Bê tông đúc sẵn: Xu hướng ứng dụng trong các dự án hạ tầng

Giải pháp đáp ứng yêu cầu phát triển hạ tầng

Hàng loạt dự án giao thông trọng điểm như đường Vành đai 3 TP.HCM, cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, cao tốc Bến Lức - Long Thành đang được triển khai, đặt ra yêu cầu cao về tiến độ, chất lượng và tổ chức thi công. Trong bối cảnh đó, bê tông đúc sẵn (Precast Concrete) được quan tâm nhờ khả năng sản xuất cấu kiện tập trung tại nhà máy hoặc bãi đúc, sau đó vận chuyển đến công trường lắp đặt.

Khác với phương pháp đổ bê tông tại chỗ, giải pháp này cho phép tổ chức sản xuất cấu kiện song song với thi công nền móng và các hạng mục khác. Ông Đào Văn Hạc, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Xây dựng Hùng Vương cho biết, việc chủ động sản xuất giúp giảm thời gian chờ giữa các công đoạn, hạn chế ảnh hưởng của thời tiết và tạo thuận lợi cho tổ chức nhiều mũi thi công tại các dự án quy mô lớn.

Hiện bê tông đúc sẵn được sử dụng trong nhiều hạng mục như dầm cầu, cọc bê tông, cống hộp, cống tròn, hố ga, bó vỉa và tường chắn. Việc tiêu chuẩn hóa thiết kế, khuôn mẫu và quy trình sản xuất cũng tạo điều kiện kiểm soát chất lượng, nâng cao năng suất cung ứng cấu kiện.Hiện nay, bê tông đúc sẵn được ứng dụng trong nhiều hạng mục như dầm cầu, cọc bê tông, cống hộp, cống tròn, hố ga, bó vỉa, tấm đan và tường chắn. Tùy yêu cầu thiết kế, cấu kiện có thể được sản xuất với kích thước, cấp độ bền và các chỉ tiêu kỹ thuật phù hợp với điều kiện khai thác của từng công trình.

Ứng dụng tại các dự án giao thông trọng điểm

Thực tế triển khai tại phía Nam cho thấy cấu kiện bê tông đúc sẵn được sử dụng phổ biến trong thi công kết cấu cầu và các hạng mục phụ trợ.

Tại cầu Nhơn Trạch thuộc dự án thành phần 1A đường Vành đai 3 TP.HCM, dầm bê tông Super T được sử dụng cho phần cầu dẫn. Đến tháng 2/2025, công trình hoàn thành lao lắp 264/272 dầm, đạt khoảng 97% khối lượng hạng mục. Ngày 19/8/2025, cầu được khánh thành, đưa vào khai thác sớm hơn 1,5 tháng so với tiến độ hợp đồng.

Tại cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, theo thông tin Bộ Xây dựng công bố ngày 29/1/2026, hai gói thầu thuộc dự án thành phần 1 đã hoàn thành công tác đúc phiến dầm cùng các hạng mục bệ mố trụ và cọc khoan nhồi. Đối với dự án thành phần 2, đến giữa tháng 1/2026, các nhà thầu cơ bản hoàn thiện 22/23 cầu trên tuyến. Hiện tuyến đã đưa vào khai thác.

Trong khi đó, tại nút giao Quốc lộ 51 thuộc cao tốc Bến Lức - Long Thành, các nhà thầu triển khai đúc, lao lắp dầm Super T song song với thi công nền đường. Đến tháng 2/2026, dầm đã được lắp đặt tại 9 nhịp cầu.

Ngoài lĩnh vực giao thông, bê tông đúc sẵn còn được sử dụng trong hệ thống thoát nước và hạ tầng kỹ thuật đô thị. Các cấu kiện như cống hộp, cống tròn, hố ga góp phần giảm thời gian thi công tại hiện trường, hạn chế ảnh hưởng đến giao thông và sinh hoạt của người dân.

Kiểm soát chất lượng, tối ưu hiệu quả đầu tư

Sản xuất tập trung tạo điều kiện kiểm soát chất lượng cấu kiện thông qua quy trình thống nhất từ lựa chọn nguyên vật liệu, thiết kế cấp phối, gia công cốt thép đến tạo hình và bảo dưỡng. Tùy yêu cầu kỹ thuật, sản phẩm được kiểm tra kích thước, lấy mẫu thử nén, thử thấm hoặc thử tải trước khi nghiệm thu.

Theo ông Đào Văn Hạc, ưu điểm của phương pháp này còn nằm ở khả năng quản lý, truy xuất nguồn gốc từng cấu kiện thông qua hồ sơ nguyên vật liệu, cấp phối, quá trình bảo dưỡng và kết quả thử nghiệm. Tuy nhiên, chất lượng sản phẩm cần tiếp tục được bảo đảm trong quá trình vận chuyển, bảo quản và lắp đặt, đặc biệt tại các vị trí liên kết và mối nối.

Bên cạnh đó, chi phí vận chuyển và tổ chức lắp dựng là thách thức đối với những cấu kiện có kích thước, trọng lượng lớn. Ông Nguyễn Mạnh Bình San, Phó Chủ tịch Hội Gỗ Xây dựng TP.HCM cho rằng, với các cấu kiện khó vận chuyển đường dài, việc bố trí bãi đúc gần hoặc ngay tại công trường là phương án cần được xem xét. Giải pháp này giúp rút ngắn quãng đường vận chuyển, hạn chế nguy cơ hư hỏng và thuận lợi cho tổ chức thi công.

Đối với cấu kiện phải sản xuất tại nhà máy chuyên biệt, phương án vận chuyển, thiết bị nâng hạ và tổ chức giao thông cần được tính toán từ giai đoạn lập kế hoạch. Do đó, hiệu quả đầu tư phải được đánh giá trên tổng chi phí sản xuất, vận chuyển, lắp đặt và bảo trì, thay vì chỉ so sánh đơn giá cấu kiện với phương pháp đổ bê tông tại chỗ. 

Cùng với yêu cầu nâng cao năng suất, ứng dụng bê tông đúc sẵn góp phần thúc đẩy tiêu chuẩn hóa thiết kế, tự động hóa sản xuất và phát triển phương thức xây dựng lắp ghép. Theo ông Nguyễn Mạnh Bình San, xu hướng này có thể mở rộng sang kết cấu bán lắp ghép và kết cấu kết hợp bê tông, thép, gỗ. Việc ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM) trong thiết kế, sản xuất và lắp dựng cũng góp phần nâng cao khả năng phối hợp giữa các đơn vị.

Trong bối cảnh đầu tư hạ tầng phía Nam tiếp tục được đẩy mạnh, bê tông đúc sẵn là giải pháp có tiềm năng ứng dụng rộng hơn. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, cần đồng bộ từ thiết kế, năng lực sản xuất đến vận chuyển và lắp dựng, phù hợp với điều kiện và yêu cầu kỹ thuật của từng dự án.