Xóa "chợ cóc, chợ tạm", quyết liệt nhưng không làm gián đoạn sinh kế của dân

Tiện lợi trước mắt, hệ lụy kéo dài

6h sáng, tuyến phố lối ra chợ Đại Từ (phường Định Công) đã chật kín người mua bán. Những mẹt rau, chậu cá đặt vội sát mép đường, tiếng xe cộ hòa lẫn tiếng mặc cả tạo nên khung cảnh quen thuộc của một "chợ cóc" tồn tại nhiều năm.

"Biết là chợ cóc nhưng tiện cho dân lắm, sáng ra mua mớ rau, con cá rồi đi làm luôn", bà Nguyễn Thị Loan, người dân sống gần khu vực chia sẻ.

Tuy nhiên, cũng chính từ sự tiện lợi ấy, tình trạng lấn chiếm vỉa hè, mất an toàn giao thông, khó kiểm soát vệ sinh thực phẩm vẫn âm ỉ, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt của người dân xung quanh.

Là công chức thường xuyên đưa con đi học qua con ngõ nhỏ trên phố Minh Khai, anh Trung (phường Tương Mai) cho biết, con ngõ vốn hẹp, vào giờ cao điểm buổi sáng lại bị hàng quán chợ cóc bày tràn ra lòng ngõ.

"Có hôm 6h - 7h sáng, rau, thịt, cá bày kín, xe phải dắt bộ hoặc chờ nhau từng đoạn. Đưa con đi học mà lúc nào cũng thấp thỏm, rất dễ va chạm", anh Trung nói.

Theo anh, chợ cóc tiện cho người mua, người bán trong chốc lát, nhưng lại gây bất tiện lâu dài cho cả khu dân cư. "Chỉ cần đông khách hoặc mưa xuống là ngõ tắc, người già, trẻ nhỏ đi lại rất khó khăn. Nếu có điểm bán tập trung, gọn gàng thì người dân sẽ yên tâm hơn", anh Trung bày tỏ.

Không chỉ người dân, nhiều tiểu thương buôn bán lâu năm tại các chợ cóc cũng thừa nhận bất cập, song điều họ lo lắng nhất là vấn đề sinh kế sau khi bị giải tỏa.

Bà Nguyễn Thị Hiền, tiểu thương bán rau gần chợ Đại Từ (phường Định Công) cho biết: "Chúng tôi bán ở đây vì gần nhà, dễ xoay vòng vốn. Nếu bị dẹp mà không có chợ hoặc điểm bán thay thế thì rất khó khăn. Nhưng nếu được bố trí chỗ bán ổn định, có mái che, có quản lý thì chúng tôi sẵn sàng chuyển".

Theo bà Hiền, phần lớn tiểu thương đều mong muốn buôn bán hợp pháp, ổn định, không phải "chạy" mỗi khi lực lượng chức năng ra quân. "Buôn bán lắt nhắt ngoài đường vừa lo bị dẹp, vừa sợ mất an toàn. Có chợ dân sinh đàng hoàng thì ai cũng muốn vào", bà Hiền nói.

Xử lý có lộ trình, phải có chợ thay thế

Từ thực tế trên, UBND TP Hà Nội đã ban hành nhiều chỉ đạo theo hướng xử lý "chợ cóc", chợ tạm một cách quyết liệt nhưng có lộ trình, gắn việc giải tỏa với sắp xếp lại hệ thống chợ dân sinh, bố trí các điểm kinh doanh tập trung có quản lý.

Theo Văn bản số 260/UBND-KT của UBND Thành phố sẽ giao Sở Công thương rà soát, kiểm tra và hướng dẫn các địa phương sắp xếp hệ thống chợ dân sinh, cửa hàng tiện ích, siêu thị và trung tâm thương mại; bố trí các điểm kinh doanh tập trung có quản lý tại những khu vực chưa hoàn thành quy hoạch hoặc đang chờ xây dựng, cải tạo chợ.

Mục tiêu là đáp ứng đầy đủ nhu cầu mua sắm thiết yếu của người dân, nhất là trong cao điểm trước và sau Tết.

Một nội dung trọng tâm khác là hướng dẫn, hỗ trợ tiểu thương tại các "chợ cóc", điểm kinh doanh tự phát chuyển vào chợ dân sinh hoặc các điểm kinh doanh có quản lý. Việc này nhằm bảo đảm trật tự, ngăn nắp, bình ổn giá cả, kiểm soát an toàn thực phẩm, đồng thời tránh phát sinh xáo trộn đời sống người buôn bán nhỏ.

Công tác giải tỏa "chợ cóc" được yêu cầu thực hiện đồng bộ với sắp xếp, quản lý chợ dân sinh, tăng cường kiểm tra và công khai thông tin, đặc biệt trong thời điểm giáp Tết.

Thành phố cũng yêu cầu rà soát mô hình quản lý chợ; nghiên cứu tính khả thi của phương án phân cấp quản lý chợ đầu mối; đồng thời xem xét việc di chuyển các chợ đầu mối trong khu vực nội đô lịch sử (nếu có) theo đúng quy hoạch đã được phê duyệt.

Đối với UBND các xã, phường, thành phố cũng yêu cầu phối hợp chặt chẽ với các Sở, ngành triển khai Thông báo số 182-TB/TU; chủ động sắp xếp các điểm bán hàng hợp lý, bảo đảm ổn định đời sống nhân dân, không làm gián đoạn sinh kế và không ảnh hưởng đến việc cung ứng thực phẩm thiết yếu.

"Các địa phương cần tạo điều kiện thuận lợi để tiểu thương chuyển đổi địa điểm kinh doanh theo hướng văn minh, có quản lý, qua đó từng bước lập lại trật tự đô thị và nâng cao chất lượng phục vụ người dân", nội dung chỉ đạo nêu rõ.

Cũng theo UBND TP Hà Nội, toàn thành phố hiện có 468 chợ các loại. Tuy nhiên, do áp lực đô thị hóa và thiếu hạ tầng thương mại ở một số khu vực, vẫn còn 231 "chợ cóc", điểm kinh doanh tự phát tại 52 xã, phường.

Các điểm này được phân loại theo 4 nhóm mức độ ảnh hưởng, trong đó 75 "điểm nóng" lấn chiếm lòng đường, vỉa hè dự kiến hoàn thành giải tỏa trước ngày 30/1/2026.

Phát biểu tại cuộc họp với các sở, ngành trước đó về việc xử lý dứt điểm tình trạng "chợ cóc", "chợ tạm", Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Mạnh Quyền yêu cầu việc xử lý phải được thực hiện bài bản, quyết liệt, thường xuyên và liên tục, tránh làm hình thức, thiếu bền vững.

Các địa phương còn tồn tại chợ cóc phải khẩn trương rà soát, báo cáo đầy đủ, phối hợp với các Sở, ngành xây dựng kế hoạch giải tỏa dứt điểm trong năm 2026.

Ông Quyền nhấn mạnh, muốn xử lý hiệu quả phải xây dựng chợ dân sinh thay thế, có phương án hỗ trợ tiểu thương, bảo đảm nguồn gốc hàng hóa, an toàn thực phẩm và không làm gián đoạn sinh kế người dân.