Xây dựng đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng phù hợp Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, việc điều chỉnh Dự án phù hợp chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch có liên quan đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Dự án bổ sung 8,4km đoạn tuyến Yên Viên - Gia Lâm đồng thời điều chỉnh vị trí ga đầu mối hành khách phía Bắc từ Yên Viên về Gia Lâm để đảm bảo phù hợp với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, Quy hoạch mạng lưới đường sắt mới được điều chỉnh.

Việc bổ sung sẽ đảm bảo kết nối hiệu quả đường sắt quốc gia với mạng lưới đường sắt đô thị thành phố Hà Nội, tạo điều kiện thuận lợi cho hành khách tiếp cận, đồng thời góp phần tái thiết, phát triển đô thị khu vực ga Gia Lâm theo mô hình TOD.

Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, dự án điều chỉnh tên gọi đoạn tuyến Nam Hải Phòng - Lạch Huyện từ tuyến chính thành tuyến nhánh để phù hợp với Quy hoạch mạng lưới đường sắt quốc gia mới được điều chỉnh và phương án tổ chức khai thác vận tải. Bổ sung 2 nhánh kết nối hệ thống đường sắt hiện hữu vào các ga của tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Đáng chú ý, quy mô đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng được đề xuất điều chỉnh từ đầu tư phân kỳ đường đơn sang đầu tư hoàn thiện đường đôi.  

Kết quả cập nhật dự báo cho thấy chỉ đến năm 2045 đã phải đầu tư mở rộng đưa vào khai thác tuyến đường đôi, đến năm 2041 sẽ phải triển khai đầu tư nâng cấp lên đường đôi và năm 2038 sẽ phải làm thủ tục chuẩn bị. 

Đồng thời, đoạn đi cùng hành lang với tuyến đường bộ cao tốc đi Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội - Quảng Ninh mới được quyết định chủ trương đầu tư nên việc phân kỳ đầu tư không khả thi về kỹ thuật khi đầu tư mở rộng đường đôi; đoạn từ ga Lạc Đạo - ga Nam Hải Phòng đi qua khu vực có tầng đất yếu dày, nếu phân kỳ đầu tư kỳ đầu tư khi thi công đoạn 2 sẽ gây xáo trộn nền móng, có thể gây lún và ảnh hưởng đến an toàn khai thác của đường thứ nhất. 

Bên cạnh đó, đầu tư ngay đường đôi sẽ giảm nhu cầu sử dụng đất khoảng 115ha; tiết kiệm được 12.587 tỷ đồng so với tổng chi phí đầu tư hoàn thiện đường đôi theo phương án phân kỳ; giảm thời gian đi lại của hành khách khoảng 14 phút, mang lại lợi ích kinh tế khoảng 50 tỷ đồng/năm; không rủi ro trong quá trình vận hành, khai thác dự án khi xây dựng đường thứ 2 theo phương án phân kỳ đầu tư.

Dự án cũng điều chỉnh loại hình sức kéo trên các tuyến nhánh nối cảng biển. Để phát huy tối đa hiệu quả dự án, Chính phủ đề xuất các tuyến nhánh không sử dụng sức kéo điện mà sử dụng các đầu máy diesel đã có trong chủ trương đầu tư được phê duyệt; dự kiến đến 2045 sẽ chuyển sang sử dụng đầu máy năng lượng sạch.

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng là dự án quan trọng quốc gia đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 187/2025/QH15. 

Tuy nhiên, quá trình lập Báo cáo nghiên cứu khả thi xuất hiện nhiều yếu tố mới tác động đến Dự án, nhất là về điều kiện địa hình, địa chất, quy hoạch, nhu cầu vận tải và phương án kết nối với hệ thống đường sắt quốc gia, cảng biển và logistics. 

Do đó, việc Chính phủ trình Quốc hội xem xét, quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư là có cơ sở và đúng thẩm quyền. 

Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo rà soát kỹ lưỡng tính thống nhất giữa các tài liệu, số liệu phản ánh trong Hồ sơ. Đồng thời, trong các bước tiếp theo cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện số liệu khảo sát, phương án kỹ thuật, công nghệ, tổng mức đầu tư, nguồn vốn, nhu cầu sử dụng đất và các điều kiện tổ chức thực hiện nhằm bảo đảm tính khả thi, hạn chế tối đa việc phải tiếp tục điều chỉnh trong quá trình triển khai Dự án.

Để tiếp tục hoàn thiện Hồ sơ trình Quốc hội xem xét, thông qua, đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo các cơ quan, đơn vị có liên quan lưu ý một số vấn đề cụ thể.

Về phạm vi, quy mô đầu tư, việc đầu tư hoàn thiện đường đôi ngay trong giai đoạn 2026 - 2030 làm tăng đáng kể tổng mức đầu tư và nhu cầu bố trí vốn đầu tư công của Dự án trong khi nhu cầu nguồn lực cho các dự án quan trọng quốc gia khác trong cùng giai đoạn là rất lớn. Do đó, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát, đánh giá tác động đến khả năng cân đối nguồn lực đầu tư công, làm cơ sở để Quốc hội xem xét, lựa chọn phương án đầu tư, bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực của Nhà nước.

Về sơ bộ tổng mức đầu tư, đề nghị tiếp tục rà soát, đối chiếu suất đầu tư, cơ cấu chi phí và tổng mức đầu tư với các dự án đường sắt có điều kiện tương đồng trong khu vực và trên thế giới để làm rõ hơn cơ sở xác định tổng mức đầu tư của Dự án.

Về nguồn vốn và phương án huy động vốn, việc điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư làm tăng đáng kể nhu cầu bố trí vốn đầu tư công và nghĩa vụ huy động nguồn lực trong giai đoạn 2026 - 2030. 

Do đó, để bảo đảm triển khai thực hiện Dự án theo đúng tiến độ, đề nghị Chính phủ xây dựng kế hoạch bố trí vốn phù hợp với khả năng cân đối ngân sách nhà nước và kế hoạch đầu tư công trung hạn; quản lý chặt chẽ việc huy động và sử dụng vốn vay nước ngoài; bảo đảm an toàn nợ công, khả năng trả nợ và không làm ảnh hưởng đến cân đối nguồn lực của các chương trình, dự án quan trọng quốc gia khác; định kỳ báo cáo Quốc hội về tình hình thực hiện Dự án.

Về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng và nhu cầu sử dụng đất, đề nghị bổ sung làm rõ việc xử lý đối với phần diện tích đã thực hiện công tác giải phóng mặt bằng theo phương án hướng tuyến trước đây nhưng không còn sử dụng sau khi điều chỉnh; đánh giá tổng kinh phí đã thực hiện, phương án quản lý, khai thác hoặc sử dụng đối với diện tích này và có giải pháp xử lý phù hợp nhằm phòng, chống thất thoát, lãng phí nguồn lực nhà nước.

Trình Quốc hội chủ trương đầu tư Dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội

Đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội dài khoảng 349km, dự kiến đi qua 7 địa phương gồm: Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ. Dự án gồm tuyến chính cao tốc quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế 100 - 120km/h.