Bộ tiêu chí mới mở đường xây dựng nông thôn mới ở Hà Tĩnh

Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà vừa ký ban hành về Bộ tiêu chí quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) giai đoạn 2026 - 2030. 

Đây được xem là bước điều chỉnh quan trọng, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho cả nước trong giai đoạn phát triển mới, đồng thời chuyển mạnh tư duy từ "đạt chuẩn" sang "nâng cao chất lượng sống của người dân nông thôn".

Theo Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg, bộ tiêu chí quốc gia về NTM giai đoạn 2026 - 2030 gồm 10 tiêu chí với 47 chỉ tiêu, bao quát các lĩnh vực trọng tâm như: quy hoạch; hạ tầng kinh tế - xã hội; phát triển kinh tế nông thôn; đào tạo nguồn nhân lực; văn hóa, giáo dục, y tế; giảm nghèo và an sinh xã hội; khoa học công nghệ và chuyển đổi số; môi trường, cảnh quan nông thôn; xây dựng hệ thống chính trị, hành chính công; tiếp cận pháp luật và bảo đảm quốc phòng - an ninh.

Đáng chú ý, trong giai đoạn 2026 - 2030, Trung ương chỉ ban hành duy nhất một bộ tiêu chí quốc gia nhằm tạo động lực, khích lệ các địa phương phấn đấu đạt chuẩn NTM, tránh chồng chéo, phân tán nguồn lực và góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn một cách thực chất.

Đối với Hà Tĩnh, địa phương nhiều năm liền nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về xây dựng nông thôn mới thì bộ tiêu chí mới không chỉ là "thước đo" đánh giá kết quả mà còn mở ra cơ hội tái cấu trúc không gian nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững, phù hợp hơn với bối cảnh sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính cấp xã.

Ông Ngô Đình Long, Phó chánh Văn phòng Điều phối NTM tỉnh Hà Tĩnh cho biết, đây là lần đầu tiên khung thí điểm xây dựng xã nông thôn mới hiện đại được đưa vào quyết định. 

Theo đó, xã NTM hiện đại phải đạt chuẩn NTM theo mức của xã nhóm 1 và có thu nhập bình quân đầu người cao hơn ít nhất 10% so với quy định.

Không chỉ ở cấp xã, tiêu chuẩn đối với cấp tỉnh cũng được nâng lên đáng kể, yêu cầu các tỉnh, thành phố phải đáp ứng 13 điều kiện để được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới, thể hiện yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, tính toàn diện và bền vững.

Ông Trần Đình Khánh, Phó trưởng Phòng Kinh tế, UBND xã Đồng Tiến cho rằng, điểm mới nổi bật của bộ tiêu chí lần này là mỗi tiêu chí đều được chia theo 3 nhóm xã gồm: Xã nhóm 1, xã nhóm 2 và xã nhóm 3. 

Việc phân nhóm này phù hợp với quá trình sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị hành chính cấp xã cũng như trình độ phát triển của từng địa bàn sau sáp nhập.

"Đây được xem là bước đột phá mạnh mẽ, tạo tính linh hoạt và chủ động hơn cho các địa phương trong quá trình thực hiện và hoàn thành các tiêu chí, khắc phục tình trạng áp dụng 'một bộ tiêu chí chung cho mọi địa bàn' như trước đây", ông Khánh nhấn mạnh.

Tuy nhiên, đi kèm với cơ hội là không ít thách thức. Nguồn lực đầu tư vẫn là bài toán lớn, nhất là đối với các xã miền núi, vùng khó khăn. 

Khi yêu cầu tiêu chí ngày càng cao, chi phí cho xây dựng hạ tầng, chỉnh trang khu dân cư, bảo vệ môi trường, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số cũng tăng theo, trong khi khả năng cân đối ngân sách cấp cơ sở còn hạn chế.

Theo ông Ngô Đình Long, thời gian tới, căn cứ các quy định và hướng dẫn của các bộ, ngành Trung ương, tỉnh Hà Tĩnh sẽ sớm cụ thể hóa bộ tiêu chí chi tiết, bảo đảm bám sát thực tiễn, triển khai đồng bộ, phù hợp với điều kiện và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Trong đó, lấy thu nhập và chất lượng sống của người dân làm trung tâm; phát triển dựa trên khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chương trình OCOP, du lịch nông thôn và kinh tế tư nhân; gắn tăng trưởng thu nhập với an sinh xã hội, bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc văn hóa.