Cao tốc vẫn lo thiếu vật liệu, gỡ thế nào?

Giai đoạn nước rút vẫn thiếu vật liệu

Sau khi hoàn thành phần lớn công tác đắp nền, nhu cầu vật liệu trên công trường Vành đai 3 TP.HCM đã giảm đáng kể so với giai đoạn cao điểm.

Tuy nhiên, theo Ban QLDA đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP.HCM (Ban Giao thông - chủ đầu tư), từ nay đến cuối năm, dự án vẫn cần khoảng 700.000 - 750.000m³ đá xây dựng. Nguồn cung hiện chủ yếu đến từ các mỏ tại TP.HCM và Đồng Nai. Tuy nhiên, công suất khai thác nhiều mỏ đã gần chạm ngưỡng do phải cung cấp vật liệu cho nhiều công trình trọng điểm.

Áp lực sẽ tăng từ tháng 9 - 11 khi các hạng mục cấp phối đá dăm, bê tông nhựa và hoàn thiện mặt đường đồng thời triển khai. Nếu việc nâng công suất các mỏ không được tháo gỡ kịp thời, nguy cơ thiếu vật liệu giai đoạn nước rút hoàn toàn có thể xảy ra.

Là chủ đầu tư dự án thành phần 2, 3, 4 dự án cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, Sở Xây dựng TP Cần Thơ cũng cho biết, nguồn đá xây dựng đang là bài toán khó tìm lời giải. Tổng nhu cầu đá cho 3 dự án thành phần khoảng gần 4,2 triệu m³. Đến nay, các nhà thầu mới tập kết và sử dụng khoảng 952.000m³, còn thiếu khoảng gần 2,5 triệu m³.

Trên tuyến chính cao tốc Mỹ An - Cao Lãnh đã thành hình, ông Nguyễn Phi Thịnh, Chỉ huy trưởng thi công thuộc nhà thầu VNCN E&C cho biết, hiện toàn tuyến có 12/18 cầu đồng loạt triển khai, cần khoảng 120.000m³ đá các loại. Tuy nhiên, nguồn vật liệu đang trong tình trạng "ăn đong", nguồn thương mại cũng khan hiếm, cung cấp nhỏ giọt và giá cả tăng rất cao.

Sau khi khởi công, chủ đầu tư, nhà thầu đã làm việc với các chủ mỏ. Tỉnh An Giang đã chấp thuận chủ trương cung ứng nguồn đá xây dựng từ mỏ Trà Đuốc, nhưng thủ tục gia hạn cấp phép chưa hoàn thiện xong.

Thi công hơn 2km dự án đường Hồ Chí Minh qua An Giang, Công ty CP Cầu đường New Sun cho biết, đơn vị được Ban QLDA đường Hồ Chí Minh phân bổ 26.000m³ đá từ nguồn mỏ theo quyết định của tỉnh An Giang, hiện đã lấy được hơn 22.000m³. Trong tháng 8, công ty đăng ký thêm 8.000m³ nhưng chỉ có thể nhận được khoảng 2.000m³.

"Chậm nhất tháng 9 không có nguồn đá cấp phối đá dăm, không thể đảm bảo tiến độ thi công móng mặt, nguy cơ dự án không thể hoàn thành vào cuối năm nay", đại diện nhà thầu nói.

Đại diện chủ đầu tư cho biết, hiện nay, dự án đường Hồ Chí Minh đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận vẫn thiếu khoảng 150.000m³ đá cấp phối đá dăm chưa được phân bổ nguồn cung. Đơn vị đã kiến nghị Bộ Xây dựng có ý kiến với tỉnh An Giang sớm hỗ trợ để đảm bảo tiến độ hoàn thành trong năm 2026.

Cùng vướng mắc, dự án cầu Đại Ngãi trên QL60 có tổng nhu cầu khoảng 82.000m³, song mới xác định được nguồn khoảng 1.000m³.

Thách thức nguồn cung cát

Bên cạnh vật liệu đá, việc thiếu nguồn cát đắp nền cũng gây khó khăn trong quá trình triển khai các dự án giao thông trọng điểm tại ĐBSCL.

Tại dự án cầu Đại Ngãi trên QL60, ông Đinh Lê Thông, Giám đốc điều hành dự án (Ban QLDA 85) cho biết, nhu cầu cát đắp hiện khoảng 1 triệu m³. Đến nay, mới xác định được nguồn khoảng 40.000m³.

Thi công hạng mục bổ sung dự án cao tốc Mỹ Thuận - Cần Thơ giai đoạn 1, tính toán của Ban QLDA Mỹ Thuận (chủ đầu tư) cho thấy, nhu cầu cát khoảng 281.800m³. Song đến ngày 7/8 mới huy động được hơn 73.500m³.

Ở dự án cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, ông Lê Thanh Việt, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP Cần Thơ cho biết, tổng nhu cầu cát san lấp của ba dự án thành phần 2, 3 và 4 khoảng hơn 16,6 triệu m³. Đến nay, các nhà thầu mới đưa về công trường khoảng gần 11 triệu m³.

Trong đó, dự án thành phần 4 gặp khó khăn lớn nhất. Trên tổng nhu cầu gần 7,3 triệu m³, dự án mới tiếp nhận được khoảng gần 4 triệu m³.

Đề nghị nâng công suất mỏ

Bộ Xây dựng cho biết, theo báo cáo của các địa phương và các đơn vị liên quan, năm 2026, các dự án đang triển khai thi công ở ĐBSCL còn thiếu và chưa xác định được nguồn hơn 6 triệu m³ đá xây dựng; khoảng 1,8 triệu m³ cát xây dựng (dùng cho bê tông); gần 30 triệu m³ cát san lấp; hơn 3 triệu m³ đất đắp.

Giai đoạn 2027 - 2030, so với nhu cầu sử dụng của các dự án, khối lượng đá còn thiếu và chưa xác định được nguồn khoảng gần 36 triệu m³, cát xây dựng (dùng cho bê tông) khoảng gần 4 triệu m³; cát san lấp hơn 278 triệu m³; đất đắp khoảng 35,8 triệu m³.

Đến nay, các địa phương đã cấp phép khai thác với tổng trữ lượng khoảng 67 triệu m³, gồm: An Giang khoảng hơn 30 triệu m³, TP Cần Thơ khoảng 10 triệu m³, Đồng Tháp (cũ) khoảng gần 19 triệu m³, Vĩnh Long khoảng 8 triệu m³.

Khối lượng đã cấp phép trong khu vực cơ bản đáp ứng nhu cầu sử dụng cho các dự án đang triển khai, song công suất khai thác chưa đáp ứng tiến độ; khả năng khai thác nguồn cát sông để triển khai các dự án trong thời gian tới rất khó khăn.

Nguồn cát biển có trữ lượng lớn nhưng do đặc thù khai thác trên biển, phương tiện đáp ứng đủ các điều kiện để khai thác không nhiều. Ngoài ra, chỉ có thể khai thác từ tháng 3 đến hết tháng 8 trong năm. Sau khi khai thác phải rửa mặn, trung chuyển nhiều lần từ tàu to sang tàu nhỏ, cự ly vận chuyển xa dẫn đến giá thành cao, các địa phương còn hạn chế sử dụng.

Bộ Xây dựng kiến nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ chuyên ngành quản lý về khoáng sản hướng dẫn các địa phương rà soát, đánh giá trữ lượng, chất lượng các mỏ, tổ chức điều phối nguồn vật liệu giữa các địa phương.

Về phía các địa phương, Bộ Xây dựng đề nghị thực hiện nâng công suất các mỏ đang hoạt động, giao một cơ quan đầu mối tiếp nhận, theo dõi và điều phối nguồn vật liệu phục vụ thi công các dự án.

Các địa phương có nhu cầu cần cung ứng vật liệu chủ động phối hợp với các địa phương có mỏ triển khai các thủ tục liên quan để hình thành các chuỗi liên kết, cung ứng vật liệu ổn định; thông báo giá phù hợp với mặt bằng giá của chuỗi cung ứng làm cơ sở lập dự toán.