Australia sẽ áp thuế “ông lớn” công nghệ không trả phí báo chí?

Không đạt thỏa thuận sẽ phải trả nhiều hơn

Cách đây 5 năm, Australia từng gây tiếng vang khi thông qua Bộ luật Thương lượng bắt buộc của nền tảng truyền thông và kỹ thuật số.

Nhờ đó, một số hãng truyền thông nước này đã đạt thỏa thuận yêu cầu Facebook và Google… trả phí sử dụng tin tức. Tuy nhiên, các thỏa thuận này đã hết hạn vào năm 2024 và chưa có dấu hiệu gia hạn.

Cuối tháng 5, Chính phủ Australia bất ngờ ra tối hậu thư: Các tập đoàn công nghệ lớn như Meta, Google (Alphabet) và TikTok có thể đối mặt với các khoản phí trị giá hàng triệu USD nếu không đàm phán thỏa thuận trả tiền cho các cơ quan báo chí địa phương khi sử dụng nội dung tin tức.

Theo đề xuất mang tên "Khuyến khích đàm phán tin tức", ba công ty công nghệ trên sẽ bị áp mức thuế 2,25% trên doanh thu tại Australia nếu không đạt thỏa thuận với các hãng truyền thông. Khoản tiền thu được sẽ phân bổ cho các cơ quan báo chí nhằm hỗ trợ ngành báo chí nước này.

Cơ chế được xây dựng nhằm thay thế đạo luật năm 2021 vốn đã không còn hiệu quả trên thực tế. Sau khi đạo luật năm 2021 được ban hành, Meta từng tạm thời chặn người dùng Australia chia sẻ các bài báo, song sau đó đã đạt được thỏa thuận với một số hãng truyền thông địa phương (các thỏa thuận này hiện đã hết hạn vào năm 2024).

Chính phủ Australia dự kiến trình dự luật lên quốc hội trong kỳ họp mùa đông, diễn ra vào tháng 5 và 6.

"Người dân ngày càng tiếp cận tin tức trực tiếp qua Facebook, TikTok và Google. Chúng tôi cho rằng việc các nền tảng số quy mô lớn đóng góp cho hoạt động báo chí, vốn làm phong phú nội dung hiển thị và tạo ra doanh thu cho họ, là điều công bằng. Các nền tảng nên đạt thỏa thuận với tổ chức báo chí. Nếu không, họ sẽ phải trả nhiều tiền hơn", Bộ trưởng Truyền thông Australia Anika Wells phát biểu tại một cuộc họp báo.

Những nền tảng nào sẽ phải trả phí?

Theo dự thảo luật, khoản thuế mới của Australia sẽ bắt đầu áp dụng từ năm tài khóa 2025 - 2026, kể từ ngày 1/7.

Có hai tiêu chí để xét duyệt các nền tảng phải trả phí. Ngoài doanh thu tối thiểu 250 triệu AUD (tương đương 179,3 triệu USD), các nền tảng mạng xã hội có trên 5 triệu người dùng tại Australia, điển hình là Meta, Google và TikTok. Các doanh nghiệp tìm kiếm có từ 10 triệu người dùng trở lên cũng nằm trong diện áp dụng.

Các cơ quan báo chí muốn tham gia phải đăng ký với Cơ quan Truyền thông Australia, đồng thời đáp ứng 6 tiêu chí liên quan đến doanh thu, nội dung, tiêu chuẩn nghề nghiệp, tính độc lập biên tập, đối tượng độc giả và mối liên hệ với một sản phẩm báo chí phù hợp.

LinkedIn và Apple được cho là sẽ nằm ngoài cơ chế này do hai công ty đã có đội ngũ biên tập nội bộ riêng. Chính phủ Australia cũng cho biết, quy định mới không áp dụng đối với các nền tảng trí tuệ nhân tạo (AI) vì sẽ được điều chỉnh thông qua các đạo luật riêng biệt.

"Nếu một nền tảng không đạt thỏa thuận với các nhà xuất bản, khoản tiền đó sẽ được chuyển cho chính phủ và chúng tôi sẽ phân bổ cho các tổ chức báo chí dựa trên số lượng nhà báo họ sử dụng", bà Wells cho biết. Ngược lại, các nền tảng sẽ được hưởng mức khấu trừ lớn hơn nếu ký kết thỏa thuận với các cơ quan báo chí quy mô nhỏ.

Trong tuyên bố chung, lãnh đạo các tập đoàn truyền thông lớn nhất Australia, bao gồm Nine Entertainment, đài truyền hình ABC và News Corp Australia, nhận định kế hoạch này là bước đi quan trọng nhằm bảo đảm tương lai của báo chí nước nhà.

Tuyên bố nêu rõ: "Nếu các nền tảng số không trả tiền cho nội dung tin tức mà họ hưởng lợi, hoạt động báo chí sẽ không thể bền vững".

Phản ứng trái chiều

Từ phía mạng xã hội, người phát ngôn của Meta chỉ ra quan điểm công ty "lấy" nội dung tin tức từ các nhà xuất bản là hoàn toàn sai lầm. Đồng thời, Meta cảnh báo việc sử dụng khoản thu này để tài trợ cho báo chí địa phương sẽ tạo ra một ngành công nghiệp tin tức phụ thuộc vào cơ chế trợ cấp do chính phủ quản lý.

Đại diện Meta nói thêm: "Dự luật này áp dụng với các nền tảng số bất kể có hiển thị nội dung tin tức hay không và thực chất không khác gì một loại thuế dịch vụ số".

Google cũng phản đối kế hoạch. "Dù đang xem xét dự thảo luật, chúng tôi đã nêu rõ quan điểm đó là bác bỏ loại thuế này", người phát ngôn Google cho biết. Trong khi đó, đại diện TikTok từ chối bình luận.

Những người ủng hộ đạo luật mới cho rằng các công ty mạng xã hội thu hút người dùng bằng bản tin thời sự và "hút" phần lớn doanh thu quảng cáo trực tuyến trong khi các tòa soạn đang gặp khó khăn. Một nghiên cứu của Đại học Canberra cho thấy, hơn một nửa người dân Australia đang sử dụng mạng xã hội như một nguồn tiếp cận tin tức.