật Bản hiện nay đều đã trải qua quá trình nghiên cứu nghiêm ngặt, được chứng minh an toàn và hiệu quả trong bảo vệ trẻ em cũng như người lớn trước virus gây bệnh. Bên cạnh tiêm chủng đầy đủ, người dân cần phòng muỗi đốt bằng cách ngủ màn, vệ sinh môi trường, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi, đặc biệt trong mùa cao điểm từ tháng 5 đến tháng 9.