Chiến sự Trung Đông leo thang, Việt Nam tăng cường kiểm soát thị trường xăng dầu

Giá dầu thô chạm đỉnh 8 tháng, đà tăng vẫn còn

Không nằm ngoài dự đoán, diễn biến căng thẳng tại Trung Đông đã thực sự làm nóng thị trường năng lượng toàn cầu. Kết thúc phiên giao dịch ngày hôm qua (2/3), giá dầu WTI tăng gần 6,3%, vượt mốc 71,2 USD/thùng.

Trong khi đó, giá dầu Brent leo lên 77,8 USD/thùng, tương ứng mức tăng hơn 6,8%. Cả hai mặt hàng đều chạm mức cao nhất kể từ tháng 6/2025.

Theo ghi nhận từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), phản ứng của thị trường chủ yếu xuất phát từ lo ngại rủi ro nguồn cung gia tăng sau các cuộc không kích giữa Israel và Iran. Đáng chú ý, phía Iran đã phát đi cảnh báo về khả năng gián đoạn hoạt động vận chuyển tại eo biển Hormuz - tuyến trung chuyển khoảng 20% sản lượng dầu toàn cầu.

Tuy nhiên, việc giá dầu chỉ tăng quanh mức 6 - 7% cho thấy thị trường vẫn giữ tâm lý thận trọng, phản ánh quan điểm rằng nguy cơ phong tỏa toàn diện eo biển Hormuz hiện chưa trở thành hiện thực.

Bên cạnh đó, năng lực dự phòng từ các quốc gia sản xuất lớn và kỳ vọng can thiệp từ cộng đồng quốc tế cũng phần nào kìm hãm đà tăng quá nóng của giá dầu.

Sức nóng từ Trung Đông không chỉ lan rộng trên thị trường dầu thô mà còn ảnh hưởng tới các mặt hàng năng lượng khác.

Trong phiên giao dịch đầu tháng 3 trên Sở Giao dịch Hàng hóa New York (NYMEX), giá xăng và khí tự nhiên đồng loạt tăng hơn 3,5%. Đáng chú ý, giá dầu ít lưu huỳnh tăng vọt hơn 16,4%, chạm mức 865 USD/tấn, kéo theo giá dầu diesel lên mức cao nhất trong vòng hai năm.

Bên cạnh đó, căng thẳng khu vực cũng đang làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhiều tập đoàn vận tải biển lớn như Maersk, Hapag-Lloyd và CMA CGM đã phải điều chỉnh tuyến vận chuyển, tránh khu vực Biển Đỏ và kênh đào Suez, chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng. Việc kéo dài hải trình không chỉ làm tăng chi phí nhiên liệu mà còn gây áp lực lên giá vận tải và thời gian giao hàng.

Ở chiều ngược lại, yếu tố nguồn cung vẫn đóng vai trò lực cản nhất định đối với đà tăng của giá dầu. Trước khi căng thẳng leo thang, Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và đối tác (OPEC+) đã đạt được thỏa thuận tăng sản lượng thêm 206.000 thùng/ngày từ tháng 4.

Tuy nhiên, trong bối cảnh địa chính trị phức tạp hiện nay, khả năng triển khai thực tế của thỏa thuận này đang bị đặt dấu hỏi, đặc biệt khi rủi ro gián đoạn nguồn cung tại khu vực Trung Đông vẫn hiện hữu.

Nhiều nhận định cho rằng, trong ngắn hạn, giá dầu có thể leo lên ngưỡng 90 - 100 USD/thùng nếu căng thẳng địa chính trị tiếp tục gia tăng. Thậm chí, mốc 120 USD/thùng cũng không phải là kịch bản xa vời, song còn tùy thuộc vào mức độ gián đoạn thực tế của nguồn cung.

Chiết khấu bán lẻ trong nước về 0 đồng, có nơi ngừng cấp hàng

Thực tế, giá xăng dầu trong nước vẫn chịu tác động trực tiếp và phụ thuộc lớn vào diễn biến của thị trường năng lượng thế giới, khiến sức nóng từ bên ngoài nhanh chóng lan sang thị trường nội địa.

Những ngày qua, nhiều doanh nghiệp bán lẻ xăng dầu cho biết, mức chiết khấu từ các thương nhân đầu mối đã giảm sâu, nhiều thời điểm về 0 đồng/lít, thậm chí có nơi còn ngừng bán hàng cho khách hàng còn hàng gửi.

Cụ thể, Công ty MB Petro thông báo từ 15h30 ngày 2/3, mức chiết khấu khi lấy hàng tại các kho Đình Vũ và Việt Trì được điều chỉnh đồng loạt về 0 đồng/lít.

Công ty Phú Hưng cũng cho biết, từ ngày 3/3, chiết khấu áp dụng tại các kho Đình Vũ và Hải Linh (khu vực Hải Phòng, Bắc Ninh) sẽ ở mức 0 đồng/lít.

Tương tự, Công ty CP An Phát Petro thông tin mức chiết khấu bán lẻ đối với hàng lấy tại kho Nghi Sơn (Thanh Hóa) ở thị trường vùng 1 cũng giảm về 0 đồng/lít, áp dụng chung cho cả xăng và dầu. Riêng các đơn hàng theo lô, mức chiết khấu sẽ được xem xét, phê duyệt riêng theo từng trường hợp.

Đáng chú ý, Chi nhánh Công ty Cổ phần Dầu khí Mê Kông tại An Giang cho biết, sẽ bán hàng theo hạn mức bình quân từng ngày; đồng thời tạm ngừng cung cấp đối với các khách hàng vẫn còn tồn hàng gửi tại công ty.

TS Giang Chấn Tây, Giám đốc Công ty TNHH MTV Bội Ngọc (Một doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu tại Vĩnh Long) nhấn mạnh, thực tế trên gây rất nhiều khó khăn cho doanh nghiệp bán lẻ.

"Việc chiết khấu giảm sâu có thể khiến một số cửa hàng kinh doanh khó khăn, thậm chí có thể phải tạm ngừng bán do không đủ lợi nhuận duy trì hoạt động. Vì vậy, điều quan trọng là quản lý tốt tâm lý thị trường và đảm bảo sự ổn định trong hệ thống phân phối", ông Tây nói.

Nhà máy lọc dầu chịu áp lực lớn về nguồn dầu thô để sản xuất

Nguồn cung xăng dầu cũng đang là vấn đề lớn đặt ra đối với hai nhà máy lọc hóa dầu trong nước, khi cơ cấu nguồn nguyên liệu vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu.

Cụ thể, Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn phụ thuộc khoảng 70 - 80% (thậm chí có thời điểm lên tới gần 100%) dầu thô đầu vào được nhập từ Kuwait; trong khi Nhà máy lọc dầu Dung Quất đang sử dụng khoảng 30-35% dầu thô nguyên liệu nhập khẩu, chủ yếu từ Tây Phi, khu vực Địa Trung Hải, Mỹ và một phần từ Trung Đông.

Ông Nguyễn Việt Thắng, Tổng giám đốc Công ty CP Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) cho biết, Nhà máy lọc dầu Dung Quất hiện đang chịu áp lực lớn về nguồn dầu thô để sản xuất xăng dầu cung cấp cho thị trường nội địa.

Trong giai đoạn tháng 3 - 5/2026, BSR đã ký hợp đồng nhập khoảng 3 triệu thùng dầu thô từ các nguồn như Qua Iboe, Bu Attifel, Medanito và Palanca Blend. Theo ông Nguyễn Việt Thắng, dù không nằm trong vùng xung đột, các nguồn này vẫn có thể chịu tác động gián tiếp từ căng thẳng Trung Đông, đặc biệt về vận chuyển, bảo hiểm và tiến độ giao hàng.

Đáng chú ý, với nhu cầu mua bổ sung theo hợp đồng chuyến trong tháng 5/2026 ước khoảng 900 nghìn đến 1 triệu thùng và tháng 6/2026 khoảng 1 - 1,3 triệu thùng, việc vận hành nhà máy ở mức 118 - 120% công suất sẽ chịu áp lực lớn về giá cả và khả năng tiếp cận nguồn hàng.

Ngoài yếu tố chi phí, rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng cũng hiện hữu khi một số quốc gia có thể hạn chế xuất khẩu để ưu tiên thị trường nội địa, ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch sản xuất, nhất là giai đoạn cuối quý II và đầu quý III.

Trong bối cảnh đó, BSR kiến nghị xem xét cơ chế ưu tiên cho doanh nghiệp được mua tối đa dầu thô và condensate khai thác trong nước.

Đồng thời, cơ quan quản lý cần áp dụng cơ chế tạm thời ưu tiên dầu thô nội địa cho Nhà máy lọc dầu Dung Quất để chế biến xăng dầu thành phẩm, cũng như hạn chế xuất khẩu dầu thô nội địa trong giai đoạn cao điểm rủi ro (đến hết quý III/2026 hoặc đến khi thị trường quốc tế ổn định), nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

BSR cũng đề nghị được phép mua trực tiếp dầu thô từ các lô Ruby, Bunga Orkid (BO) và Chim Sáo giao trong giai đoạn này theo mức giá chào thầu cao nhất của kỳ gần nhất, như một giải pháp tình thế nhằm bảo đảm nguồn cung kịp thời trong bối cảnh thị trường biến động mạnh.