Bộ Xây dựng góp ý hoàn thiện đề án phục hồi 3 lưu vực sông ô nhiễm

Làm rõ mục tiêu, bảo đảm đồng bộ với quy hoạch

Theo Bộ Xây dựng, đề án cần làm rõ mục tiêu tổng quát, mục tiêu cụ thể, phạm vi không gian, đối tượng, thời gian và nội dung thí điểm; đồng thời xây dựng bộ tiêu chí đánh giá kết quả gắn với các chỉ tiêu định lượng, mốc thời gian và nguồn dữ liệu kiểm chứng để làm cơ sở xem xét khả năng nhân rộng sau giai đoạn thí điểm.

Bộ Xây dựng đề nghị làm rõ cơ chế phối hợp liên ngành, liên tỉnh trong triển khai Đề án phục hồi các lưu vực sông ô nhiễm.

Bộ cũng đề nghị rà soát để bảo đảm các nhiệm vụ, dự án trong đề án không trùng lặp với các quy hoạch, chương trình, đề án và dự án đầu tư đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt hoặc đang triển khai.

Về căn cứ pháp lý, Bộ Xây dựng kiến nghị cập nhật đầy đủ các quy định hiện hành, bảo đảm thống nhất với pháp luật về tài nguyên nước, bảo vệ môi trường, quy hoạch, đầu tư công, xây dựng, quy hoạch đô thị và nông thôn, thoát nước và xử lý nước thải. Đồng thời, cần rà soát căn cứ đối với mục tiêu nâng tỷ lệ xử lý và tái sử dụng nước thải trên lưu vực sông đạt 65 - 70% để có cơ sở đề xuất các giải pháp phù hợp.

Đáng chú ý, Bộ Xây dựng đề nghị đối chiếu đề án với các quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, trong đó có Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065; Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm; Quy hoạch tài nguyên nước; Quy hoạch tổng hợp lưu vực sông Hồng - Thái Bình cùng các quy hoạch tỉnh, quy hoạch chuyên ngành, chương trình phát triển đô thị và các quy hoạch, chương trình về thoát nước, thu gom, xử lý nước thải. Việc rà soát nhằm bảo đảm sự thống nhất giữa mục tiêu phục hồi nguồn nước với định hướng phát triển đô thị, hạ tầng kỹ thuật và khai thác hiệu quả không gian ven sông trong dài hạn.

Trong bối cảnh cả nước đang vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Bộ Xây dựng cũng đề nghị cập nhật tên cơ quan, địa bàn quản lý, thẩm quyền và trách nhiệm tổ chức thực hiện cho phù hợp với mô hình mới. Trường hợp phát sinh yêu cầu điều chỉnh quy hoạch, việc thực hiện phải tuân thủ quy định của pháp luật về quy hoạch và các quy định liên quan.

Ưu tiên kiểm soát nguồn thải, hoàn thiện cơ chế giám sát

Về giải pháp thực hiện, Bộ Xây dựng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm đồng bộ giữa phục hồi nguồn nước với đầu tư và quản lý hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị, đặc biệt là hệ thống thoát nước, thu gom và xử lý nước thải.

Theo đó, cần ưu tiên kiểm soát nguồn thải, thu gom và xử lý triệt để nước thải từ các khu đô thị, làng nghề, cụm công nghiệp trước hoặc đồng thời với các giải pháp bổ cập nước, nạo vét và khơi thông dòng chảy nhằm hạn chế nguy cơ tái ô nhiễm.

Bộ Xây dựng cũng đề nghị rà soát sự phù hợp của danh mục dự án với quy hoạch tỉnh, chương trình phát triển đô thị, kế hoạch đầu tư công trung hạn và các chương trình mục tiêu của địa phương; đồng thời làm rõ cơ chế lồng ghép, phân kỳ đầu tư, nguồn vốn, cơ chế quản lý, vận hành, duy tu, bảo trì công trình sau đầu tư cũng như cơ chế bàn giao tài sản và trách nhiệm của đơn vị vận hành.

Bộ đề nghị nghiên cứu lộ trình áp dụng giá dịch vụ thoát nước và xử lý nước thải phù hợp với quy định pháp luật, đồng thời xây dựng cơ chế huy động nguồn lực xã hội hóa nhằm tạo nguồn tài chính cho vận hành, bảo trì và tái đầu tư hệ thống sau khi hoàn thành.

Phân công rõ trách nhiệm của các Bộ, ngành và UBND cấp tỉnh theo từng nhóm nhiệm vụ; đồng thời bổ sung cơ chế theo dõi, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện Đề án với hệ thống chỉ tiêu, nguồn dữ liệu, chế độ báo cáo và tiêu chí đánh giá khả năng nhân rộng sau giai đoạn thí điểm.

Về hiệu quả đầu tư, Bộ kiến nghị làm rõ cơ sở xác định tổng mức đầu tư, cơ cấu nguồn vốn và hiệu quả kinh tế - xã hội, môi trường, tài chính của từng nhóm dự án; chỉ đưa vào Đề án những số liệu đã có căn cứ kiểm chứng.

Cùng với đó, cần xây dựng bộ chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường như tỷ lệ nước thải được thu gom, xử lý đạt quy chuẩn; mức giảm tải lượng các chất ô nhiễm; chiều dài sông được cải thiện chất lượng nước; số dân được hưởng lợi; tỷ lệ tái sử dụng nước sau xử lý; khả năng duy trì dòng chảy tối thiểu và tỷ lệ huy động nguồn lực ngoài ngân sách.

Bộ cũng đề nghị bổ sung đánh giá đầy đủ các nhóm rủi ro như chậm hoàn thiện thủ tục pháp lý và điều chỉnh quy hoạch, thiếu hoặc chậm bố trí vốn, chậm giải phóng mặt bằng, chồng chéo trách nhiệm giữa các cơ quan và địa phương, công nghệ xử lý không phù hợp, thiếu kinh phí vận hành, nguy cơ tái ô nhiễm nguồn nước và các tác động môi trường phát sinh trong quá trình triển khai...