Cân nhắc việc áp dụng dừng xuất cảnh, cắt điện, nước trong xử phạt vi phạm hành chính

Tiếp tục ngày làm việc thứ 2 của Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ Nhất, nhiệm kỳ khóa XVI, sáng 29/9, các đại biểu tập trung thảo luận về nhóm dự án thuộc lĩnh vực hành chính. Nhiều đại biểu đã tập trung cho ý kiến đối với Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).

Nêu ý kiến góp ý về giới hạn áp dụng các biện pháp cưỡng chế mới tại Điều 74 dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (TP Hải Phòng) thống nhất với mục tiêu sửa đổi, bổ sung các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt nhằm khắc phục tình trạng có quyết định xử phạt nhưng không thi hành được. 

Tuy nhiên bà Nga cho rằng dự thảo bổ sung các biện pháp có phạm vi tác động rất rộng, như ngừng cung cấp điện, nước, dịch vụ Internet, viễn thông, niêm phong địa điểm, tạm hoãn xuất cảnh... "Đây là các biện pháp cần được thiết kế thận trọng, bởi hậu quả có thể vượt ra ngoài cá nhân, tổ chức phải chấp hành quyết định". 

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga dẫn ví dụ việc ngừng cung cấp điện, nước tại một địa điểm có thể ảnh hưởng đến người thuê cùng tòa nhà hoặc những người cùng sử dụng hạ tầng mà không liên quan đến vi phạm. Việc ngừng dịch vụ viễn thông, Internet có thể làm gián đoạn giao dịch, học tập, hoạt động kinh doanh của nhiều chủ thể khác.

Theo đại biểu, khi cân nhắc một biện pháp cưỡng chế, phải trả lời được cả hai câu hỏi là biện pháp đó có giúp thi hành quyết định hay không và ai sẽ phải gánh chịu tác động của nó?

"Vì vậy tôi tán thành việc nghiên cứu, xem xét các biện pháp mới để mang lại hiệu quả cao hơn, nhưng đề nghị dự thảo luật quy định chặt chẽ các giới hạn áp dụng", đại biểu Nga nêu quan điểm.

Điểm h khoản 2 Điều 74 bổ sung công cụ yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số hoặc thực hiện biện pháp kỹ thuật, chặn truy cập đối với tổ chức, cá nhân không chấp hành một số quyết định xử p

hạt trên môi trường điện tử. Đại biểu Nguyễn Thị Sửu (TP Huế) cũng đề nghị Dự thảo làm rõ hơn phạm vi tác động của biện pháp này.

"Tôi hiểu nhu cầu thực tiễn của quy định này, nếu đối tượng vi phạm hoạt động xuyên biên giới hoặc sử dụng môi trường số để tiếp tục vi phạm, pháp luật cần có công cụ đủ hiệu lực để bảo đảm thi hành quyết định. Nhưng môi trường số có đặc điểm khác với môi trường vật lý. Một biện pháp kỹ thuật nếu xác định không chính xác có thể tác động đồng thời đến cả người vi phạm và người không vi phạm", đại biểu Nguyễn Thị Sửu phát biểu.

Theo đại biểu, dự thảo luật đã có quy định tại khoản 5 Điều 74 theo hướng nếu vi phạm chỉ liên quan đến một bộ phận, dịch vụ hoặc hoạt động nhất định thì việc ngừng cung cấp hoặc chặn truy cập phải được giới hạn trong phạm vi tương ứng.

"Tôi đề nghị quy định rõ thêm một nguyên tắc: biện pháp được áp dụng chỉ ở mức cần thiết để bảo đảm thi hành quyết định và phải ưu tiên biện pháp ít hạn chế hơn đối với quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể liên quan. Đồng thời, cần rà soát khoản 6 Điều 74 để bảo đảm sự thống nhất với pháp luật chuyên ngành về viễn thông, dữ liệu và an ninh mạng", đại biểu Nguyễn Thị Sửu nói.

Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long Thạch Phước Bình cũng đề nghị coi ngừng cung cấp Internet là biện pháp cuối cùng, chỉ áp dụng với chủ thể, dịch vụ hoặc tài khoản liên quan trực tiếp đến vi phạm. Việc ngừng cung cấp điện, nước, ông Bình đề nghị phân biệt trường hợp áp dụng để ngăn chặn nguy cơ đang diễn ra với trường hợp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt.

Đại biểu Mai Thị Phương Hoa (Ninh Bình), Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cho biết dự thảo luật quy định mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính là 1,5 tỷ đồng với cá nhân, 3 tỷ đồng với tổ chức (tăng 1,5 lần so với luật hiện hành).

Đại biểu dẫn lại dự thảo Bộ luật Hình sự quy định mức phạt tiền tối đa đến 12 tỷ đồng với cá nhân (tăng 1,2 lần), và 40 tỷ đồng với pháp nhân thương mại (giữ nguyên). Như vậy mức tối đa của dự Luật Xử lý vi phạm hành chính tăng cao hơn so với dự thảo Bộ luật Hình sự.

Bà Hoa cho rằng việc tăng mức tiền xử phạt là khá cao so với khả năng tài chính và chi trả của nhiều cá nhân, doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay.

Trong khi đó dự luật còn quy định các biện pháp cưỡng chế như ngừng cung cấp điện, nước, Internet, tạm hoãn xuất cảnh với cá nhân, tổ chức chây ì, không chấp hành quyết định xử phạt.

Các biện pháp khắc phục hậu quả như khôi phục tình trạng ban đầu, buộc phá dỡ công trình… và các hình thức phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động...

Do đó bà đề nghị cần cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng nhiều mặt, vừa bảo đảm tính nghiêm minh, vừa không ảnh hưởng quá nhiều đến đời sống, sản xuất kinh doanh của người dân, doanh nghiệp, nhất là trong giai đoạn hiện nay Nhà nước đang thực hiện các biện pháp để khoan sức dân nhằm thúc đẩy tăng trưởng hai con số.

"Trước mắt chỉ tập trung tăng mức phạt với vi phạm về sức khỏe cộng đồng, an toàn thực phẩm và môi trường theo đúng tinh thần chỉ đạo của Đảng trong thời gian gần đây", bà Hoa nêu thêm.

Đại biểu Thạch Phước Bình cũng đề xuất chưa tăng đồng loạt mức phạt tiền tối đa với cá nhân, tổ chức nếu chưa có đánh giá tác động theo lĩnh vực, nhóm chịu tác động. Theo đại biểu, mức phạt cần gắn với tính chất, mức độ vi phạm, hậu quả, lợi ích bất hợp pháp thu được và khả năng khắc phục. Nên ưu tiên áp dụng thực chất biện pháp khôi phục tình trạng ban đầu, tháo dỡ công trình sai phạm, khắc phục ô nhiễm, nộp lại khoản lợi bất hợp pháp và xác định rõ khi nào cần tước giấy phép hoặc đình chỉ hoạt động.