Vật liệu xây dựng chờ cú hích để “xanh hóa”

Dồn lực "xanh hóa" hệ sinh thái vật liệu

Từ năm 2024, Tổng công ty Viglacera - CTCP đã chính thức công bố Hệ sinh thái vật liệu xây dựng xanh đồng bộ cho các công trình, mang lại nhiều ứng dụng tối ưu cho người sử dụng, phục vụ phát triển bền vững.

Mỗi sản phẩm trong Hệ sinh thái đều hàm chứa những giá trị ứng dụng xanh, thân thiện với môi trường và tiết kiệm năng lượng. Đơn cử, sản phẩm bê tông khí chưng áp và tấm panel ALC được Hội đồng Công trình Xanh Singapore (SGBC) cấp chứng nhận xanh; kính tiết kiệm năng lượng (Solar Control, Low-E) đạt chứng nhận EPD (Mỹ); thiết bị vệ sinh tiết kiệm nước và sen vòi phủ PVD không chứa hóa chất độc hại…

Ông Nguyễn Quốc Huy, Giám đốc Ban Truyền thông Viglacera khẳng định, Viglacera tối ưu hóa tài nguyên, giảm phát thải CO2, tuân thủ nguyên tắc "Xanh trong sản xuất - xanh trong xây dựng - xanh trong môi trường".

Còn tại Công ty CP Eurowindow, câu chuyện "xanh hóa" không chỉ nằm ở việc hiện đại hóa dây chuyền máy móc, thiết bị và sử dụng nguồn năng lượng sạch, mà còn chú trọng ngay từ nguồn nguyên liệu đầu vào cho sản xuất vật liệu.

Đại diện công ty cho biết, doanh nghiệp ưu tiên các vật liệu an toàn như thanh profile uPVC chuẩn "Greenline" không chì, nhôm và gioăng có thể tái chế, hay gỗ từ rừng trồng thay vì nguồn gỗ tự nhiên…

Đón đầu xu thế, Saint-Gobain Việt Nam đang thúc đẩy chiến lược "hệ sinh thái giải pháp vật liệu nhẹ - low carbon", hướng tới giảm phát thải ngay từ khâu sản xuất vật liệu xây dựng.

Ông Nguyễn Trường Hải, Tổng giám đốc Saint-Gobain Việt Nam chia sẻ, hiện 75% doanh số của công ty đến từ các giải pháp bền vững như tấm thạch cao, vách nhẹ và hệ thống vật liệu tuần hoàn…

Còn nhiều rào cản

Dù có những chuyển động tích cực, thị trường vật liệu xanh ở Việt Nam vẫn đối mặt nhiều rào cản. Theo TS Thái Duy Sâm, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam, nguyên nhân chính là do vấn đề tiêu thụ nội địa. Giá thành cao và nhận thức người dùng còn hạn chế, các dòng sản phẩm này hiện chủ yếu chỉ xuất hiện tại các dự án lớn.

TS. KTS Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam cũng chỉ ra, việc đưa vật liệu xanh vào thực tiễn hiện đang vấp phải một số rào cản.

Trước hết là bài toán về kinh tế. Chi phí đầu tư ban đầu cho các dòng vật liệu xanh thường cao hơn vật liệu truyền thống từ 10-30%.

Tiếp đến là những bất cập trong hệ thống quy chuẩn kỹ thuật, khi việc cập nhật các loại vật liệu mới còn chậm. Cùng đó, thói quen sử dụng vật liệu truyền thống và hạn chế trong năng lực thi công với các vật liệu mới vẫn là một thách thức không nhỏ.

Việc thiếu chế tài về kiến trúc xanh cũng như các chính sách khuyến khích đủ mạnh cũng khiến lộ trình "xanh hóa" ngành Xây dựng chưa thực sự đột phá.

Ông Sơn cho rằng, cần có cơ chế bắt buộc sử dụng vật liệu thân thiện môi trường trong các dự án đầu tư công. Đồng thời, áp dụng các ưu đãi tài chính như cộng hệ số sử dụng đất hay tăng mật độ xây dựng cho các công trình đạt chứng chỉ xanh.

Tạo đòn bẩy chính sách

Ông Lê Văn Kế, Phó vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) cho rằng, trong bối cảnh yêu cầu phát triển xanh, phát thải thấp ngày càng trở nên cấp thiết, hệ thống chính sách mới đang mở ra những thay đổi quan trọng.

Trước hết, Chiến lược phát triển vật liệu xây dựng Việt Nam thời kỳ 2021 - 2030, định hướng đến năm 2050 đã xác định rõ quan điểm phát triển ngành theo hướng hiệu quả, bền vững; sử dụng tiết kiệm tài nguyên, nguyên liệu và năng lượng; hạn chế tác động môi trường…

Chỉ thị số 03-CT/TW ngày 3/2/2026 của Ban Bí thư đã đưa ra yêu cầu rất cụ thể đối với công tác quản lý, phát triển vật liệu xây dựng trong giai đoạn mới.

Cụ thể hóa Chỉ thị này, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Kế hoạch triển khai, nhấn mạnh yêu cầu phát triển ngành vật liệu xây dựng theo hướng bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh, kiểm soát chặt thị trường, đẩy mạnh chuyển đổi xanh, đổi mới công nghệ…

Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 và hệ thống pháp luật mới về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật đang tạo thêm cơ sở để hoàn thiện khung quản lý vật liệu xây dựng theo hướng hiện đại hơn.

Trong hồ sơ chính sách mà Bộ Xây dựng đang xây dựng, nhóm vật liệu được khuyến khích phát triển không còn dừng ở khái niệm chung "vật liệu tiết kiệm tài nguyên, năng lượng, thân thiện môi trường", mà đã được mở rộng và định danh rõ hơn thành vật liệu xây dựng mới, vật liệu tái chế, vật liệu xanh, vật liệu nhẹ, vật liệu thông minh, vật liệu thân thiện môi trường và vật liệu phù hợp vùng ven biển, hải đảo.

Điểm mới có ý nghĩa đột phá là dự thảo Nghị định về quản lý, phát triển vật liệu xây dựng thay thế Nghị định số 09/2021/NĐ-CP do Bộ Xây dựng chủ trì soạn thảo, đang trình Chính phủ xem xét.

Dự thảo thiết kế các chính sách khuyến khích, ưu đãi đối với hoạt động nghiên cứu, đầu tư phát triển, sản xuất và sử dụng các nhóm vật liệu mới, vật liệu tái chế, vật liệu xanh theo hướng có thể kết nối với ưu đãi thuế, miễn thuế nhập khẩu, ưu đãi đầu tư, miễn giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, mua sắm xanh, tín dụng xanh và trái phiếu xanh; gắn phát triển vật liệu xây dựng xanh với đầu ra thị trường…

Nếu được ban hành đúng tiến độ, hệ thống chính sách mới được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đồng bộ hơn cho quá trình chuyển đổi xanh của ngành vật liệu xây dựng.