Cảng biển Quy Nhơn trước "cơ hội vàng" đón tàu lớn

Đón tàu lớn, mở không gian tăng trưởng cho kinh tế Nam Trung Bộ

Cuối năm 2025, Cảng Quy Nhơn ghi nhận dấu mốc mới khi đón tàu hàng rời PG Holly có trọng tải 60.683 DWT, chiều dài 209,97m. Tàu cập cảng dỡ hơn 9.000 tấn bã nành rời - nguyên liệu thức ăn chăn nuôi nhập khẩu.

Đây là dấu mốc quan trọng trong hoạt động khai thác và phát triển dịch vụ logistics, thể hiện năng lực tiếp nhận tàu trọng tải lớn của cảng biển này. Đây cũng là chuyến tàu trọng tải lớn đầu tiên vào cảng an toàn sau khi luồng hàng hải Quy Nhơn hoàn thành nâng cấp cho tàu 50.000 DWT.

Ông Hồ Liên Nam, Phó tổng giám đốc Công ty CP Cảng Quy Nhơn cho biết thời gian qua, các tàu ra vào cảng biển có kích cỡ và trọng tải tăng khoảng 30% so với trước đây. Đơn cử, các phương tiện thủy nội địa đã tăng trọng tải tàu từ trung bình 5.000 tấn lên khoảng 10.000 tấn.

Dòng tàu chở hàng viên gỗ nén có trọng tải cũng tăng từ khoảng 20.000 DWT lên 35.000 DWT nhằm tăng năng lực vận chuyển hàng hóa và tiết kiệm chi phí hơn cho chủ hàng.

"Tàu chở các mặt hàng tôn cuộn xuất khẩu đi châu Âu, hàng dăm gỗ xuất đi Trung Quốc cũng chủ yếu dùng dòng tàu trên 50.000 DWT", ông Nam nói và cho biết, các tàu này nếu không vào được cảng biển Quy Nhơn, thường sẽ đổi tuyến sang các cảng khác như Chân Mây hoặc Vân Phong, Đà Nẵng. Điều này tương tự với tàu container.

Theo Cảng vụ Hàng hải quy Nhơn, những năm gần đây, các chủ tàu, chủ hàng hướng tới việc khai thác tàu có trọng tải lớn nhằm tiết kiệm chi phí vận chuyển. Do đó, cảng biển khu vực thường xuyên đón số lượng lớn tàu có trọng tải lớn đến 50.000 DWT vào làm hàng.

Cùng sự phát triển kinh tế - xã hội và sự tăng trưởng kích cỡ, trọng tải của các hãng tàu, thống kê của Cảng vụ Hàng hải Quy Nhơn, thời gian qua, sản lượng hàng ra vào cảng biển khu vực liên tục tăng trưởng.

Giai đoạn năm 2021-2025, mức tăng trưởng hàng hóa trung bình qua cảng biển Quy Nhơn đạt 4,5%. Trong đó, giai đoạn năm 2021-2013 có mức tăng trưởng từ 7,5 - 8%/năm. Nửa sau của giai đoạn mức tăng trưởng chậm lại do việc triển khai dự án nâng cấp cầu số 1 cảng Quy Nhơn.

Riêng năm 2025, sản lượng hàng hóa qua hệ thống cảng biển Quy Nhơn đạt hơn 12,2 triệu tấn với tổng số lượt tàu đạt 5.512 lượt.

Để "đón sóng" phát triển, thời gian qua, dự án cải tạo, nâng cấp luồng hàng hải Quy Nhơn cho tàu tới 50.000 DWT hoàn thành đã giúp các thông số kỹ thuật của luồng nâng lên đáng kể. Hiện nay, luồng có chiều dài hơn 7,1km, chiều rộng 140m và cao độ đáy luồng -13m, cùng vũng quay tàu 400m.

Đây được đánh giá là điều kiện thuận lợi cho việc nâng cao năng lực và sức hấp dẫn của cảng biển Quy Nhơn.

"Với các thông số hiện tại, tàu có trọng tải 50.000 DWT đầy tải có thể ra vào cảng an toàn. Trước mắt, điều kiện khai thác luồng sẽ không còn phụ thuộc vào mớn nước hay chiều dài của tàu có trọng tải 50.000 DWT, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp cảng trong khu vực", đại diện Cảng vụ Hàng hải Quy Nhơn nhấn mạnh.

Hạ tầng, luồng lạch và bài toán nâng cấp để bứt phá

Theo giới quan sát, khu vực Quy Nhơn hiện tại có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển hệ thống cảng biển. Trong đó, hạ tầng kết nối gồm tuyến QL19 (một trong 4 hành lang kinh tế Đông - Tây) đã được sửa chữa nâng cấp.

Tuyến đường bộ cao tốc Quy Nhơn - Pleiku đang được triển khai thi công, dự kiến khi hoàn thành sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động vận tải, logistics trong hàng lang kinh tế Đông - Tây, kết nối cảng biển với các cái vùng nguyên liệu, vùng sản xuất, khu công nghiệp.

Bên cạnh đó, dịch vụ cảng biển và logistics cũng được xác định là một trong 5 trụ cột phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Địa phương cũng đang phát triển khu vực cảng nước sâu Phù Mỹ, có thể tiếp nhận tàu trọng tải đến 150.000 tấn.

Cảng biển Quy Nhơn cũng nằm sát với tuyến đường hàng hải quốc tế nên rất thuận tiện cho tàu biển nước ngoài ra vào, là vị trí trung tâm của các nước trong vùng Đông Nam Á và Đông Á, có trên 10 tuyến đường biển nối với các cảng quốc tế như Manila, Singapore, Hong Kong, Cao Hùng (Đài Loan), Băng Cốc (Thái Lan), Tokyo (Nhật Bản), Vladivostok (Nga)...

Dữ liệu từ Cục Hàng hải và Đường thủy VN, hệ thống cầu cảng của cảng biển Quy Nhơn hiện đủ điều kiện để tiếp nhận tàu có trọng tải lớn hơn thiết kế giảm tải ra vào an toàn, bên cạnh hệ thống cầu bến đang được phép tiếp nhận tàu có trọng tải lớn giảm tải.

Hệ thống luồng hàng hải Quy Nhơn cũng được trang bị hệ thống báo hiệu hàng hải đáp ứng điều kiện cho tàu hành trình 24/24. Cảng vụ Hàng hải Quy Nhơn đã được trang bị Hệ thống quản lý và điều phối giao thông VTS, thuận lợi công tác quản lý an toàn trong toàn khu vực.

Những điều kiện đó đã góp phần đáng kể trong việc nâng cao năng lực khai thác của các doanh nghiệp cảng, giải quyết kịp thời đầu ra cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đặc biệc là các loại hàng nông sản, dăm gỗ...

Hạ tầng luồng lạch khơi thông được kỳ vọng sẽ giúp cảng biển Quy Nhơn nói riêng và khu vực cảng biển Nam Trung Bộ được nâng cao năng lực, tạo tiền đề phát triển kinh tế.

Để "đón sóng" cơ hội, ông Hồ Liên Nam cho biết doanh nghiệp đã và đang tích cực đầu tư trang thiết bị, mở rộng hạ tầng, kho bãi… tăng năng lực xếp dỡ, đáp ứng nhu cầu lưu thông hàng hoá.

Doanh nghiệp đã thực hiện nạo vét khu nước trước bến để đồng bộ hạ tầng với luồng hàng hải công cộng nhằm tối ưu luồng, tích hợp năng lực của cảng, hạ tầng cảng với luồng hàng hải, làm cơ sở đón tàu có trọng tải tới 70.000 DWT.

Dù vậy, điều khiến lãnh đạo Cảng Quy Nhơn băn khoăn là chiều dài của tàu hiện vẫn chỉ được khai thác dưới 200m, trong khi các tàu container trên các tuyến Hải Phòng - Đà Nẵng - Quy Nhơn - Cái Mép đi Singapore có xu hướng phát triển với chiều dài trên 200m.

Trong khi đó, theo đại diện Cảng vụ Hàng hải Quy Nhơn, để tận dụng tối đa điều kiện thuận lợi nói trên và không ngừng nâng cao năng lực của các khu bến cảng trong khu vực, các doanh nghiệp cảng cần tập trung tối đa cho công tác nâng cấp hệ thống cầu bến, kịp thời thích ứng với xu hướng sử dụng tàu có trọng tải ngày càng lớn của khách hảng.