Chiết khấu gọi xe và bài toán thu nhập ổn định cho tài xế

Minh bạch tỷ lệ chia sẻ, ổn định thu nhập tài xế gọi xe

Tranh luận về tỷ lệ chiết khấu trên các ứng dụng gọi xe thời gian qua chủ yếu xoay quanh câu hỏi tài xế thực nhận bao nhiêu từ mỗi chuyến. Tuy nhiên, một vấn đề khác cũng đáng được quan tâm là thu nhập có ổn định và đủ dễ dự đoán để tài xế chủ động kế hoạch làm việc hay không.

Theo quan điểm được Be đưa ra, nếu mức chia sẻ thay đổi theo từng chuyến, khung giờ hoặc thời điểm, những tài xế coi chạy xe là công việc chính sẽ khó tính toán thu nhập trong tháng. Trong khi đó, các khoản chi phí như sinh hoạt, thuê nhà, học phí hay sửa chữa phương tiện đều cần được dự trù.

Từ năm 2024, doanh nghiệp này cho biết duy trì cơ chế tính phí ổn định, với mức chia sẻ được công bố theo từng thị trường và không thay đổi theo từng chuyến hoặc khung giờ.

Đáng chú ý, thay vì chỉ công bố một tỷ lệ chiết khấu, doanh nghiệp đưa ra toàn bộ cấu trúc phân chia trên tổng số tiền khách hàng thanh toán, gồm phần tài xế nhận, phần nền tảng và khoản thuế thu hộ, nộp hộ.

Theo số liệu doanh nghiệp cung cấp, với 100.000 đồng khách hàng thanh toán tại Hà Nội, tài xế nhận 63.600 đồng, nền tảng giữ 30.300 đồng và 6.100 đồng là khoản thuế doanh nghiệp thu hộ, nộp hộ. Tại TP.HCM, các tỷ lệ tương ứng là 69,4%, 23,9% và 6,7%.

Doanh nghiệp cho rằng việc tính trên tổng số tiền khách hàng thực tế chi trả, thay vì chỉ tính trên cước cơ bản, giúp phản ánh đầy đủ hơn dòng tiền được phân chia giữa các bên.

Với khuyến mại, theo thông tin được cung cấp, phần giảm giá cho khách hàng không làm giảm phần chia sẻ của tài xế. Các khoản thưởng cũng được tính riêng, không cộng vào tỷ lệ chia sẻ doanh thu.

Hướng tới một cách tính chung

Từ câu chuyện tỷ lệ chiết khấu, vấn đề lớn hơn được đặt ra là làm thế nào để tài xế có thể dự đoán thu nhập, đồng thời người dùng và cơ quan quản lý có cơ sở so sánh minh bạch giữa các nền tảng.

Theo Be, cơ chế giá linh hoạt có thể giúp nền tảng cân đối cung - cầu theo thời gian thực. Tuy nhiên, nếu biến động thị trường tác động trực tiếp đến phần thu nhập của tài xế, những người chạy xe toàn thời gian sẽ khó chủ động kế hoạch thu nhập trong dài hạn.

Doanh nghiệp vì vậy đề xuất xây dựng một số nguyên tắc chung cho thị trường. Trước hết, các nền tảng cần công khai đầy đủ cấu trúc phân chia, gồm phần tài xế nhận, phần nền tảng và các khoản thuế trên tổng số tiền khách hàng thanh toán.

Thứ hai, tỷ lệ chia sẻ cần được công bố rõ ràng và duy trì ổn định, hạn chế thay đổi theo từng chuyến hoặc khung giờ để tài xế có thể dự tính thu nhập và chủ động thời gian làm việc.

Thứ ba, các biện pháp xử lý vi phạm không nên chủ yếu dựa vào phạt tiền. Theo đề xuất này, kỷ luật cần tập trung vào các yêu cầu về an toàn, ứng xử và chất lượng dịch vụ, thay vì tác động trực tiếp đến tỷ lệ thu nhập.

Bên cạnh tỷ lệ chia sẻ, thu nhập thực tế của tài xế còn phụ thuộc vào chi phí nhiên liệu, khấu hao, bảo dưỡng, bảo hiểm và thời gian hoạt động. Vì vậy, minh bạch về dòng tiền mới là một phần của bài toán; để đánh giá đầy đủ hiệu quả kinh tế của nghề chạy xe, cần nhìn vào thu nhập ròng sau chi phí.

Từ đề xuất của một doanh nghiệp, câu chuyện đặt ra cho thị trường gọi xe rộng hơn: cần một phương pháp tính đủ rõ để các bên có thể hiểu và so sánh, đồng thời tạo sự cân bằng giữa khả năng vận hành của nền tảng và tính ổn định, dễ dự đoán của thu nhập tài xế. Đây có thể là cơ sở để cơ quan quản lý, doanh nghiệp và đại diện người lao động tiếp tục trao đổi về những nguyên tắc chung cho thị trường.