Vé máy bay không thể đứng ngoài “cơn bão giá"

Nhiên liệu bay tăng sốc chưa từng có

Xung đột quân sự tại Trung Đông đang tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu, khiến giá nhiên liệu bay Jet A-1 tăng nhanh và biến động mạnh trong thời gian ngắn. Điều này tạo áp lực tài chính lớn lên chi phí khai thác của các hãng bay Việt Nam.

Theo ông Bùi Minh Đăng, Trưởng phòng Vận tải hàng không (Cục Hàng không Việt Nam), giá Jet A-1 đã tăng gấp ba lần so với trước khi xảy ra xung đột, làm chi phí khai thác đội lên 60-70%. Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) cũng cảnh báo, khi giá nhiên liệu vượt 200 USD/thùng, chi phí khai thác có thể tăng trên 70%.

Trong tháng 3, giá Jet A-1 bình quân dao động 190-200 USD/thùng, có thời điểm lên tới 242,7 USD/thùng (ngày 24-3). Không chỉ giá tăng, mức phụ thu vật lý (premium) cũng vượt 30 USD/thùng (so với dưới 10 USD trước đây), cho thấy tình trạng khan hiếm và chi phí cung ứng leo thang.

Ông Trần Quang Dũng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Petrovietnam, nhận định biến động giá xăng dầu hiện nay là chưa từng có tiền lệ, có thời điểm giá nhiên liệu bay tăng gấp đôi chỉ trong một ngày.

Theo Cục Hàng không Việt Nam, nhiên liệu hiện chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí khai thác. Nếu giá duy trì quanh 200 USD/thùng, chi phí vận hành có thể tăng thêm khoảng 40% so với trước xung đột.

Bên cạnh đó, nguồn cung nhiên liệu cũng gây áp lực khi chỉ được đảm bảo đến giữa tháng 4. Sau đó, các doanh nghiệp có thể phải mua theo giá giao ngay cao do chuỗi cung ứng gián đoạn và nhiều quốc gia hạn chế xuất khẩu, làm gia tăng rủi ro tài chính.

Đồng thời, căng thẳng Trung Đông còn đẩy đồng USD lên mức cao nhất gần một năm. Trong khi phần lớn chi phí như thuê máy bay, bảo dưỡng, nhiên liệu đều thanh toán bằng USD, doanh thu lại chủ yếu bằng nội tệ. Chênh lệch tỷ giá vì thế tạo thêm áp lực kép lên các hãng hàng không.

Chi phí đội lên, áp lực lan rộng

Sự kết hợp của giá nhiên liệu và tỷ giá khiến khả năng kiểm soát chi phí của doanh nghiệp bị thu hẹp, đồng thời làm giảm dư địa giữ ổn định giá vé.

Khảo sát của Cục Hàng không Việt Nam cho thấy hơn 80% hãng hàng không quốc tế đã hoặc đang tăng phụ thu nhiên liệu, hoặc điều chỉnh giá vé từ giữa tháng 3. Xu hướng này diễn ra rộng khắp tại châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ, với mức tăng phổ biến từ 5-20% hoặc áp dụng phụ thu từ khoảng 130.000 đồng đến hơn 10 triệu đồng/vé, tùy chặng bay và hạng dịch vụ.

Tại thị trường nội địa, giá vé trước xung đột tương đối ổn định, thậm chí giảm 15% trong tháng 1 và chỉ tăng nhẹ 4% trong tháng 2. Tuy nhiên, sang tháng 3, giá vé đã tăng trở lại.

Theo các hãng hàng không, tác động thực tế còn lớn hơn ước tính. Với giá Jet A-1 khoảng 200–230 USD/thùng, chi phí khai thác của Vietnam Airlines và Sun PhuQuoc Airways có thể tăng 30-60% mỗi tháng. VietJet Air dự kiến chi phí tăng thêm khoảng 2.000 tỷ đồng/tháng.

Giá nhiên liệu tăng cao cũng khiến một số đường bay rơi vào tình trạng càng khai thác càng lỗ. Do đó, nhiều hãng buộc phải cắt giảm tần suất bay trong quý II/2026, phổ biến từ 10-30%, thậm chí có hãng giảm trên 50% để ưu tiên các đường bay huyết mạch.

Ưu tiên an toàn, chất lượng trong mọi kịch bản

Trước biến động phức tạp, cơ quan quản lý yêu cầu các đơn vị chủ động đánh giá rủi ro, điều chỉnh kế hoạch khai thác và tăng cường giám sát an toàn bay.

Cục Hàng không Việt Nam cũng đề xuất áp dụng phụ thu nhiên liệu nội địa từ 1/4 đến 30/6/2026 như giải pháp ngắn hạn. Mức đề xuất được đánh giá là tương đối hợp lý so với quốc tế. Chẳng hạn, chặng bay Nhật Bản - Hàn Quốc (khoảng 2 giờ) có phụ thu khoảng 1,1 triệu đồng khi giá nhiên liệu ở mức 180 USD/thùng, trong khi chặng Hà Nội - TP.HCM chỉ đề xuất khoảng 311.000 đồng mỗi chiều.

Trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng mạnh và khó dự báo, các hãng buộc phải áp dụng chính sách giá linh hoạt, vừa phù hợp nhu cầu thị trường, vừa tuân thủ khung giá trần. Việc điều chỉnh phụ thu nhiên liệu được xem là giải pháp cần thiết nhằm duy trì hoạt động, đồng thời bảo đảm các tiêu chuẩn an toàn và chất lượng vốn rất khắt khe của ngành hàng không.

Sự thấu hiểu và chia sẻ của hành khách vì thế đóng vai trò quan trọng, giúp các hãng duy trì các đường bay thiết yếu, phục vụ nhu cầu đi lại và kết nối kinh tế trong giai đoạn nhiều biến động.