Xem xét sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội

Trình bày tóm tắt Tờ trình dự án Luật, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Mạnh Khương cho biết, Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2025. Sau hơn một năm triển khai thực hiện, hầu hết các quy định đã đi vào thực tiễn và đang được triển khai thuận lợi. 

Tuy nhiên, vẫn còn một số khoảng trống pháp lý và một số ít các quy định chưa bảo đảm tính thống nhất, chưa tạo động lực cho quá trình phát triển đối tượng và khơi thông nguồn lực đầu tư quỹ Bảo hiểm xã hội. Do vậy, việc sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 là cần thiết bảo đảm phù hợp với tình hình thực tiễn.

Theo đó, dự thảo Luật được kết cấu gồm 3 điều; trong đó, Điều 1 quy định các điều khoản sửa đổi, bổ sung; Điều 2 quy định các điều khoản thay thế, bãi bỏ và Điều 3 quy định về Điều khoản thi hành. Phạm vi điều chỉnh của Luật sửa đổi, bổ sung không thay đổi so với Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024.

Trong đó, nội dung sửa đổi, hoàn thiện liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; sửa đổi, hoàn thiện về chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội; sửa đổi, hoàn thiện liên quan đến khơi thông nguồn lực, nâng cao hiệu quả đầu tư quỹ Bảo hiểm xã hội…

Dự thảo Luật cũng bãi bỏ các quy định về hồ sơ, thủ tục về Bảo hiểm xã hội; bổ sung quy định Chính phủ căn cứ mức độ đáp ứng việc khai thác, sử dụng của cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành để quy định việc thay thế, cắt giảm thành phần hồ sơ trong các thủ tục hành chính.

Tại phiên họp, các đại biểu cơ bản thống nhất với với sự cần thiết, phạm vi sửa đổi, bổ sung; sự phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng; tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất với hệ thống pháp luật; tính tương thích với điều ước quốc tế; sự cần thiết, tính hợp lý của thủ tục hành chính; việc phân quyền, phân cấp; việc ứng dụng, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; việc bảo đảm bình đẳng giới, chính sách dân tộc; bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh; nguồn tài chính; nguồn nhân lực như Tờ trình đã nêu.

Tuy nhiên, có một số vấn đề cần lưu ý như cần tiếp tục rà soát, nghiên cứu bảo đảm các nội dung sửa đổi, bổ sung đồng bộ, thống nhất trong chính dự thảo Luật và các luật có liên quan. Trong quá trình xây dựng, ban hành các quy định về thủ tục hành chính cần quan tâm, bảo đảm việc cải cách thủ tục theo hướng cắt giảm thời gian, hồ sơ, thủ tục, chi phí tuân thủ, đẩy mạnh thực hiện giao dịch điện tử để tạo thuận lợi cho người dân, người lao động, các cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức... tham gia, thụ hưởng chính sách, chế độ bảo hiểm xã hội.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cũng đề nghị làm rõ một số vấn đề cụ thể như việc bổ sung quy định về đối tượng "người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số" cần điều chỉnh khái niệm "làm việc trên nền tảng số" sao cho chặt chẽ, rõ ràng, đồng thời bổ sung lộ trình thực hiện cụ thể việc bổ sung các nhóm đối tượng mới này tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Từ đó, nhằm bảo đảm đến năm 2030 bao phủ 60% lực lượng lao động như mục tiêu đề ra.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội lần này nhằm đáp ứng nhiều yêu cầu mới trong thực tiễn. 

Tuy nhiên, cần rà soát, đánh giá tác động kỹ lưỡng đối với chính sách liên quan đến đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội gắn với cơ chế kiểm soát chặt chẽ. 

Đồng thời đề nghị Ban soạn thảo tiếp thu tối đa các ý kiến góp ý, tiếp tục rà soát để hoàn thiện dự thảo theo hướng bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, làm rõ trách nhiệm của các cơ quan liên quan, bảo đảm đủ điều kiện trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến.